VIII SA/Wa 871/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-15
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, która ma charakter związany, może zostać zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 Kpa, pomimo częściowego wykonania obowiązku i porozumienia z sąsiadem?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter związany i nie może być zmieniona ani uchylona w trybie art. 155 Kpa, ponieważ przepis ten nie może być stosowany do decyzji, przy wydaniu których organ nie posiadał swobody decyzyjnej. Zastosowanie art. 155 Kpa wymaga braku przepisów szczególnych sprzeciwiających się zmianie oraz uwzględnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jednakże nie może on naruszać innych przepisów prawa ani stanowić gratyfikacji za łamanie prawa.Stan faktyczny
Skarżący M. M. wniósł o zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę pozostałości po obiekcie budowlanym (spichrzu), argumentując częściowym wykonaniem prac i porozumieniem z sąsiadem co do pozostawienia fragmentu muru jako ogrodzenia. Organy administracji odmówiły zmiany decyzji, uznając, że decyzja nakazująca rozbiórkę na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter związany i nie podlega zmianie w trybie art. 155 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę M. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2025 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie rozbiórki pozostałości po obiekcie budowlanym oddala skargę.
Syg. akt VIII SA/Wa 871/25
Uzasadnienie
Decyzją dnia 20 października 2025 roku, nr [...] M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego( dalej jako organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postepowania administracyjnego( DZ.U z 2024 roku, poz. 418 dalej jako Kpa) oraz na podstawie art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane( DZ.U z 2025 roku, poz. 418 dalej jako p.b.)po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z 26 sierpnia 2025 roku, znak: [...] odmawiającej zmiany decyzji PINB w K. nr [...] z dnia 18 października 2023 roku, znak: [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał w dniu 18.10.2023r. decyzję Nr [..] znak: [...], którą nakazał P. M. M. rozbiórkę pozostałości po obiekcie budowlanym (po spichrzu) tj. podpiwniczenia murowanego i muru w granicy z cegły czerwonej o wysokości ok. 2,7 m (od poziomu terenu) o wymiarach zewnętrznych obrysu 9,8 m x 5,0 m, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (przy granicy z działką o nr ew. [...]) położonej w miejscowości S. gm. K. oraz uporządkowanie terenu po wykonaniu w/w robót budowlanych. Termin rozpoczęcia robót określono na dzień 04.02.2024r., a termin zakończenia i uporządkowania terenu do dnia 04.05.2024r,
W tym miejscu wskazać należy, że w związku z wnioskiem M. M. z dnia 23.07.2024r., sprecyzowanym pismem z dnia 14.08.2024r. o zmianę w/w rozstrzygnięcia w trybie art. 154 § 1 Kpa, organ powiatowy decyzją Nr [...] z dnia 07.10.2024r, znak: [...], odmówił zmiany decyzji PINB w K. Nr [...] z dnia 18.10.2023r. \/V wyniku postępowania odwoławczego M. WINB decyzją Nr [...] z dnia 04.12.2024r. znak: [...], utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie organu powiatowego, zaś WSA w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu wyrokiem z dnia 27.03.2025r. sygn. akt VIII SA/Wa 105/25, oddalił skargę na decyzję tut. organu Nr [...].
W dniu 16.06.2025r. do organu nadzoru budowlanego I instancji wpłynął wniosek P. M.M. z dnia 12.06.2025r. o zmianę decyzji PINB w K.nr [...] z dnia 18.10.2023r, w trybie art. 155 Kpa. Wnioskodawca wskazał, że: "Decyzja PINB nr [...] z 18.10.2023r. dotyczyła nakazania rozbiórki pozostałości po obiekcie budowlanym (spichrzu). W aktualnym stanie faktycznym i prawnym zaszły przesłanki
do jej zmiany. W znacznej części wykonałem rozbiórkę. Pozostał faktycznie fragment muru i będącego pod nim fundamentu, jednakże nie stanowi on jakiegokolwiek zagrożenia i został pozostawiony jako element ogrodzenia w porozumieniu z właścicielami nieruchomości sąsiedniej tj. M. i A. małżonkowie S. z uwagi na konfigurację terenu i warunki panujące na gruncie. (...) Zupełnie nieracjonalne byłoby usuwanie dla samej zasady fragmentu muru i następnie stawianie w tym miejscu kolejnego ogrodzenia’’.
