VIII SA/Wa 891/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu S. B. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 891/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z [...] listopada 2016 r. (data nadania formularza) S. B. (dalej: "skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, ze względu na ciężką sytuację materialną i trudny charakter sprawy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach, zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, a między małżonkami obowiązuje rozdzielność majątkowa. Jako uzyskiwany dochód wskazał wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł, którego część podlega zajęciu komorniczemu. Nie ujawnił wysokości dochodu żony, podał natomiast, że tytułem alimentów przekazuje jej kwotę [...] zł, kolejne [...] zł stanowią wydatki na mieszkanie, utrzymanie własne i leki oraz [...]z ł na papierosy. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, ani majątku zarówno ruchomego, jak i nieruchomego. Postanowieniem z 9 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 891/16 starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 1) i odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (pkt 2). Pismem z 29 grudnia 2016 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8 p.p.s.a, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie przedmiotem złożonej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. wydana w sprawie z zakresu pomocy społecznej. Wnioskodawca zwolniony jest zatem z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powyższego rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. Oceniając natomiast złożony wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu uznać należy, że jest on niezasadny. Skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu wynagrodzenia – [...] zł, nie ma problemów z zaspakajaniem bieżących potrzeb i nie ma też obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Nadto Sąd zauważa, iż skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, również posiadającą stały dochód, którego nie ujawnił ze względu na obowiązującą rozdzielność majątkową. W tym miejscu podkreślić należy, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, by istotnie znajdował się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Nawet przy obciążeniu obowiązkiem alimentacyjnym, czego skarżący również nie wykazał, nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy także podkreślić, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy (na co wskazuje skarżący), czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa. Sąd zauważa, iż przepisy ustawy p.p.s.a. uzależniają przyznanie prawa pomocy tylko od okoliczności związanych z sytuacją materialną strony wnioskującej, a nie od charakteru sprawy oraz potrzeby udziału profesjonalnego pełnomocnika. Nadto w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 p.p.s.a. (brak związania sądu zarzutami skargi) oraz w art. 140 § 1 p.p.s.a. (obowiązek pouczenia strony o sposobie i terminie zaskarżenia orzeczenia) brak jest podstaw do uznania, że strona bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.