VIII SA/Wa 88/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 20 lutego 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący podał, że od sześciu lat jest osobą bezrobotną, po bezprawnym zwolnieniu z pracy w publicznym gimnazjum. Oświadczył, że dochody rodziny są na bardzo niskim poziomie ([...] zł) ponieważ pracuje wyłącznie żona, dlatego nie jest w stanie bez ich uszczuplenia ponieść kosztów sprawy i adwokata. Wyjaśnił, że ma sprawy w kilku sądach także w WSA w Szczecinie i Sądzie Rejonowym w R., a "ostatnio [...] – [...] prokuratorsko – urzędowa banda wytoczyła mi sprawę, którą prokuratura [...] przeniosła sobie do G.". W części wniosku obejmującej stałe zobowiązania i wydatki wymienił czynsz – [...] zł, woda – [...] zł, energia – [...] zł, TV + internet – [...] zł, "kapitał na emeryturę" żony – [...] zł, leczenie – [...] zł, komunikacja – [...] zł, przejazdy do "urzędów warszawskich" – [...] zł, telefon – [...] zł, opłaty pocztowe i xero pism kierowanych do urzędów – [...] zł. Pismem z dnia 22 lutego 2017 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez m.in. złożenie zeznania podatkowego żony skarżącego za 2015 i 2016 r., złożenia wyciągów z rachunków bankowych zwierających historię operacji, wyjaśnienia jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek pracy. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że termin do złożenia zeznania podatkowego upływa z końcem kwietnia i nikt nie ma prawa domagać się tego dokumentu akurat teraz. Oświadczył, że do pracy fizycznej się "nie nadaje", gdyż ma problemy kardiologiczne, a poza tym Sąd nie ma prawa "wypytywać" o stan jego zdrowia. Do pisma załączył m.in. wyciąg z rachunku bankowego żony za okres październik – grudzień 2016 r., zestawienie operacji na własnym rachunku, dowód opłaty za mieszkanie oraz zaświadczenie lekarskie z 2011 r. z rozpoznaniem nadciśnienia tętniczego i choroby wieńcowej. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Przytoczone zatem we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że skarżący nie wykonał należycie wezwania do uzupełnienia wniosku w szczególności w zakresie przedłożenia wyciągu z rachunku bankowego zwierającego historię operacji. Z rachunku tego wynika bowiem, że w okresie ostatnich czterech miesięcy jedyne operacje na nim obejmowały wyłącznie opłaty za TV i internet (ok. [...] zł miesięcznie) oraz dwukrotnie opłatę za energię ([...] zł i [...] zł). Z przedłożonej informacji nie wynika ani saldo początkowe ani też końcowe na rachunku, nie zarejestrowane są tu żadne wpłaty, trudno zatem ocenić skąd pochodzą środki, którymi skarżący dysponuje, zwłaszcza wobec twierdzenia, że nie uzyskuje on żadnych dochodów. Przedłożony dowód z rachunku bankowego nie obrazuje zatem jakimi faktycznie środkami finansowymi skarżący dysponuje, jak również stosunku wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Skarżący nie złożył również zeznania podatkowego żony (w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym pracodawcy mają obowiązek przekazać podatnikom PIT-11 – art. 39 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Nie wyjaśnił również jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają mu podjęcie pracy, choćby dorywczej zwłaszcza, że jest on nauczycielem języka angielskiego. Nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego, że przeszkodą jest np. stan zdrowia. Należy podkreślić, że okoliczność, iż dotychczas skarżący korzystał z instytucji prawa pomocy nie przesądza automatycznie o przysługiwaniu mu tego prawa nieprzerwanie, zwłaszcza wobec postawy skarżącego tj. odmowy udzielenia niezbędnych informacji. Samo przekonanie strony także posiadającej status bezrobotnego o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło w dostateczny sposób wykonane przez skarżącego wezwanie z dnia 22 lutego 2017 r. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.