Decyzją Nr [...] z dnia 26.08.2025r. znak: [...], odmówiono zmiany decyzji PINB w K.Nr [...]z dnia 18.10.2023r. znak: [...].
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia nr [...] w ustawowym terminie złożył M.M..
Przedmiotem oceny organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu jest decyzja PINB w K. Nr [...] z dnia 26.08.2025r. znak: [...], wydana w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w trybie art. 155 Kpa. W ocenie M. WINB skarżone rozstrzygnięcie winno zostać utrzymane w mocy jako odpowiadające przepisom prawa.
"Zawarta w art. 16 § 1 Kpa zasada trwałości decyzji ostatecznych służy realizacji takich wartości jak: pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, ochrona praw nabytych jednostki, zaufanie obywateli do władzy publicznej oraz prawa. Decyzja ostateczna oznacza zatem rozstrzygnięcie sprawy w sposób definitywny. Dopiero gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, wówczas otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Tym samym ostateczne decyzje organów administracji publicznej korzystają z domniemania legalności" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.06.2025r, sygn. akt II OSK 1111/24). Jednym z wyjątków od zasady trwałości decyzji ostatecznych jest uregulowana w art. 155 Kpa instytucja uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej. Stosownie do powyższego przepisu: "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny łub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio".
1. wyrażenie zgody przez stronę na uchylenie lub zmianę decyzji;
2. brak przepisów szczególnych wykluczających zmianę lub uchylenie decyzji;
3. korzystność zmiany decyzji z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Należy przy tym wskazać, że aby zmiana lub uchylenie decyzji w trybie art. 155 Kpa była dopuszczalna, wszystkie w/w przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 23.04.2025r. sygn, akt III OSK 153/24; "Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 Kpa może być dokonana tytko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest więc kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, ale służy przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy jest zgoda strony na zmianę decyzji. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może przy tym polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Konstrukcja art. 155 Kpa powoduje, że nie można upatrywać w nim środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako w kolejnej instancji".
Analizując spełnienie przesłanek dopuszczających zastosowanie art. 155 Kpa w niniejszej sprawie należy wskazać, że nie jest możliwe stosowanie tego przepisu do decyzji związanych (por. wyrok NSA z dnia 27.09.2016r. sygn. akt II OSK 3160/14). Decyzja PINB w K.Nr [...] z dnia 18.10.2023r. znak: [...] wydana w trybie art. 67 ust. 1 ustawy z 07.07.1994r. Prawo budowlane ma charakter związany, w związku z czym nie jest co do zasady dopuszczalne zastosowanie do niej art. 155 Kpa. Uznaniu organu ustawodawca pozostawił jedynie termin wykonania obowiązków. Zgodnie z art. 67 ust. 1 w/w ustawy: "Jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia".
\N wyroku z dnia 15.12.2016r. sygn. akt VII SAWa 65/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że jakkolwiek decyzja wydana na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter związany, to już termin określony w tej decyzji ma charakter uznaniowy. Powyższe powoduje, że o ile zmiana decyzji ostatecznej nakładającej obowiązki w oparciu o art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego w części dotyczącej tych obowiązków jest niedopuszczalna o tyle - co do zasady - istnieje możliwość zmiany tej decyzji w części dotyczącej terminu ich wykonania. M. M. we wniosku z dnia 12.06.2025r. nie żądał zmiany decyzji nr [...] w zakresie terminu wykonania nałożonych na niego obowiązków, tylko co do samego zakresu obowiązków. W ocenie MWINB przeszkodą a zarazem okolicznością wyłączającą możliwość uchylenia decyzji PINB w K. Nr [...] z dnia 18.10.2023r. znak: [...] w trybie art. 155 Kpa jest istnienie przepisów szczególnych sprzeciwiających się takiemu rozstrzygnięciu. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.08.2023 r., sygn. akt 11 OSK 2715/20: "Przepis art. 155 Kpa może mieć zastosowanie tytko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji". Tożsame stanowisko zostało zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 11.09.2024r. sygn. akt II SA/Wa 2402/23, w którym sąd wskazał, że: "Rozważając możliwość zastosowania art. 155 Kpa organ ocenia, czy postępowanie dotyczy rozstrzygnięć, w których ma on możliwość swobody w kształtowaniu treści decyzji, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Tryb z art. 155 Kpa nie może bowiem służyć zmianie rozstrzygnięcia na takie, które w wyniku związania organu bezwzględnie obowiązującą normą prawną, tj. terminem prawa materialnego, byłoby niedopuszczalne".
\N świetle powyższego MWINB wskazuje, że organ nie może w trybie art. 155 Kpa, powołując się na interes społeczny lub słuszny interes strony wydać rozstrzygnięcia, które pozostawałoby w sprzeczności z przepisem nakazującym organowi w danych okolicznościach faktycznych wydanie orzeczenia o ściśle określonej treści. Uchylenie lub zmiana decyzji w powołaniu się na treść art. 155 Kpa może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny". Tylko w takim obszarze wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Jeżeli w przypadku art. 155 Kpa można mówić o wadliwości, to wyłącznie w znaczeniu nieodpowiedniego rozumienia (w zakreślonych prawem granicach) interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W razie zaś gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, o stosowaniu art. 155 Kpa nie może być mowy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.05.2014r. sygn. akt VII SA/Wa 118/14). Bez znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje zgoda na zmianę rozstrzygnięcia udzielona przez pozostałe strony postępowania (pismo z dnia 16.09.2024r.). Powyższe wyjaśnienia stanowią także odpowiedź na zarzuty podniesione w odwołaniu. Skoro na mocy prawomocnej decyzji PINB w K.Nr [...] z dnia 18.10.2023r. skarżący został zobowiązany do rozbiórki pozostałości po obiekcie budowlanym (po spichrzu) tj. podpiwniczenia murowanego i muru w granicy z cegły czerwonej o wysokości ok. 2,7 m (od poziomu terenu) o wymiarach zewnętrznych obrysu 9,8 m x 5,0 m, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (przy granicy z działką o nr ew. [...]) położonej w miejscowości S. gm. K., to częściowe wykonanie w/w obowiązku i chęć pozostawienia części obiektu nie może zostać zaakceptowane przez organy nadzoru budowlanego w trybie art. 155 Kpa.
Reasumując, należało utrzymać w mocy decyzję PINB w K.Nr [...] z dnia 26.08.2025r. znak: [...].
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł M. M..
Zaskarżonej decyzji zarzucał:
naruszenia art. 155 Kpa poprzez jego błędną wykładnię, niezastosowanie, dowolne i błędne ustalenie, iż występuję szczególne przepisy czy okoliczności uniemożliwiające zastosowanie w/w normy prawnej, podczas gdy w szczególności art. art. 67 ust. 1 p.b. nie jest przepisem szczególnym, który sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 Kpa,
naruszenie art. 7, art. 77 § 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i interesu obywatela, naruszenia zasady praworządności, niepodjęcie wszystkich decyzji niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; przez nierozpatrzenie rzetelne całego materiału dowodowego sprawy;
art. 155 Kpa, 107 § 3 Kpa w związku z art. 67 ust. 1 poprzez nieuwzględnienie odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.;
nierozpoznanie istoty sprawy tj. czy zachodzą przesłanki słusznego interesu strony w zmianie decyzji na podstawie art. 155 Kpa.
W uwagi na powyższe wnosił o:
- uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podnosił, iż zaskarżona decyzja MWINB i poprzedzająca są decyzja PINB w K.są sprzeczne z przepisami prawa i bardzo krzywdzące dla skarżącego.
Wbrew dowolnemu i błędnemu stanowisku organu II instancji ( jak i I instancji ) w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy zachodzą przesłanki do skorzystania z art. 155 kpa celem dokonania wnioskowanej zmiany decyzji nr [...], przy czym nie występują żadne przesłanki negatywne, w szczególności przepisy szczególne, które sprzeciwiałyby się uwzględnieniu żądania skarżącego.
Pozostał faktycznie fragment muru i będącego pod nim fundamentu, jednakże nie stanowi on jakiegokolwiek zagrożenia i został pozostawiony jako element ogrodzenia w porozumieniu z właścicielami nieruchomości sąsiedniej tj. M. i A. małżonkami S., z uwagi na konfigurację terenu i warunki panujące na gruncie. Tak też jest obecnie użytkowany. Stanowisko sąsiadów zostało potwierdzone w toku postępowania.
Argumentował, iż część starego spichrza graniczy bezpośrednio z działką sąsiednią, której właścicielami są M. i A. małżonkowie S.. Ściana spichrza stanowiła dotychczas granicę. Po jego rozebraniu pozostał niewielki murek, który jest przez skarżącego i sąsiadów traktowany jako stały znak graniczny i element ogrodzenia. Fundamenty są zakopane, a niewielki fragment muru nie stanowi już jakiegokolwiek zagrożenia. Zupełnie nieracjonalne byłoby usuwanie dla samej zasady fragmentu muru i następnie stawianie w tym miejscu kolejnego ogrodzenia. Do tego muru sąsiedzi przytwierdzili już słupki graniczne, co jest widoczne na dokumentacji fotograficznej wykonanej w trakcie kontroli.
Dodatkowo należy podnieść, iż ze względu na konfigurację terenu nie jest możliwe usunięcie tego fragmentu muru bez ingerencji ciężkim sprzętem na działce sąsiada. Zresztą nie ma takiej potrzeby i nie wyraża on zgody na powyższe. Nie przemawiają za tym żadne racjonalne argumenty, a już na pewno aspekt finansowy. Gdyby dla zasady PINB i WMINB upierali się przy konieczności usunięcia pozostałości muru z fundamentami, operację taką należałoby przeprowadzić z naruszeniem działki sąsiedniej, usuwając z niej uprzednio znaczne masy ziemi. Jest to niepotrzebne ( bo żadnego zagrożenia murek nie stanowi ), i faktycznie niemożliwe wobec stanowiska sąsiadów, którzy nie zgadzają się na tak znaczną i nieuzasadnioną ingerencję w swoją działkę.
Fundamenty pod murkiem już są zasypane.
Poza pozostawieniem wspomnianego niewielkiego murku, stanowiącego fragment ogrodzenia, teren jest uprzątnięty i uporządkowany. W szczególności brak jest jakiegokolwiek zagrożenia np. zawaleniem.
W realiach sprawy najważniejszą kwestią jest istnienie uzasadnionego interesu strony w uchyleniu decyzji. Ta przesłanka niewątpliwie występuje w kontekście powyżej powołanych okoliczności.
Nieuzasadniona jest także interpretacja organu jakoby występowały przepisy szczególne, sprzeciwiające się zastosowaniu art. 155 kpa.
Podstawę prawną orzeczonego nakazu rozbiórki stanowił przepis art. 67 ust, 1 p.b. W myśl tego artykułu, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Podkreślić przy tym należy, że sam fakt nieużytkowania obiektu jest niewystarczający do nakazania jego rozbiórki. Przed wydaniem decyzji rozbiórkowej organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w toku którego powinien ustalić, czy właściciel lub zarządca obiektu ma zamiar przez remont, odbudowę lub wykończenie obiektu przywrócić go do stanu technicznego zgodnego z przepisami prawa budowlanego. Użyty w art. 67 ust. 1 p.b. zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Trzeba zatem podkreślić, że w przypadku zadeklarowania przez właściciela takiego obiektu woli jego odbudowy lub remontu, przepisy prawa budowlanego nie wiążą organu nadzoru budowlanego koniecznością nakazania rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. Wchodzi wówczas w rachubę możliwość zastosowania rozstrzygnięcia na podstawie art. 66 p.b. Ustawodawca przewidział w takim przypadku dla organu nadzoru budowlanego pewien luz decyzyjny, polegający na tym, że organ ma w takim przypadku do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem. W końcu nie można zapominać, że przepis art. 67 ust. 1 p.b. znajduje się w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane, zatytułowanym: "Utrzymanie obiektów budowlanych". Zastosowanie tego przepisu nie jest konsekwencją popełnienia samowoli budowlanej, aczkolwiek związane jest z naruszeniem innych przepisów prawa, które to naruszenia - ze względu
na ich specyfikę - ustawodawca tylko w ostateczności nakazuje usunąć poprzez nakaz rozbiórki. Pierwszeństwo zawsze będzie miał nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym. Jeżeli wykonanie takich robót okaże się możliwe z technicznego punktu widzenia, organ zamiast orzekać na podstawie art. 67 p.b. zobligowany jest wydać decyzję na podstawie art. 66 tej ustawy, określając rodzaj koniecznych do wykonania robót oraz termin ich wykonania.
W tym też aspekcie dostrzec należy kluczową różnicę pomiędzy decyzjami nakazującymi rozbiórkę obiektu budowlanego, wydawanymi na podstawie art. 48-51 p.b., a decyzjami podejmowanymi na podstawie art. 67 p.b. W konsekwencji takiego rozróżnienia nie można w sposób bezkrytyczny przenosić wszystkich tez orzeczeń sadów administracyjnych, które dotyczą niedopuszczalności zmiany lub uchylenia w trybie art. 154155 k.p.a. decyzji nadzoru budowlanego wydawanych w kwestii nakazu rozbiórki obiektu zrealizowanego z naruszeniem przepisów prawa budowlanego albo z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych.
Przedstawione aspekty sprawy mają zasadnicze znaczenie dla dopuszczalności orzeczenia o zmianie lub uchyleniu decyzji wydanej na □odstawie art. 67 ust. 1 p.b. w trybie art. 155 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, biorąc pod uwagę wcześniejsze konstatacje, przepis art. 67 ust. 1 p.b. nie jest przepisem szczególnym, który sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie objętej wnioskiem przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 Kpa.
Wbrew stanowisku organu administracji, w sprawie ziściły się także pozostałe niezbędne przesłanki do zastosowania art. 155 Kpa tj.
zakończenie postępowania administracyjnego decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo;
wyrażenie zgody przez stronę na uchylenie lub zmianę decyzji.
Należy podkreślić, iż w aktualnym orzecznictwie Sądów Administracyjnych jest już ugruntowany pogląd, iż dopuszczalne są szerokie możliwości zastosowania art. 154 i 155 Kpa w tym także do decyzji nie mających charakteru uznaniowego. Ponadto należy podnieść, iż w świetle aktualnego orzecznictwa przyjmuje się, iż przepis art. 67 ust. 1 p.b. nie jest przepisem szczególnym, który sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie decyzji w trybie art. 155 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 155 Kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 155 Kpa normuje instytucję zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Weryfikacji w trybie określonym we wskazanym przepisie podlegają wyłącznie decyzje ostateczne. Decyzje zapadające w trybie art. 155 Kpa mogą zmieniać lub uchylać zarówno decyzje wadliwe, jak i niewadliwe. Nie może to jednak oznaczać możliwości weryfikowania prawidłowych decyzji usuwających zaistniałe stany naruszające przepisy prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przepis art. 155 Kpa może mieć zastosowanie tylko do decyzji, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględniać interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować do uchylania lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji (patrz: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 3043/17;CBOSA). Celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest zatem weryfikacja decyzji w kontekście istnienia przesłanek wymienionych w treści cytowanego wyżej przepisu. Przedmiotem tego postępowania nie może być (ponowne) merytoryczne rozpatrzenie sprawy lub też kontrola legalności decyzji dotychczasowej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 1995 r. sygn. akt III SA 326/95, LEX nr 27118). Przedmiotem takiego postępowania nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych wyżej warunków. Brak spełnienia któregokolwiek z nich wklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 155 Kpa jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 8 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 322/21). Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 Kpa i art. 155 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 254/17 LEX nr 2611773). Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 Kpa uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron.
Skoro art. 155 Kpa jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych, to przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek w przepisie tym określonych. Jednym z warunków zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 Kpa jest brak przepisu szczególnego, który takiej zmianie by się sprzeciwiał. Wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 Kpa jest więc możliwe wyłącznie w sprawach, w których ustawodawca przyznał organom pewną swobodę działania. Natomiast w sytuacjach gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy, narzuca organom określone rozwiązanie, przepis art. 155 Kpa nie znajduje zastosowania. Generalnie bowiem zastosowanie przepisu art. 155 Kpa nie może naruszać innych przepisów prawa, ani nie może stanowić gratyfikacji za łamanie prawa, czym bez wątpienie jest niewykonany od lat prawomocny nakaz rozbiórki, co stanowi pogwałcenie podstawowych zasad konstytucyjnych (art. 2, 7, 32 i 83 Konstytucji RP) - podobnie w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05.
Wobec przedstawionych wyżej rozważań w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w tej sprawie objęta przedmiotowym wnioskiem decyzja o nakazie rozbiórki oparta o dyspozycję art. 67 ust. 1 p.b. ma charakter związany, a uzasadnienie tej decyzji wskazuje na nieodpowiedni stan techniczny budynku i brak możliwości jego remontu lub odbudowy. Stąd też w tej sytuacji obowiązkiem organu określonym właśnie w art. 67 ust. 1 p.b. było wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, co powoduje już, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji objętej wnioskiem w trybie art. 155 Kpa. Ustalenie stanu faktycznego w sprawie, który odpowiada stanowi hipotetycznemu zapisanemu w art. 67 ust. 1 p.b. nakłada na organ nadzoru budowlanego wydanie decyzji określonej treści: rozbiórkę obiektu i uporządkowanie terenu oraz określenie terminu przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Organ nadzoru budowlanego po ustaleniu stanu faktycznego nie ma zatem pozostawionej swobody wyboru treści obowiązku. Oznacza to następstwa prawne dla dopuszczenia zmiany treści obowiązku, która jest wyłączona przy tak określonej konsekwencji prawnej zapisanego i ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zestawienie regulacji art. 67 ust. 1 p.b. z regulacją art. 155 k.p.a. nie pozwala na przyjęcie, że wydana na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. decyzja może być zmieniona w trybie uregulowanym w art. 155 Kpa. Jeżeli przepis prawa nakazuje w ustalonym stanie faktycznym wyprowadzić nakazanym tym przepisem prawa konsekwencje prawne nałożenia obowiązku, to podważenie nakazu zawartego w przepisie prawa nie można oprzeć na ocenie celowościowej (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 902/20, LEX nr 3034569). Stanowcza regulacja prawna zawarta w art. 155 k.p.a. nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Inna wykładnia przepisu art. 155 Kpa prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniać miałby to słuszny interes strony (por. wyroki NSA: z 13 października 1999 r., IV SA 1539/97, z 21 kwietnia 2006 r., II OSK 770/05, z 11 lutego 2010 r., II OSK 292/09, z 24 listopada 2011 r., II OSK 1685/10, z 9 maja 2012 r., II OSK 301/11, z 19 października 2012 r., II OSK 1153/11, z 16 stycznia 2013 r., II OSK 1699/11, z 7 marca 2013 r., II OSK 2130/11, z 9 sierpnia 2013 r., II OSK 756/12, z 10 lipca 2014 r., II OSK 302/13, z 16 lipca 2018 r. II OSK 3043/17, publ., orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sytuacji gdy organ wydając decyzję z dnia 18 października 2023 roku na podstawie art. 67 ust.1 p.b. uznał, że przedmiotowy obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, co musiało być poprzedzone oceną stanu technicznego obiektu oraz brakiem zamiaru skarżącego wykonywania robót budowlanych przy obiekcie, to nie można powołując się na funkcje celowościowe zaniechać całkowitej rozbiórki obiektu i pozostawić jego niewielką część. W trybie art. 155 Kpa organ nie przeprowadza ponownej analizy technicznej która by pozwalała uznać, że pozostałość spełnia normy techniczne dla części obiektu budowlanego i z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony powinna pozostać nie rozebrana.
Nadto należy zauważyć, iż w przypadku art. 155 Kpa aby posłużyć się trybem z tego przepisu musi wystąpić tożsamość stanu prawnego i faktycznego sprawy. Ewentualne zmiany w tym zakresie prowadzą do tego, że powstaje nowa sprawa administracyjna, która powinna być rozstrzygnięta w nowym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie zwyczajnym( por, wyrok NSA z 27 czerwca 2016 roku, II OSK 3160/14).
Podstawowym warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w ww. trybie jest to, aby przepisy szczególne nie sprzeciwiały się takiemu rozstrzygnięciu. Zastosowanie art. 155 Kpa, bowiem nie może naruszać innych przepisów( art. 67 ust.1 p.b) ani też nie może stanowić gratyfikacji za łamanie prawa, czym w sprawie niniejszej jest niewykonanie prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę będącego w złym stanie obiektu budowlanego. Dopiero po ustaleniu, że uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, można przystąpić do badania, czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym słuszny interes strony nie może stać w kolizji z interesem społecznym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2003 r. sygn. akt III SA/1105/01 i z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05 – orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło