VIII SA/Wa 885/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] przyznającą J. K. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł od maja do września 2012 r. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku J. K. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego Wójt Gminy K. na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że wnioskodawca ma [...] lata i wykształcenie [...] ([...]). Od 1999 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a od 2008 r. posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił, że wnioskodawca zamieszkuje w domu stanowiącym własność osób trzecich, na zasadzie ustnej umowy i bezpłatnego korzystania, gdzie zajmuje jedno pomieszczenie, bez kanalizacji, łazienki i wody. Z żoną jest w nieformalnej separacji i od 30 lat nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów. Oceniając sytuację wnioskodawcy Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...]sierpnia 2012 r. na podstawie art. 38 ust. 1, ust.2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej jako ustawa o pomocy społecznej) ustalił wysokość zasiłku okresowego dla J. K. na kwotę [...] zł miesięcznie od maja do września 2012 r. stwierdzając, że zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby, a jej dochodem, z tym, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem tej osoby. Organ zaznaczył, że ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie pozwalają na zaspokojenie w dostatecznym stopniu wszystkich zgłaszanych i uzasadnionych potrzeb. Miesięcznie z pomocy korzysta około 30 rodzin i osób, natomiast średnia kwota pomocy jak może być wydatkowana w formie zasiłków okresowych to około 186,10 zł na rodzinę, zaś Rada Gminy w K. nie podjęła uchwały podwyższającej minimalną kwotę zasiłku okresowego. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. zażądał przyznania mu zasiłku w pełnej wysokości tj. [...] zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę, stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dochód skarżącego z miesiąca kwietnia 2012 r. stanowił zasiłek okresowy w kwocie [...] zł. Różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby wynosi [...] zł. 50% tej kwoty to [...] zł, zatem przyznana wnioskodawcy kwota zasiłku okresowego mieści się w granicach ustalonych w art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że wysokość zasiłku okresowego pomiędzy jego ustawową wysokością maksymalną i minimalną zależy od sytuacji osoby uprawnionej, a z drugiej strony od wielkości środków finansowych posiadanych przez jednostkę pomocy społecznej. Decyzję w sprawie zasiłku okresowego cechuje tzw. względna uznaniowość. W budżecie gminy kwota przeznaczona w 2012 r. na zasiłki okresowe wynosi 5.583 zł miesięcznie, przy czym z pomocy tej korzysta około 30 rodzin, co daje średnio kwotę 186,10 zł na rodzinę. Jednocześnie organ stwierdził, że żądanie J. K. przyznania mu zasiłku okresowego w pełnej wysokości świadczy o braku chęci wyjścia z kryzysu i braku aktywności w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K.. Podniósł, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, schorowaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, zaś ewentualna alimentacja od członków rodziny jest wykluczona. W tych okolicznościach zdaniem skarżącego optymistyczne prognozy organu odwoławczego o możliwej zmianie jego sytuacji życiowej są nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 2, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Przy czym nie oznacza to, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Materialnoprawne przesłanki przysługiwania zasiłku okresowego reguluje art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do ust. 2 tego przepisu zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Badając zatem zasadność wniosku o przyznanie zasiłku okresowego organ prowadzący postępowanie administracyjne winien ustalić, czy osoba składająca wniosek spełnia wymogi wynikające z art. 38 ust 1 ustawy o pomocy społecznej. Warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie kryterium dochodowego, w przypadku skarżącego kryterium osoby samotnie gospodarującej. Z akt sprawy wynika, że w kwietniu (miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) dochody skarżącego stanowił zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Bezsporne jest zatem w niniejszym stanie faktycznym, że skarżący spełniał przesłankę dochodową, uprawniającą go do ubiegania się o pomoc w formie zasiłku okresowego. Tej okoliczności organ odwoławczy nie kwestionuje. Należy zauważyć, że oprócz przesłanki dochodowej spełniony był także wymóg szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie omawianego zasiłku, przykładowo wskazanych w art. 38 ust. 1 ustawy tj. bezrobocie, lekki stopień niepełnosprawności orzeczony u skarżącego od 2008 r. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił i przyjął stan faktyczny sprawy, prawidłowo też uzasadnił ustaloną wysokość zasiłku celowego. Jeżeli podmiot spełnia określone prawem warunki, organ musi wydać decyzję o przyznaniu świadczenia. Na obowiązkowy charakter świadczeń wskazują określenia użyte przez ustawodawcę, takie jak: "zasiłek okresowy przysługuje", oraz kazuistyczne lub przykładowe wyliczenie przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia. W dużej mierze zakres obligatoryjnej pomocy determinowany jest przepisami prawa, stąd decyzje wydane na ich podstawie należy zaliczyć do aktów administracyjnych związanych. Zdaniem Sądu co do zasady przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego. Artykuł 38 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że w przypadku spełnienia określonych tam przesłanek zasiłek okresowy przysługuje. Inną sprawą jest, w jakiej wysokości i na jaki okres zostanie przyznany. Jednak spełnienie wszystkich wskazanych warunków obliguje organ do przyznania tego świadczenia. Zasiłek okresowy jest zatem świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, ale tylko w zakresie jego wysokości (w granicach określonych ustawą) oraz okresu pobierania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Warszawie z 2 sierpnia 2006 r. sygn. I SA/Wa 1018/06, LEX nr 273707). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że J. K. spełnia przesłanki określone w ustawie o pomocy społecznej warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego i przyznały skarżącemu ten zasiłek w wysokości [...] zł w okresie od maja do września 2012 r. W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Podkreślić trzeba, że w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz, że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącego (który otrzymuje wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji Ośrodek Pomocy Społecznej w K. na 2012 r. otrzymał łącznie z budżetu Gminy i budżetu Wojewody kwotę 67.000 zł. Miesięcznie z tej formy pomocy korzysta około 30 osób i rodzin, natomiast średnia miesięczna kwota pomocy jaka może być wydatkowana na zasiłki okresowe wynosi 5.583 zł tj. około 186,10 zł na rodzinę. Nie można zatem uznać, że organy pomocy społecznej przyznając wnioskodawcy zasiłek okresowy w kwocie [...] zł w okresie od maja do września 2012 r. naruszyły granice uznania administracyjnego, co do wysokości i okresu pobierania świadczenia. Jak wskazano o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby skarżącego, którego trudna sytuacja jest niekwestionowana, ale również możliwości finansowe tego Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić przy tym należy, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Innymi słowy zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały w granicach uznania administracyjnego i nie można im zarzucić niezgodności z prawem. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji