VIII SA/Wa 863/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodziemirz Kowalczyk, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2009 roku przyznającą S.W., dalej skarżącemu, pomoc w formie zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności w wysokości [...] zł oraz na dofinansowanie zakupu środków czystości w tym fryzjer w wysokości [...] zł i odmawiającej przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie części zgłoszonych potrzeb do protokołu z dnia [...] września 2009 roku to jest: opłaty [...] rachunku za wodę, opłaty [...] rachunku za energię elektryczną, drobnych napraw domowych, drobnych napraw obuwia i krawieckich plus konserwacja, dojazdów autobusem do miasta, na zakup bielizny osobistej i skarpet, pościeli, odzieży, przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy lub kwiatów, leków oraz inne wydatki losowe. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący zwrócił się o udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie miesięcznych wydatków zgodnie z pismem z dnia [...] września 2009 r. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2009 rok jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Podano także, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Wskazano szczegółowo powody odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego i podstawę prawną decyzji. Podkreślono, iż skarżącego objęto pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości w tym fryzjer w łącznej kwocie [...] zł. Zakupu leków skarżący dokonał z własnych środków. Podniesiono między innymi odnośnie potrzeb zgłoszonych przez skarżącego takich jak: drobne naprawy domowe, obuwia i krawieckie, zakup przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy kwiatów, innych wydatków, iż nie zostały one uwzględnione gdyż nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej wymagającej wsparcia z pomocy społecznej. Odmówiono udzielenia pomocy na czynsz, energię elektryczną i wodę przy ustaleniach, że opłaty zostały uregulowane przez skarżącego w połowie z otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, którego wysokość jest m. in. uzależniona od wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, co oznacza że nie jest konieczne wsparcie go środkami z pomocy społecznej. Drugą część rachunków opłaciła żona skarżącego. Odmowa przyznania zasiłku na dojazdy autobusem podyktowana jest uznaniem, iż nie jest to niezbędna potrzeba bytowa. Odnośnie potrzeby dotyczącej zakupu bielizny, pościeli decyzjami z [...].06.2009 i [...].09.2009 r. przyznano środki na te cele. Skarżący nie przedstawił pracownikowi socjalnemu podczas wywiadu środowiskowego zniszczonego, wymagającego naprawy obuwia czy odzieży w związku z czym nie uznano tej potrzeby. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie podnosząc, iż jest ona niezgodna z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem czy przyznana mu przez MOPS pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe pozostając w separacji. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku to jest w sierpniu 2009 roku wynosił [...] zł – [...] dodatku mieszkaniowego. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w R.. Leczy się z powodu [...][...] i cukrzycy, systematycznie przyjmuje leki. Spełnia on niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną - posiadany dochód jest niższy niż kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 477 złotych - art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasadnie przyznano skarżącemu w formie zasiłków celowych pomoc na zakup żywności i środków czystości w tym fryzjera w łącznej kwocie [...] zł. Jednocześnie odmawiając udzielenia pomocy na pozostałe cele organ pierwszej instancji odniósł się do wszystkich potrzeb zgłoszonych we wniosku przez skarżącego i w sposób szczegółowy uzasadnił przyczyny nie uwzględnienia tych potrzeb. Organ przytoczył treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje udzielenie osobom wsparcia, jednak nie przewiduje zaspokajania wszelkich zgłoszonych oczekiwań a wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa i nie nosi cech dowolności. Podkreślono także, iż nie pozostawiono skarżącego bez pomocy przyznając mu pomoc w kwocie [...] zł podczas gdy przeciętna wysokość zasiłku na osobę wynosi około [...] zł. Organ II instancji stwierdził także, iż zawarty w odwołaniu wniosek skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem nie został uwzględniony bowiem Kolegium nie posiada takich uprawnień. Przepis art. 67 Konstytucji RP nie może być zaś samoistnym źródłem roszczeń o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z jego wnioskiem w tym przedmiocie nadto decyzja jest niezgodna z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana mu pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne; wniósł także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga S.W. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Oznacza to, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymał wsparcie w formie zasiłku celowego na zakup żywności oraz środków czystości. Otrzymuje także pomoc w formie dodatku mieszkaniowego, co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Jak wskazuje organ w uzasadnieniu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby podstawowe skarżącego. Sąd uznał, że stanowisko organu odmawiające przyznania pozostałych wnioskowanych świadczeń jest zasadne i nie narusza prawa w sytuacji gdy bezspornym jest, że szereg potrzeb wskazanych przez skarżącego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie wsparcia z pomocy społecznej. Zasadnie organ zaliczył do nich wydatki na przejazdy autobusem oraz wydatki na zakup przyborów biurowych, prasy, drobne naprawy domowe, opłaty za telewizję, radio, pocztę, zakup zniczy lub kwiatów i inne wydatki. Wykupienie przez skarżącego leków oznacza, że był w stanie z własnych środków zaspokoić tę potrzebę, przyznanie środków publicznych na ten cel jest więc niezasadne. Analogiczna sytuacja dotyczy świadczeń za wodę, czynsz, energię elektryczną finansowanych w połowie przez skarżącego z dodatku mieszkaniowego, a w połowie przez jego żonę. Sąd podziela stwierdzenie organu, iż żądanie zabezpieczenia potrzeb na zakup bielizny, pościeli nie jest zasadne skoro decyzjami stanowiącymi realizację poprzednich wniosków udzielono skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych na te cele. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi o prawie obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Wnioski w przedmiocie przyznania pomocy społecznej rozpoznawane są w oparciu o przesłanki określone w cyt. ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej zaś przepis art. 67 Konstytucji RP nie może być samoistnym źródłem roszczeń o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności danego przepisu co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Tak więc wyrażone we wniosku strony wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją nie mogą być uznane za wątpliwości sądu. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., oddalono wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii ekspertów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5