VIII SA/Wa 890/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 7 października 2025 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi A. N. (dalej: skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, SKO) z 7 października 2025 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Decyzją z 25 kwietnia 2024 r. znak: [...] Burmistrz Miasta P. (dalej jako "organ I instancji") odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na skutek wniesionego odwołania, SKO, decyzją z 11 czerwca 2024 r. znak: [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku rozpoznania skargi od ww. decyzji Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 12 września 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 601/24 oddalił skargę. Wnioskiem z skarżąca 5 sierpnia 2025 r. zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 25 kwietnia 2024 r znak: [...] w sprawie odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżąca wskazała z art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a."), związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji – z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, który orzekł, że art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji w całości oraz ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, SKO, opisanym na wstępie postanowieniem z 7 października 2025 r., działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 11 czerwca 2024 r. znak: [...]. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że podstawą wniosku o wznowienie postępowania jest art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Kolegium wskazało, że wyrok powołany we wniosku skarżącej o wznowienie nie wszedł w życie, ponieważ nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, ani w innym powszechnie obowiązującym dzienniku urzędowym, co jest warunkiem wejścia w życie orzeczenia Trybunału zgodnie z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. W związku z powyższym nie było możliwe wznowienie postępowania, o które wnioskowała skarżąca. W skierowanej do tutejszego Sądu skardze skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145a § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę wznowienia postępowania administracyjnego wskutek braku wniesienia skargi o wznowienie w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania, w tym rzeczony wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu miesięcznego od dnia publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego lub Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich (https:/ /bip,brpo,gov.pl), a zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o regulacje normujące jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, a mianowicie wznowienie postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.). Skarżąca zwróciła się bowiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją SKO z 11 czerwca 2024 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z 25 kwietnia 2024 r. o odmowie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. SK 33/23. Jedną z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego jest orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją RP. Zgodnie z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK (§ 2). Jednocześnie z art. 147 k.p.a. wynika, że wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Jak przewidziano w art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4). Kolegium wydając obecnie zaskarżone postanowienie – odmawiające wznowienia postępowania – podniosło, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. SK 33/23, nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a więc nie wszedł w życie, przez co brak jest w ocenie tego organu podstaw do wznowienia postępowania. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zgadza się ze stanowiskiem organu. Należy wskazać, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. sygn. akt SK 33/23, na który powołuje się skarżąca, do chwili obecnej nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP. Skoro zaś powyższy wyrok Trybunału nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, to nie można przyjmować, że wyrok ten wywołał skutek prawny w postaci usunięcia z systemu prawnego niekonstytucyjnego rozumienia art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, ze zm.). Ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym nie ma charakteru wyłącznie technicznego, lecz stanowi konstytucyjnie określony warunek jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych w sferze powszechnie obowiązującej. Do czasu ogłoszenia wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uzyskuje przymiotu skuteczności normatywnej w porządku prawnym. Ponadto nie ma również podstaw do liczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Należy mieć także na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny jest tzw. ustawodawcą negatywnym, to jest może usuwać z systemu prawa normy uznane za niekonstytucyjne (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt Ts 248/13). Wykładnia przepisów dotyczących ogłaszania orzeczeń Trybunału musi zatem uwzględniać zasady ogłaszania przepisów prawa. Skoro zasadą jest, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie (art. 88 ust. 1 Konstytucji RP), to należy przyjąć, że warunkiem koniecznym usunięcia z systemu prawa normy uznanej przez Trybunał za niekonstytucyjną jest ogłoszenie orzeczenia Trybunału w taki sam sposób, w jaki zostały ogłoszone przepisy zawierające niekonstytucyjną normę. W ten sposób zostaje zrealizowana konstytucyjna zasada, że obywatele czerpią wiedzę na temat obowiązującego prawa z dzienników urzędowych. Z tą zasadą jest skorelowana zasada powszechnej znajomości prawa. Dlatego też, dopiero ogłoszenie wyroku Trybunału w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą w znaczeniu formalnym i prowadzi do zmiany stanu obowiązywania norm w systemie prawa. Na gruncie art. 145a § 1 i 2 k.p.a. relewantne jest właśnie to zdarzenie – wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Ustawodawca wyraźnie powiązał początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie z "wejściem w życie" orzeczenia, a więc nie sposób utożsamiać tego momentu z wcześniejszym publicznym ogłoszeniem sentencji wyroku. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. akt SK 33/23 nie został opublikowany w odpowiednim dzienniku urzędowym, a więc nie doszło do jego wejścia w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W tej sytuacji nie można bowiem przyjąć, że termin z art. 145a § 2 k.p.a. został zachowany, skoro nie zaistniało zdarzenie prawne inicjujące jego bieg (patrz – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 1651/25) Ze wskazanych względów Sąd nie podziela przeciwnego stanowiska skarżącej, jak i zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawnych. Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.