VIII SA/Wa 884/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-14
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), deklarowanych do płatności, stanowi samodzielną przesłankę do zwrotu otrzymanych płatności, nawet jeśli nie złożono stosownego oświadczenia o przejęciu zobowiązania przez inny podmiot?Ratio decidendi
Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem stanowi samodzielną przesłankę do zwrotu otrzymanych płatności. Nie jest konieczne wystąpienie dodatkowych okoliczności, a sam fakt zaniechania rodzi obowiązek zwrotu środków. W przypadku braku złożenia stosownego oświadczenia przez nowy podmiot przejmujący posiadanie gruntu, producent rolny jest zobowiązany do zwrotu płatności.Stan faktyczny
Spółka złożyła wnioski o przyznanie płatności ONW na lata 2010 i 2011. Po otrzymaniu płatności za 2010 rok, w 2011 roku wycofała część wniosku, co skutkowało umorzeniem postępowania w tej części. Następnie organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie nadmiernie pobranych płatności, a Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności. Po uchyleniu przez WSA poprzedniej decyzji, Dyrektor ARiMR ponownie wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję o zwrocie środków, wskazując na zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek. Spółka wniosła skargę, argumentując, że rok 2010 nie był pierwszym rokiem działalności na obszarach ONW i zobowiązanie powinno być liczone od 2009 roku.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] maja 2010 r. P. M. reprezentujący [...] spółkę
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (beneficjent, skarżąca, spółka) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (BP ARiMR) wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na 2010 r.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (Kierownik, organ I instancji) przyznał beneficjentowi płatność ONW na 2010 rok w kwocie [...] zł do powierzchni [...] ha oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej działki [...] o powierzchni [...] ha, której deklaracja została wycofana w dniu [...] lipca 2010 r. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy, wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów, w dniu [...] listopada 2010 r.
W dniu [...] maja 2011 r. spółka złożyła w BP wniosek o przyznanie płatności ONW na 2011 rok deklarując działki rolne o powierzchni [...] ha. Następnie w dniu [...] czerwca 2011 r. wniosek ten został wycofany w części dotyczącej gruntów
o powierzchni [...] ha.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. organ I instancji przyznał beneficjentowi wnioskowaną płatność na 2011 r. w kwocie [...] zł do powierzchni [...] ha oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej działki [...] o powierzchni [...] ha. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy spółki w dniu [...] maja 2012 r.
Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ I instancji działając w imieniu Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Prezes ARiMR) poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie nadmiernie pobranych płatności, a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych przez stronę płatności ONW do gruntów rolnych w łącznej wysokości [...] zł.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Prezes ARiMR działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.)
w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.
o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 115, poz. 961 oraz z 2010 r. Nr 76, poz. 490, zwana dalej ustawą o ARiMR) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Utrzymując w mocy decyzję z [...] czerwca 2012 r., Prezes ARiMR wyjaśnił, że konsekwencją zaniechania przez beneficjenta prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych położonych na obszarach ONW, deklarowanych przez spółkę do płatności za lata 2010 – 2011, jest obowiązek zwrotu dotychczas pobranych płatności
z tymi gruntami związanych, wraz z należnymi odsetkami. Organ przedstawił nadto szczegółowe wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 962/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi wniesionej przez spółkę orzekł
o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 i art. 127 § 2 – 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W treści zaskarżonej decyzji wskazano bowiem jako organ, który ją wydał, zarówno Prezesa ARiMR, jak i Dyrektora ARiMR. Skarżąca słusznie wskazała zatem na wątpliwości dotyczące organu, który wydał zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia
2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ odwoławczy wywiódł, że składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 skarżąca podpisała oświadczenie (w tab. IX "Oświadczenia
i zobowiązania"), że: zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała w pierwszym roku płatność ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy, a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu ONW. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że pierwszą płatność z zakresu ONW beneficjent otrzymał w dniu [...] listopada 2010 r. do powierzchni [...] ha, co oznacza, że pięcioletnie zobowiązanie rozpoczęło się z dniem wypłaty pierwszej płatności ONW
i obejmowało działki rolne o powierzchnia [...] ha.
Dyrektor podał, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem z 2009 r.), jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy zwraca płatność ONW w części, która została przyznana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że rolnik złożył niezwłocznie do Kierownika Biura Powiatowego Agencji, lecz nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma Agencji wzywającego do złożenia wyjaśnień, na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenie podmiotu, na którego rzecz zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, zawierające zobowiązanie tego podmiotu do: 1) kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW; 2) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach, położonych na obszarach ONW, w okresie objętym zobowiązaniem.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia
z 2009 r., jeśli stosowne oświadczenie nie zostanie złożone wówczas producent rolny, który podjął zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania, będzie zobowiązany do zwrotu płatności ONW w części, jaka została przyznana do działek, których posiadanie zostało przeniesione. Według organu, zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa powyżej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, zaś po stronie Prezesa ARiMR - obowiązek i uprawnienie do wydawania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Zaniechanie działalności rolniczej jest zdarzeniem, z którego zaistnieniem przepisy bezpośrednio wiążą określone skutki prawne w postaci zwrotu całości lub części płatności.
Dyrektor podniósł, iż samodzielną podstawę wydania decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych stanowi art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie,
z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce
w rozpatrywanej sprawie. Ponadto zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji,
o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Dyrektor stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie, płatności ONW za 2010 r. przekazane na rachunek bankowy beneficjenta w dniu [...] listopada 2010 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności w tej wysokości zostały przekazane na podstawie decyzji Nr [...] wydanej przez organ I instancji w dniu [...] października 2010 r., zaś spółka w 2011 r. zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni [...] ha objętej zobowiązaniem ONW. Dlatego też uzyskane płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.
W konkluzji stwierdził, że określona decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. kwota płatności ONW za rok 2010 w wysokości [...] zł, jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa
w art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia. Ww. decyzja jest prawidłowa.
Odnosząc się do argumentów odwołania organ odwoławczy wskazał, iż spółka nie wskazała na czym polega błędnie ustalony stan faktyczny sprawy, nie przedstawiła także oświadczenia podmiotu przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW.
W skardze do sądu administracyjnego złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji wywodząc, że decyzje te naruszają prawo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2014 r. (data złożenia na biurze podawczym Sądu) stanowiącym uzupełnienie skargi spółka podniosła, że zaskarżone decyzje są przedwczesne. Według autora skargi organy pominęły w postępowaniu fundamentalne okoliczności stanu faktycznego, a mianowicie okoliczność, iż rok 2010 nie był pierwszym rokiem działalności spółki na obszarach ONW i pierwszym rokiem wnioskowania o płatność ONW. Pierwszy wniosek o płatność ONW beneficjent złożył
w roku 2009 i to obszar ONW zatwierdzony za pierwszy rok winien określać wielkość zaciągniętego zobowiązania ONW. Organy uznały natomiast, iż zobowiązanie ONW powstało wskutek zobowiązania złożonego we wniosku za rok 2010 i rozpoczęło bieg od daty otrzymania płatności za rok 2010. Wskazała, że zobowiązanie złożone
w pierwszym roku wniosku nie ulega zmianie w przypadku zmiany (zwiększenia) powierzchni ONW, na których prowadzone jest gospodarowanie w kolejnych latach. Decyzja wydana za rok 2010 nie zawiera klauzuli o wielkości i rozpoczęciu biegu zobowiązania ONW (decyzja [...] w załączeniu), w dacie jej wydania nie była zamknięta bowiem sprawa za rok 2009 - pierwszy rok gospodarowania.
Podniosła także, iż postępowanie w sprawie płatności ONW za rok 2009 zostało przez organ zawieszone do czasu zakończenia postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009 (postanowienie [...] z dnia [...].10.2011 roku w załączeniu).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 962/12 uchylając zaskarżoną decyzję (z dnia [...] września 2012 r.) wskazał na uchybienia prowadzonego przez organy postępowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Analizując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, iż
w postępowaniu prowadzonym po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 20 marca 2013 r. organy prawidłowo wykonały zalecenia określone ww. orzeczeniem.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił art. 29 ustawy o ARiMR (w stanie prawnym mającym zastosowanie
w sprawie). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o ARiMR właściwym
w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa
w ust. 1.
Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010, zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych
z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)." Należy również zaakceptować pogląd zgodnie z którym, obowiązek wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności powstaje wraz z ustaleniem zaistnienia przesłanki zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, zaś zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt. V SA/Wa 2367/10).
W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią jest zatem ustalenie, czy skarżąca wywiązała się z ciążącego na niej zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymała płatność w pierwszym roku
z tytułu płatności ONW, oraz jaka wysokość przekazanych za lata 2010 środków z tytułu programu ONW jest nienależna.
Niesporne w sprawie jest, iż składając wniosek o przyznanie płatności ONW na 2010 rok spółka zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymała pierwszą płatność z tytułu ONW (tj. [...] ha) przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej pomocy. Z akt sprawy wynika, iż środki finansowe z tytułu ONW zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącej w dniu [...] listopada 2010 r. Zatem 5-letni okres zobowiązania należy liczyć od tego dnia. Tymczasem już w 2011 r. stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych o powierzchni [...] ha. Wprawdzie składając w dniu [...] maja
2011 r. wniosek o przyznanie przedmiotowej płatności beneficjent zadeklarował doń grunty rolne o powierzchni [...] ha, jednak w dniu [...] czerwca 2011 r. wycofał go
w części dotyczącej gruntów o powierzchni [...] ha. Skutkiem powyższego było umorzenie przez organ I instancji postępowania w sprawie przyznania płatności ONW
w części dotyczącej działki A o powierzchni [...] ha i przyznanie płatności do powierzchni [...] ha (decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r.). Należy stwierdzić, że decyzja ta jest ostateczna, zatem zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. ma moc obowiązującą i wiąże zarówno organ, jak i strony.
Jednocześnie zauważyć należy, że działki deklarowane do uzyskania płatności ONW w roku 2009 przez skarżącą są tożsame z działkami zgłoszonymi przez spółkę do uzyskania ww. płatności w roku 2010, przy czym postępowanie administracyjne nie zostało zakończone. Dodatkowo podnieść należy, że powołany przepis § 9 ust. 2 pkt 2 lit a rozporządzenia stanowi samodzielną przesłankę zwrotu płatności.
Rozporządzenie z dnia 14 kwietnia 2004 r., znowelizowane rozporządzeniem
z dnia 9 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 278) oraz z dnia 11 kwietnia 2007 r., a także z 11 marca 2009 r. przewidywało zwolnienie od obowiązku zwrotu kwot pobranych płatności ONW pod warunkiem, że nastąpiło przeniesienie posiadania gruntu rolnego,
a nowy posiadacz złożył stosowne zobowiązanie do kontynuowania działalności rolniczej oraz ewentualnego zwrotu kwot ONW w przypadku zaprzestania działalności. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zaistniała. Skarżąca spółka nie złożyła stosownego oświadczenia pomimo prawidłowego zawiadomienia, co wynika z akt administracyjnych.
W ocenie Sądu już tylko ta okoliczność zaniechania działalności rolniczej na całym obszarze ONW w 2011 r., była wystarczającą przesłanką do ustalenia, że pobrane dotychczas płatności były nienależne i orzeczenia o ich zwrocie, wobec treści
§ 9 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. (w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca: całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechał prowadzenia tej działalności: a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położnych na obszarach ONW; b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha.
W świetle powyższych rozważań Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko organu, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, bo wypłata świadczeń nie była skutkiem błędu organu, a nadto skarżąca – na co wskazywały organy, nie wskazała na żadne okoliczności, które pozwoliłyby na rozważenie innych przesłanek wynikających z jego treści, a więc pozwoliłyby na uznanie braku obowiązku ich zwrotu.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przepisów prawa obowiązujących w przedmiotowej materii skutkuje w ocenie Sądu uznaniem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca miała oparcie w prawie materialnym, gdyż zaprzestanie prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności i jak słusznie wskazał organ odwoławczy sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, zaś po stronie organu obowiązek i uprawnienie do wydawania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż nie dopatrzył się
w sprawie naruszenia przez organy przepisów postępowania, które prowadziłyby do uchylenia zaskarżonych decyzji, czy też stwierdzenia ich nieważności.
Zarzuty skargi sprowadzające się do stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd uznał za niezasadne.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło