VIII SA/Wa 887/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. N. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy w Z. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z [...] czerwca 2011 r., znak: GOPS [...], przyznającą zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...] czerwca 2011 r. oraz składkę zdrowotną na czas trwania świadczenia. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. W dniu [...] czerwca 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Podniosła, że ma ukończone [...] lat życia i jest w wieku emerytalnym. Nie ma ustalonego prawa do świadczeń emerytalno-rentowych. Jest bezrobotna, a z powodu stanu zdrowia nie może zarabiać. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z [...] czerwca 2011 r. wydaną m.in. na podstawie art. 3, art. 7, art. 8 i art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593; dalej: "u.p.s.") i art. 104, 108 k.p.a, przyznał skarżącej zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...] czerwca 2011 r. oraz składkę zdrowotną na czas trwania świadczenia. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżąca spełnia określone w ustawie warunki wymagane do przyznania świadczenia oraz wyliczono wysokość zasiłku stałego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca zakwestionowała wysokość przyznanego świadczenia. Zarzuciła, że kwota zasiłku pozbawia ją podstawowych środków do życia i egzystencji. Poza tym decyzja jest niesprawiedliwa, gdyż nie uwzględnia jej uprawnień emerytalnych. Zakwestionowała prawidłowość wliczenia dochodów niepełnosprawnego syna R. do dochodu rodziny. Syn jest osobą chorą i wymaga specjalnej opieki i troski, a uzyskiwane przez niego środki finansowe są i tak skromne i nie zaspokajają jego podstawowych potrzeb. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] lipca 2011 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że rodzina skarżącej składa się z 3 osób, to jest niej samej, syna R. i syna W.. Dochód rodziny w maju 2011 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowiły: zasiłek rodzinny i dodatek do tego zasiłku na syna R. w kwocie [...] zł, alimenty w kwocie [...] zł, zadeklarowany dochód z prac dorywczych syna W. w kwocie [...] zł. Łączny dochód w rodzinie w miesiącu maju 2011 r. wyniósł [...] zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Z powyższego wynika, że skarżąca spełnia wymogi określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i zasiłek stały jej przysługuje. Wysokość tego świadczenia, stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy, ustala się w przypadku osoby w rodzinie, jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. W przypadku skarżącej jest to kwota [...] zł miesięcznie, bowiem kryterium dochodu na osobę w rodzinie wynosi, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy – 351 zł., zaś dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł. Różnica pomiędzy podanymi kwotami (351 - [...]) określa wysokość zasiłku stałego, należnego skarżącej. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji słusznie zaliczył do dochodu skarżącej otrzymywane zasiłki rodzinne na syna R.. Art. 8 ust. 3 u.p.s. określa bowiem, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] sierpnia 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podtrzymała argumentację prezentowaną w odwołaniu, jednocześnie podnosząc, że do dochodu rodziny nie powinien być wliczony dochód syna W. z pracy dorywczej w wysokości [...] zł, gdyż nie jest to dochód stały. Ponadto stwierdziła, iż na synu ciąży obowiązek alimentacyjny w kwocie [...] zł miesięcznie i z tego tytułu powstało znaczne zadłużenie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.: dalej: "u.p.s."). Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku stałego ustala się z kolei według wskazań zawartych w art. 37 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, zgodnie z ogólną zasadą, iż kwota zasiłku stanowi różnicę między kryterium dochodowym a faktycznym dochodem osoby ubiegającej się o ten zasiłek. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd za niezasadny uznał zarzut błędnego uznania za dochód rodziny skarżącej: kwot uzyskiwanych sporadycznie przez syna skarżącej z tytułu pracy dorywczej. Powoływany przez Kolegium art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. wskazuje, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z kolei art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s. stwierdza, że zasiłek stały ustala się w wysokości – w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. W obu tych przepisach nie ma mowy o "stałym" dochodzie, jedynie o "dochodzie". Co należy rozumieć przez dochód wskazuje art. 8 ust. 3 u.p.s., zawierający definicję, że "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób." Zasadnie zatem organy zaliczyły do dochodu w sprawie niniejszej wszelkie dochody skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym wskazywane przez nią dochody syna W., pochodzące z prac dorywczych. Pomimo niezasadności powyższego zarzutu skargę należało uwzględnić, biorąc pod uwagę inne uchybienie organu. W przeciwieństwie do prawidłowego ustalenia wysokości dochodu skarżącej, poprzez doliczenie do nich dochodów syna W., brak jest w sprawie ustaleń idących w kierunku określenia kwoty bieżących należności alimentacyjnych syna i ich wpływu na wysokość dochodu skarżącej, a w konsekwencji na wysokość przyznanego jej zasiłku stałego. Jak wskazano na wstępie skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami, dla prawidłowego obliczenia dochodu rodziny oraz dochodu na osobę w rodzinie, istotne znaczenie miało wyjaśnienie, całkowicie pominiętej w niniejszej sprawie, kwestii zobowiązania alimentacyjnego syna W., o którym sygnalizowała skarżąca w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] czerwca 2011 r. i co jest okolicznością podnoszoną skardze. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, dochód brany pod uwagę przy ustalaniu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ulega pomniejszeniu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (pkt 3). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "nie ma znaczenia jakie alimenty i w jaki sposób są świadczone" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie II SA/Sz 676/10 z 10 marca 2011 r.). Jak wynika z powyższej regulacji, w przypadku istnienia po stronie skarżącego, czy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bieżącego zobowiązania alimentacyjnego, wysokość tych świadczeń powinna zostać odliczona od ustalonego przez organ dochodu. Do kwestii tej organ w ogóle się nie odniósł. Na marginesie należy zauważyć, iż w pojęciu alimentów świadczonych na rzecz innych osób mieszczą się wyłącznie te kwoty, które odpowiadają bieżącym wpłatom. Zaległości alimentacyjne nie są natomiast świadczeniem, które może wpływać na wysokość dochodu osoby uprawnionej do świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 i art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów orzekających będzie wyjaśnienie okoliczności sprawy z uwzględnieniem potrzeby wyeliminowania wyżej wskazanych braków w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz podjęcie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem powyższych rozważań. Z tych względów uznając, że opisane w sentencji wyroku rozstrzygnięcia organów orzekających zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.