VIII SA/Wa 878/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Justryna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Syg. akt VIII SA/Wa 878/23 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 października 2023 roku, znak: [...]. działając na podstawie art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2023r. poz.775 ze zm. dalej k.p.a.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania A. C.reprezentowanej przez adwokata – B. M., od decyzji z dnia 20 lipca 2023r. nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta R. ustalającej, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone A. C. – przedstawicielowi ustawowemu osób uprawnionych J. i S. rodz. W. wypłacone za okres od 1.10.2022r. do 28.02.2023r. w łącznej kwocie 5.000,00 zł na mocy decyzji Prezydenta Miasta R. znak: [...] z dnia 11.10.2022r. - są świadczeniami nienależnie pobranymi i nakładającej na A. C. obowiązek zwrotu powyższych świadczeń - postanawia- stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powołanej wyżej decyzji. Decyzją z dnia 20.07.2023r. Nr.[...] wydaną przez Prezydenta Miasta R. - ustalającej, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone A. C. - przedstawicielowi ustawowemu osób uprawnionych J. i S. rodz.W., wypłacone za okres od 1.10.2022r. do 28.02.2023r. w łącznej kwocie 5.000,00 zł na mocy decyzji Prezydenta Miasta R. znak:[...] z dnia 11.10.2022r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i nakładającej na A. C. obowiązek zwrotu powyższych świadczeń. W decyzji tej zawarto prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania, który zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. wynosi czternaście dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca w/w decyzję skierowana została na prawidłowy adres, to jest [...] R., ul. S. [...], jednak próba doręczenia przez pracownika MOPS w dniu 24.07.2023r. nie powiodła się i w związku z tym awizowana została na okres od 25.07.2023r. do 7.08.2023r. i awizo pozostawiono w skrzynce. Jednak w tym terminie przesyłka nie została przez A. C. odebrana. Przepis art.44 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art.42 i 43 pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) oznacza, że organ łub upoważnioną osobę przez organ. Według art.44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2 art.44 k.p.a. (czyli w terminie 7 dni od pozostawienia zawiadomienia), pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art.44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art.44 § 4 k.p.a.). W niniejszej sprawie należy zatem uznać, że doręczenie wskazanej na wstępie decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 7.08.2023r. (poniedziałek), zatem 14-dniowy termin na wniesienie odwołania upłynął z końcem dnia 21.08.2023r. (poniedziałek). Tymczasem odwołanie wniesione zostało w dniu 22.09.2023r. (data stempla pocztowego na kopercie), czyli z uchybieniem 14-dniowego terminu. Jednocześnie wraz z odwołaniem nadesłany został wniosek pełnomocnika o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jednakże postanowieniem z dnia 25.10.2023r. znak: [...] Kolegium odmówiło przywrócenia terminu. Dlatego na podstawie art.134 k.p.a. należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania odwoławczy nie może rozpoznać sprawy merytorycznie. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. wniosła A. C.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała; 1) Naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj.: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ wszelkich, istotnych okoliczności sprawy, w tym w szczególności niepoinformowania skarżącej przez Kancelarię Komornika o konieczności terminowego dostarczenia odpisu orzeczenia, w przedmiocie alimentów, opatrzonego w klauzulę wykonalności, co skutkowało wydaniem przez Prezydenta Miasta R. decyzji, nakładającej na A. C. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 01 października 2022 roku do dnia 28 lutego 2023 roku, b) art. 124 § 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku zawarcia w treści zaskarżonego postanowienia uzasadnienia faktycznego i prawnego, zgodnie z wymogami wynikającymi z tego przepisu, bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym faktom odmówił wiarygodności, a także mocy dowodowej, co w znacznym stopniu uniemożliwiło zapoznanie się z tokiem rozumowania organu, poprzedzającym wydanie zaskarżanego postanowienia, jak również z przesłankami, jakimi kierował się organ przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia, c) art. 7 k.p.a., poprzez niedochowanie przez organ należytej staranności do dokładnego rozpoznania sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co skutkowało mylnym uznaniem przez organ, że A. C. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, d) art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkującej mylnym uznaniem przez organ, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, przy nieuwzględnieniu, że w czasie doręczenia decyzji skarżąca przez dłuższy okres pozostawała poza miejscem swojego zamieszkania, co w znacznym stopniu uniemożliwiło jej wniesienia odwołania w wyznaczonym terminie, e) art. 80 k.p.a. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, przy nieuwzględnieniu celu instytucji przywrócenia terminu, jakim pozostaje ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi, które de facto nastąpiło bez winy skarżącej, f) art. 58 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ, że skarżąca w dostateczny sposób uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, ponadto, że prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, za które należy uznać powzięcie informacji o treści decyzji, a także, że wraz z wniesieniem prośby została dopełniona czynność, dla której określony był termin, tj. złożone zostało odwołanie, g) art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do władzy publicznej, przy jednoczesnym naruszeniu zasad współżycia społecznego w postaci uznania wypłacanych przez Fundusz Alimentacyjny świadczeń na rzecz małoletnich dzieci za nienależnie pobrane Mając na uwadze powyższe wnosiła o: 1) na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) PPSA, wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. 3) na podstawie przepisu art. 111§2 PPSA, wnosiła o połączenie niniejszego postępowania wraz z postępowaniem wszczętym na skutek wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2023 roku, znak: [...]. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że decyzją nr [...] z dnia 20 lipca 2023 roku. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., ustalił, że wypłacane na rzecz A. C., matki małoletnich uprawnionych J. W. i S. W. z Funduszu Alimentacyjnego świadczenia, w okresie 01 października 2022 roku - 28 lutego 2023 roku, w łącznej wysokości 5.000,00 zł na mocy Decyzji Prezydenta Miasta R., znak: [...] z dnia za nienależne. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, a także rzeczone odwołanie złożyła skarżąca. Postanowieniem z dnia 26 października 2023 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącej z treścią wskazanego powyżej postanowienia, nie sposób się zgodzić. Wskazywała, że należy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, że do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji, nie doszło na skutek zaniedbania ze strony skarżącej. Na skutek niezależnych od A. C. przyczyn, odwołanie od wskazanej uprzednio decyzji nie zostało przez nią złożone w sposób terminowy. Niemniej jednak, niezwłocznie po zasięgnięciu przez skarżącą informacji, jej pełnomocnik złożył do Samorządowego Kolegium odwoławczego w R. wniosek o przywrócenie terminu. Po pierwsze wskazać wypada, że A. C. nie była świadoma tego, że pobierane przez nią na rzecz dzieci świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego w okresie 01 października 2022 roku - 28 lutego 2023 roku, mogą zostać przez organ uznane za świadczenia nienależnie pobrane. Powzięcie tego rodzaju informacji było dla skarżącej sporym zaskoczeniem, tym bardziej, że pozostawała w głębokim przekonaniu, iż wszelkie czynności związane z wszczęciem egzekucji komorniczej zostały dokonane w sposób prawidłowy. W tym miejscu wskazać wypada, że skarżąca dopiero w dniu 15 września 2023 roku, powzięła informację o tym, że wypłacone jej świadczenia za podany powyżej okres, zostały uznane za nienależnie pobrane, czyli dopiero po tym, jak A. C. podjęła kontakt z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej (dalej jako: "MOPS"), w celu ustalenia przyczyn braku wypłaty świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych na jej rzecz w tym okresie. 18 września 2023 roku, skarżąca udała się do siedziby MOPS, gdzie uzyskała wgląd do treści wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji. Mając na względzie powyższe, można pokusić się o stwierdzenie, że A. C. de facto nigdy nie otrzymała korespondencji, zawierającej wskazaną uprzednio decyzję. Co więcej decyzja została wydana, a co za tym idzie najprawdopodobniej doręczona w okresie wakacyjnym, kiedy to Skarżąca nie przebywała w swoim miejscu zamieszkania. Wobec czego, uznać należy, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został zachowany, bowiem dopiero 18 września 20233 roku, A. C. miała możliwość zapoznania się z treścią decyzji. Ponadto, wraz ze złożeniem prośby dopełniła czynności, względem której uchybiono terminowi jej dokonania. Argumentowała, że za niezasadne należy przy tym uznać twierdzenie organu, powołującego się na przepis art. 134 k.p.a., że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W tym miejscu wypada jednak wskazać, że w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu, jak również w treści złożonego jednocześnie odwołania, w sposób dostateczny zostały uprawdopodobnione przyczyny uchybienia terminowi, w związku z czym nie można uznać, że swoim działaniem skarżąca w jakikolwiek sposób dopuściła się zaniedbania swoich obowiązków, w tym odbioru korespondencji. Mając na względzie powyższe, nie ulega wątpliwości, że zaniechanie odbioru korespondencji nie było przez skarżącą w żaden sposób zamierzone. Co więcej, nie mogła się ona spodziewać, będąc przekonaną, że wszelkie kwestie związane z otrzymywaniem świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego są zgodne z przepisami prawa, że otrzyma korespondencję, zawierającą dostrzeżenie jakichkolwiek nieprawidłowości, wobec czego, zaznaczyć wypada, że skarżąca w sposób należyty dbała i w dalszym ciągu dba o swoje interesy. Co więcej, należy podkreślić, że wystąpienie z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nastąpiło w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia. Niewątpliwie, w przedmiotowym przypadku za tego rodzaju przyczynę należy uznać niczym niezawinioną niewiedzę skarżącej, co do treści wydanej decyzji. Tego rodzaju wiedza została przez A. C. nabyta dopiero w dniu 18 września 2023 roku, kiedy to na skutek dostrzeżenia, że przysługujące jej wypłaty z Funduszu Alimentacyjnego nie zostały przelane na należące do niej konto, zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie tego rodzaju sytuacji, co czyni wniesioną prośbę za złożoną zgodnie z terminem. Na szczególną uwagę zasługuje również fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w treści uzasadnienia zaskarżanego postanowienia nie dokonało rozdziału na uzasadnienie faktyczne i prawne. Co więcej, organ skupił się wyłącznie na przywołaniu treści przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego, stanowiących o czynnościach związanych z doręczaniem i awizowaniem korespondencji. Organ nie wskazał również faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a także przyczyn z powodu których innym faktom odmówił wiarygodności. Przez tego rodzaju działanie organu, strona skarżąca nie poznała w dostatecznym stopniu zasadności przesłanek, którymi kierował się on przy wydawaniu zaskarżanego postanowienia. Mając na względzie wskazane powyżej okoliczności, należy stwierdzić, że po stronie skarżącej zostały dokonane wszelkie niezbędne czynności, mające na celu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Wydając zaskarżane postanowienie, organ nie uwzględnił wszelkich okoliczności, na podstawie których doszło do uchybienia przez A. C. terminowi do wniesienia odwołania od decyzji. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wydane w przedmiotowej sprawie postanowienie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz narusza zasady wyrażone w k.p.a. Przedstawione uprzednio okoliczności świadczą o tym, że po stronie skarżącej nie doszło w żadnym stopniu do zawinienia uchybienia terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co czyni złożony wniosek zasadnym. Niewątpliwie, celem instytucji przywrócenia terminu jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami jego uchybienia. W przedmiotowym przypadku, cel ten, pomimo nieistnienia po stronie skarżącej przyczyn swego rodzaju zaniechania, nie został osiągnięty. Tego rodzaju działania organu z pewnością nie przyczyniają się do budowania wśród obywateli zaufania do instytucji państwowych. Ponadto, w przedmiotowej sprawie podmiot spełniający świadczenie pozostawał i nadal pozostaje zobowiązany do wypłaty świadczeń, bowiem podstawa świadczenia nie odpadła. Wobec powyższego, niniejszą skargę należy uznać za zasadną i w pełni zasługującą na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę powyższe, niniejszą skargę, jak również zawarte w niej wnioski, należy uznać za zasadne i w pełni zasługujące na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 3 § 2 ust. 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia - takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Natomiast art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest zatem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 26 października 2023 roku wydane przez Prezydenta Miasta R. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z 11 października 2022 roku. Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu w trybie art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2023 r. I GSK 113/20, z dnia 13 lipca 2021 r. I OSK 1850/19, z dnia 4 lutego 2014 r., II OSK 2126/12, dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Organ wydał w dniu 25 października 2023 roku postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o syg. akt VIII SA/Wa 879/23 oddalił skargę A. C. na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tym samym, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania otwierała organowi drogę do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Wszystkie podnoszone w skardze argumenty odnoszące się braku winy skarżącej w związku z uchybieniem terminu nie mogły być przedmiotem zarzutów w niniejszej sprawie. Tego rodzaju argumenty są rozważane w sprawie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Należy zauważyć, iż skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania de facto nie kwestionowała skuteczności doręczenia jej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 20 lipca 2023 roku, nr [...] o nienależnie pobranych świadczeniach w trybie art. 44 § 1 pkt 2, § 2, § 3 i § 4 k.p.a. i przekroczenia ustawowego terminu na wniesienie odwołania. W ocenie Sądu nie można uznać za zasadne zarzutów w zakresie wymienionych przepisów procesowych – art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 k.p.a. gdyż w sprawie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.