VIII SA/Wa 901/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 13 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr [...] obie w częściach zobowiązujących do uiszczenia odsetek; 2) oddala skargę w pozostałej części; 3) zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz skarżącej J. J. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pani J.J.(dalej: Skarżąca lub Strona) wniosła skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: Minister lub Organ odwoławczy) z 13 czerwca 2022 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody M. (dalej: Wojewoda, organ I instancji) z 11 kwietnia 2022 r. Nr [...], którą to decyzją Wojewoda: - ustalił świadczenie wychowawcze wypłacone J.J. na dziecko N. J. w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. w kwocie 5.500 zł za nienależnie pobrane, - zobowiązał stronę do zwrotu ww. kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty, - ustalił wysokość odsetek ustawowych za okres od 1 listopada 2017 r. do dnia wydania niniejszej decyzji na kwotę 1.421,28 zł oraz łączną kwotę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji na kwotę 6.921,28 zł. Jako podstawę prawną decyzji Wojewoda wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 11 ust. 3 lit. a, art. 67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L 04.166.1 ze m., dalej: rozporządzenie 883/2004), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE L 09 284.1), art. 11 ust. 1 i ust. 2, art. 16, art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 9 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2019 poz. 2407 ze zm. zm., dalej: ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci lub uuppwd) w związku z art. 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924, dalej: ustawa zmieniająca z 2019 r.) oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1981), Wydając decyzję, Wojewoda ustalił, że ojciec małoletniej N.J. – D.J. od 2008 r. jest zatrudniony na terytorium Irlandii, natomiast skarżąca w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. była osobą nieaktywną zawodowo w Polsce, gdzie zamieszkiwała wraz z dziećmi. W związku z tym, że aktywność zawodowa jest na terytorium Irlandii, a terytorium Polski w powyższym okresie stanowiło jedynie miejsce zamieszkania członków rodziny, krajem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń za okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. był kraj zatrudnienia, tj. Irlandia (art. 68 rozporządzenia 883/2004). Dlatego w przedmiotowej sprawie występuje koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, obejmująca także dział świadczeń rodzinnych w ramach UE, EOG i Szwajcarii. Świadczenie wychowawcze jest koordynowane jako klasyczne świadczenie rodzinne i porównywane z koszykiem świadczeń klasycznych. Wojewoda ustalił, że w niniejszej sprawie w okresie od 1 lipca 2017 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dlatego Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, decyzją z 29 maja 2019 r. znak: [...] uchylił w całości swoją decyzję ostateczną z 20 października 2017 r. znak: [...] przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na córkę N. J. w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Następnie Wojewoda decyzją z 19 listopada 2020 r. nr [...]odmówił Stronie prawa do dodatku dyferencyjnego w postaci świadczenia wychowawczego na córkę N. J. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ kwota przysługujących jej na dziecko irlandzkich świadczeń jest wyższa niż kwota polskich świadczeń. Od tej decyzji skarżąca nie wniosła odwołania. Wojewoda na podstawie dokumentacji zgromadzonej przez organ I instancji ustalił, że zarówno w decyzji Prezydenta Miasta R. znak: [...] z dnia 20 października 2017 r., jak i we wniosku z 28 sierpnia 2017 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego strona została pouczona o regulacji prawnej wynikającej z art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, iż w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego to świadczenie. Ponadto w ww. wniosku strona została również pouczona, że niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ I instancji powołał się na znajdujące się w aktach administracyjnych pismo instytucji irlandzkiej, że Skarżąca otrzymywała świadczenia w Irlandii do 31 grudnia 2017 r. Od 1 stycznia 2018 r. Irlandia nie mogła podjąć decyzji w sprawie uprawnienia do świadczeń, z uwagi na brak odpowiedzi strony na korespondencję właściwej instytucji irlandzkiej. Niedostarczenie żądanych przez stronę irlandzką dokumentów, niezbędnych do oceny zasadności przesłanego wniosku, także w Polsce skutkuje, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia, co wiąże się z uznaniem złożonego wniosku za bezzasadny i w rezultacie odmową przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego. W konkluzji, powołując treść przepisów art. 16 ust. 10 oraz art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, Wojewoda stwierdził, że świadczenie wychowawcze pobrane przez stronę na córkę N. J. w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Od powyższej decyzji Wojewody Skarżąca złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez ich zastosowanie, pomimo braku zaistnienia ku temu przesłanek oraz naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i niezweryfikowanie kwestii skonkretyzowania ewentualnych uprawnień skarżącej, której były mąż pracował w Irlandii, i nieustalenie, czy rzeczywiście pobierała świadczenie wychowawcze z Irlandii. Z uzasadnienia odwołania wynika, że strona nie zgadza się z taką interpretacją przepisów, jakoby już samo podleganie koordynacji systemów świadczeń zabezpieczenia społecznego oraz możliwość ubiegania się w innym państwie o świadczenia odpowiadające świadczeniu wychowawczemu w Polsce jest wystarczające, aby uznać świadczenie wychowawcze za nienależnie pobrane. Zdaniem strony podstawowym celem przepisów normujących instytucje koordynacji systemów świadczeń zabezpieczenia społecznego jest eliminacja sytuacji, w której będą pobierane świadczenia tego samego rodzaju z dwóch różnych państw za ten sam okres. Samo wynikające z normy generalnej i abstrakcyjnej obowiązującej w państwie członkowskim UE uprawnienie do świadczeń nie będzie automatycznie przesądzać o uznaniu wypłaconych w Polsce świadczeń wychowawczych za nienależnie pobrane i w konsekwencji zobowiązaniu do ich zwrotu. Decyzją z 13 czerwca 2022 r. znak: [...]Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: Minister, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 2 i 3, art. 16 i art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie badał zasadności ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, gdyż postępowanie w tym zakresie zostało zakończone decyzją Wojewody z 19 listopada 2020 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. W ocenie Organu odwoławczego Wojewoda prawidłowo wykazał, że w związku z aktywnością zawodową na terenie Irlandii ojca małoletniej N. J. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały w sprawie zastosowanie, a z uwagi na brak aktywności zawodowej w Polsce instytucja irlandzka była właściwa do wypłaty świadczeń. Minister podkreślił, że 30 sierpnia 2018 r. Skarżąca poinformowała organ wypłacający świadczenia, że D. J. rozpoczął zatrudnienie na terytorium Irlandii od 2008 r., a ona wraz z dziećmi w 2017 r. powróciła do Polski. W chwili składania wniosku o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego skarżąca nie informowała jednak, że ojciec dzieci nadal zamieszkuje na terytorium Irlandii i jest tam zatrudniony. Ponadto z informacji przekazanych przez instytucję irlandzką wynika, że strona pobierała świadczenia na terytorium Irlandii w pełnej wysokości do 31 grudnia 2017 r. Natomiast od 1 stycznia 2018 r. instytucja irlandzka nie mogła podjąć decyzji w sprawie uprawnienia do świadczeń, z uwagi na brak jej odpowiedzi na kierowaną przez instytucję korespondencję. Niedostarczenie żądanych przez stronę irlandzką dokumentów niezbędnych do oceny zasadności przekazanego wniosku skutkował uznaniem wniosku za bezzasadny i w rezultacie odmową przyznania świadczeń. W związku z powyższym Minister uznał zarzuty odwołania za niezasadne, ponieważ organ I instancji we właściwy sposób dokonał analizy przekazanej mu dokumentacji oraz ustalił, że kluczowymi dowodami, na których należało oprzeć postępowanie, ustalając, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, była treść złożonych w toku postępowania oświadczeń. Natomiast podstawę do ustalenia, że pierwszeństwo do wypłaty świadczeń leży po stronie Irlandii, była treść weryfikacji w systemie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz oświadczenie własne skarżącej. Nie można zatem uznać, że Wojewoda nie oparł się na potwierdzonych faktach i dowodach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Wojewody oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie tożsamych przepisów, które sformułowała w odwołaniu. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w niniejszej sprawie należy wyodrębnić dwa okresy: pierwszy od 1 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., gdy instytucja irlandzka wypłacała świadczenie oraz drugi od 1 stycznia 2018 r. do dnia 30 września 2018 r., gdy instytucja irlandzka nie wypłacała świadczenia. Skarżąca podała, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2018 r. nie pobierała żadnych świadczeń w Irlandii, otrzymywała jedynie świadczenie wychowawcze w Polsce, którego zwrotu domaga się aktualnie organ. Nie otrzymywała tych świadczeń również w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., lecz pobierał je ojciec dziecka D. J., na którego rachunek bankowy świadczenie było przekazywane i który przekazywał Skarżącej wyłącznie alimenty na małoletnią N. J.. Wojewoda nie zwrócił się do strony irlandzkiej z zapytaniem, komu wypłacane było świadczenie z Irlandii: skarżącej czy D. J. Skarżąca wyjaśniła, że brak znajomości języka obcego był powodem niewypełnienia przez nią formularzy przesłanych jej przez instytucję irlandzką, których nie rozumiała, a ponadto z racji tego, że przebywała w Polsce nie chciała pobierać świadczenia z Irlandii, lecz otrzymywać świadczenie wychowawcze 500+ na dzieci w Polsce, bowiem z Irlandią nie miała nic wspólnego. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 listopada 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 655/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody M. z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr [...] Od tego wyroku Minister wniósł skargę kasacyjną. Zarzucił temu wyrokowi naruszenie: I. przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa, tj. art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 110 stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej kpa) polegające na przekroczeniu granic sprawy administracyjnej przez kontrolę kwestii słuszności odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, wynikającego z decyzji Wojewody M. z 19 listopada 2020 r., która nie była przedmiotem zaskarżonej decyzji w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, naruszając tym samym również zasadę związania organu administracji, uprzednio wydaną decyzją, od chwili jej doręczenia; II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 267 zdanie pierwsze lit. b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202 z 7.06.2016, str. 1; Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864, ze zm., dalej Traktat), w związku z art. 9 oraz art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, dalej Konstytucja RP), a także art. 91 § 1 Regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości z dnia 25 września 2012 r. (Dz.Urz. L 265 z 29.9.2012; z późn. zm., dalej Regulamin) przez ich bezpodstawne niezastosowanie, polegające na dokonaniu wykładni przepisu prawa pochodnego Unii Europejskiej z pominięciem wykładni tego przepisu dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej; 2. art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166 z 30.04.2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm., dalej rozporządzenie 883/2004), w zw. z art. 68 ust. 1 lit. a i b oraz z art. 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia 883/2004, przez jego błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że do uznania konkretnego świadczenia za nienależne, konieczna jest analiza ustawodawstwa innego państwa członkowskiego pod kątem tytułu przyznawania konkretnych świadczeń rodzinnych oraz faktyczne wystąpienie kumulacji świadczeń w tym okresie, a w konsekwencji tego niezastosowanie zasady, wynikającej z treści art. 68 ust. 1 lit. a i b, którego właściwa wykładnia winna prowadzić do wniosku, że dla ustalenia pierwszeństwa do przyznania świadczeń rodzinnych wystarczające jest ustalenie tytułu, na podstawie którego osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych na dane dziecko (najczęściej rodzic dziecka) podlega ustawodawstwu danego państwa członkowskiego; 3. art. 16 ust. 6, 7 uppwd (Dz.U. z 2022 r. poz. 1577) w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia nienależności świadczenia, przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że podleganie ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, należy rozumieć jako faktyczne pobieranie świadczeń rodzinnych z innego państwa członkowskiego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów - uwzględniająca przepisy prawa materialnego (art. 68 ust. 1 lit. a i b oraz z art. 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia 883/2004) winna prowadzić do wniosku, że przywołane wyżej wyrażenie występujące w art. 16 ust. 5 i 6 uppwd, w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia nienależności świadczenia, należy rozumieć jako jedynie potencjalną możliwość ubiegania się o świadczenia rodzinne w innym państwie członkowskim; 4. art. 25 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 6 i 10 uppwd, w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia nienależności świadczenia, przez błędne uznanie, że nie mają one zastosowania w przedmiotowej sprawie w zakresie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia rodzinnego w wysokości 5.500,00 zł, wypłaconego za okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. w Polsce, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia całkowitej jego spłaty, na córkę, podczas gdy z uwagi na występowanie w przedmiotowej sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z przebywaniem oraz zatrudnieniem ojca córki wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, powyższe świadczenie należało uznać za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi na mocy powyższych przepisów; 5. art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 6, ust. 3 i 9 w zw. z art. 16 ust. 5 i 6 uppwd, przez ich niezastosowanie i uznanie, że nie mają one zastosowania w przedmiotowej sprawie w zakresie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia rodzinnego w wysokości 5.500,00 zł, wypłaconego za okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. w Polsce, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia całkowitej jego spłaty, na córkę, podczas gdy z uwagi na występowanie w przedmiotowej sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z przebywaniem oraz zatrudnieniem ojca córki wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, powyższe świadczenie należało uznać za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi na mocy powyższych przepisów; III. przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy: 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa przez ich zastosowanie w sytuacji, gdy faktycznym powodem uchylenia decyzji organów obu instancji było przyjęcie przez Sąd I instancji odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 w zw. z art. 68 ust. 1 lit. a i b oraz art. 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia 883/2004, a także art. 16 ust. 6 i 7, art. 25 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 6 i 10 uppwd w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia nienależności świadczenia, jak również w obecnie obowiązujących art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 6, ust. 3 i 9 w zw. z art. 16 ust. 5 i 6 uppwd przez ich niezastosowanie; 7. art. 7, 77 i 80 kpa, przez ich błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie, że organ orzekający w sprawie nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia i prawidłowej oceny zabranego materiału w sprawie, uzasadniając swoje stanowisko błędnymi argumentami, wynikającymi z przedstawionych wyżej naruszeń prawa materialnego i procesowego, podczas gdy Organ wypełnił wszystkie przesłanki prawidłowego wypełnienia norm wskazanych przepisów postępowania, w szczególności dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału i jego wyczerpującego rozpatrzenia, co znalazło swoje odzwierciedlenie w treści błędnie uchylonej decyzji Organu oraz sporządzonego jej uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 292/23 uchylił wyrok WSA z 3 listopada 2022 r. i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. NSA za zasadne uznał zarzuty naruszenia art. 10 w zw. z art. 68 ust. 1 lit. a i b oraz z art. 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166 z 30.04.2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm.), przez jego błędną wykładnię. Stwierdził, że art. 10 rozporządzenia 883/2004 stanowi: "O ile nie określono inaczej, niniejsze rozporządzenie nie przyznaje ani nie utrzymuje prawa do kilku świadczeń tego samego rodzaju za jeden i ten sam okres ubezpieczenia obowiązkowego.". W zakresie normatywnym, istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, art. 67 zd. 1 rozporządzenia 883/2004 stanowi: "Osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. [...]". Art. 68 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 stanowi: "W przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, [...] i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania; b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych: i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym; [...] iii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania: miejsce zamieszkania dzieci.". Art. 11 rozporządzenia 883/2004 stanowi: "1. Osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego. Ustawodawstwo takie określane jest zgodnie z przepisami niniejszego tytułu. [...] 3. Zgodnie z przepisami art. 12 do 16: a) osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego; [...] e) każda inna osoba, do której nie mają zastosowania przepisy lit. a) do d) podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania, bez uszczerbku dla innych przepisów niniejszego rozporządzenia, gwarantujących jej świadczenia na podstawie ustawodawstwa jednego lub kilku innych Państw Członkowskich.". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że art. 67 rozporządzenia 883/2004 ustanawia zasadę miejsca zatrudnienia wyznaczającego prawo właściwe dla wypłaty świadczeń rodzinnych (zdanie pierwsze). Przyjmuje się, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego państwa członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali w pierwszym państwie członkowskim (a zatem miejsca zatrudnienia). Reguła ta została wcześniej potwierdzona przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) jak i w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych. Po 1 maja 2010 r. reguły niekumulowania świadczeń wynikają z art. 68 rozporządzenia 883/2004. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt b lit. i tego rozporządzenia, jeżeli na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego państwa członkowskiego (zbieg) udzielane są świadczenia w tym samym okresie na tego samego członka rodziny i z tego samego tytułu (zatrudnienie lub praca na własny rachunek), to pierwszeństwo ma świadczenie należne na podstawie ustawy kraju miejsca zamieszkania dzieci. Wtedy przysługuje świadczenie w najwyższej kwocie przewidzianej przez kolidujące ustawodawstwa, a koszt świadczeń dzielony jest według zasad określonych w rozporządzeniu 987/2009. Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004 jeżeli na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego państwa członkowskiego (zbieg) udzielane są świadczenia w tym samym okresie na tego samego członka rodziny i z różnych tytułów (np. zatrudnienie lub praca na własny rachunek oraz miejsce zamieszkania), to możliwe są dwie sytuacje: 1) osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem nie wykonuje zatrudnienia lub pracy na własny rachunek - wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca pracy; 2) osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem jest zatrudniona lub wykonuje pracę na własny rachunek - wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca zamieszkania. Sam fakt wykonywania pracy przez ojca córki Skarżącej na terenie Irlandii, przy jednoczesnym braku aktywności zawodowej Skarżącej w Polsce, skutkuje tym, że świadczenia rodzinne są przyznawane z różnych tytułów - w Irlandii z tytułu wykonywania pracy przez ojca córki skarżącej; w Polsce z tytułu zamieszkiwania matki dziecka (nieaktywnej zawodowo). Zasady pierwszeństwa określone w art. 68 rozporządzenia 883/2004 decydują o tym, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie, z różnych tytułów, kolejność jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia [...] i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania (art. 68 ust 1 lit. a rozporządzenia 883/2004). NSA za nietrafne uznał stwierdzenie Sądu I instancji, że w zaskarżonej decyzji zobowiązującej do zwrotu świadczeń wychowawczych brakuje ustaleń na temat wydania przez organy państwa członkowskiego aktu przyznającego świadczenie zagraniczne za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2018 r. i ustalenia, czy tego rodzaju świadczenia pobierał ojciec dziecka - D. J.. Prawidłowa wykładnia art. 67 zd. 1 i art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004 decyduje o tym, że zgodnie z zasadami pierwszeństwa, to w kontrolowanej sprawie zachodzi kolejność pierwszeństwa, w wyniku której w pierwszej kolejności prawa udzielane są przez Irlandię z tytułu zatrudnienia ojca dziecka, a w ostatniej kolejności przez Polskę prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania nieaktywnej zawodowo matki dziecka wraz z dzieckiem - na terenie Polski. Nie ma znaczenia, że właściwy organ Irlandii nie wydał aktu przyznającego świadczenie rodzinne za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2018 r. ani czy irlandzkie świadczenie rodzinne pobierał ojciec dziecka. Konkretyzacja przepisów o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem z art. 67 zd. 1 i art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Osoba posiada przymiot pracownika w rozumieniu rozporządzenia nr 1408/71 od chwili, gdy jest ona ubezpieczona, choćby na wypadek tylko jednego ryzyka, z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego lub fakultatywnego w ramach powszechnego lub szczególnego systemu zabezpieczenia społecznego, o którym mowa w art. 1 lit. a) tego samego rozporządzenia, bez względu na istnienie stosunku pracy. Do sądu krajowego należy dokonanie koniecznych ustaleń w celu określenia, czy osoby uprawnione podlegają działowi systemu zabezpieczenia społecznego i w rezultacie były one objęte zakresem pojęcia 'pracownik najemny' w rozumieniu art. 1 lit. a) tego rozporządzenia." (pkt 34 oraz pkt 1 sentencji). "Jeśli zarówno ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zatrudnienia, jak i ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pracownika najemnego przyznaje w odniesieniu do tego samego członka rodziny i za ten sam okres uprawnienie do świadczeń rodzinnych, to właściwym państwem członkowskim w zakresie wypłacania wspomnianych świadczeń jest zasadniczo państwo członkowskie miejsca zatrudnienia zgodnie z art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia nr 1408/71, zmienionego i uaktualnionego rozporządzeniem nr 410/2002. (pkt 64 oraz pkt 2 sentencji) 3. Z zastrzeżeniem postanowień art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia nr 1408/71, zmienionego i uaktualnionego rozporządzeniem nr 410/2002, jeśli osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem, w szczególności współmałżonek lub konkubent pracownika, wykonuje działalność zawodową w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, to świadczenia rodzinne powinny, na podstawie art. 10 ust. 1 lit. b) ppkt i) tego rozporządzenia, być wypłacane przez to państwo członkowskie, bez względu na to, kto jest bezpośrednim beneficjentem tych świadczeń, określonym w ustawodawstwie tego państwa. W takim przypadku, wypłacanie świadczeń rodzinnych przez państwo członkowskie miejsca zatrudnienia jest zawieszone do wysokości kwoty tych świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zamieszkania." (pkt 64 oraz pkt 2 sentencji). Art. 73 dotyczy właśnie sytuacji, w której rodzina pracownika najemnego zamieszkuje na terytorium państwa członkowskiego innego niż państwo właściwe oraz gwarantuje przyznanie świadczeń rodzinnych przewidzianych na podstawie wiążącego ustawodawstwa tego ostatniego państwa, tak jak gdyby rodzina pracownika najemnego zamieszkiwała na jego terytorium. (pkt 45). Przepis ten ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której państwo członkowskie mogłoby uzależnić przyznanie lub wysokość świadczeń rodzinnych od zamieszkania członków rodziny pracownika na terytorium państwa członkowskiego zobowiązanego do wypłaty świadczenia, aby nie zniechęcać pracownika wspólnotowego do korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się (w szczególności wyrok w sprawie Hoever i Zachow, pkt 34 i wyrok z dnia 7 listopada 2002 r. w sprawie C-333/00 Maaheimo, Rec. str. I-10 087, pkt 34; pkt 46). Trybunał uściślił, że art. 73, stanowiąc zasadę ogólną, nie jest zasadą absolutną. Uprawnienie, jakie przysługuje skarżącym w postępowaniu przed sądem krajowym jako pracownikom najemnym na podstawie art. 13 i art. 73 rozporządzenia nr 1408/71, powinno być zestawione z regułami "antykumulacyjnymi" tego rozporządzenia oraz rozporządzenia nr 574/72, o ile zachodzi ryzyko wystąpienia zbiegu uprawnień przewidzianych przez ustawodawstwo państwa miejsca zamieszkania z uprawnieniami przewidzianymi przez ustawodawstwo państwa miejsca zatrudnienia (pkt 49). Sytuacja gdy w dwu państwach uprawnieni nabywają uprawnienia do uzyskania świadczenia rodzinnego, może spowodować nadwyżkę w kompensowaniu wydatków rodzinnych i powinna być w konsekwencji rozpatrywana w świetle przepisów "antykumulacyjnych", czyli art. 76 rozporządzenia nr 1408/71 i art. 10 rozporządzenia nr 574/72 (pkt 50 i 51). W konkretnych stanach faktycznych, art. 76 nie znajdował zastosowania w przypadku badanym w sprawie C-543/03, zaś art. 10 rozporządzenia nr 574/72 był przepisem "antykumulacyjnym", który okazał się właściwy w niniejszym przypadku (pkt 53-55 wyroku C-543/03). W wyrokach przywołanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 9), Trybunał nie wskazywał przesłanek uznania świadczeń za nienależnie pobrane ani przesłanek zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego (w rozumieniu rozdziału 8 rozporządzenia 883/2004). Stosowanie wykładni ww. przepisów rozporządzenia 1408/71 i rozporządzenia 574/72 zaprezentowanej w ww. wyrokach Trybunału Sprawiedliwości jest w pełni użyteczne dla wykładni art. 68 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia 883/2004. NSA za zasadne uznał zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji: art. 16 ust. 6, 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1577) w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia nienależności świadczenia, przez ich błędną wykładnię; art. 16 ust. 5 i 6 uppwd, w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia nienależności świadczenia; art. 25 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 6 i 10 uppwd; art. 25 ust. 1, 2 pkt 6, ust. 3 i 9 w zw. z art. 16 ust. 5 i 6 uppwd; art. 16 ust. 6 i 7, art. 25 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 6 i 10 uppwd w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia nienależności świadczenia; obecnie obowiązujących art. 25 ust. 1, 2 pkt 6, ust. 3 i 9 w zw. z art. 16 ust. 5 i 6 uppwd, przez ich niezastosowanie, z uwagi na ich charakter, wymagały łącznego rozpoznania. Zarzuty te okazały się zasadne. Skoro skarżąca we wniosku z 28 sierpnia 2017 r. i w decyzji z 20 października 2017 r. została prawidłowo pouczona, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, winna niezwłocznie powiadomić o tym organ wypłacający to świadczenie, a niepoinformowanie organu właściwego o zmianach, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia, a w konsekwencji koniecznością zwrotu świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (k. 167-163v, 177, 195 akt Wojewody) , organy obu instancji prawidłowo zastosowały wzorce kontroli wskazane w zarzutach z punktów II.3-II.6 petitum skargi kasacyjnej. Nawet przy uwzględnieniu wykładni prawa materialnego, zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymano w mocy decyzji I instancji za okres od 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r., za który to okres bezspornie właściwa instytucja w Irlandii wypłaciła świadczenie ojcu córki. NSA za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 267 zdanie pierwsze lit. b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C 202 z 7.6.2016, str. 1; Dz.U. z 2004 r. nr 90, poz. 864 ze zm.), w związku z art. 9 oraz art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP i art. 91 § 1 Regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości z dnia 25 września 2012 r. (Dz. Urz. L 265 z 29.9.2012 z późn. zm.), bowiem zaskarżony wyrok oparty był na nieprawidłowej wykładni art. 10 , art. 68 ust. 1 lit. a i b, i art. 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia 883/2004, niepomijającej wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn, niż w niej wskazano. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 190 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest związany wykładnia prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z 17 stycznia 2025 r., a która to wykładnia została szczegółowo przytoczona. Z konstrukcji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że decyzja orzekająca w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i orzeczenia o jego zwrocie jest aktem ściśle związanym ze stanem faktycznym, na który składają się następujące elementy: 1) przyznanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) świadczenia wychowawczego; 2) stwierdzenie przez wojewodę, że w konkretnej sprawie po przyznaniu świadczenia wychowawczego znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 3) uchylenie z tej przyczyny przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Zaistnienie drugiego i trzeciego elementu implikuje wydanie decyzji orzekającej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Zatem sam fakt, że świadczenie wychowawcze zostało wypłacone stronie w warunkach opisanych w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 20 ust. 3 ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1981), a zgodnie z którym sprawy o nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego za okres do 31 maja 2022 r. są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych), stanowi podstawę uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane. Przy czym jest to sprawa administracyjna materialnie i procesowo odrębna od sprawy stwierdzenia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz sprawy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. W realiach tej sprawy nie budzi wątpliwości, że Prezydent Miasta R. uchylił swoją decyzję ostateczną przyznającą Pani J. J. świadczenie wychowawcze w okresie, w którym miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda M. prawomocną decyzją z 19 listopada 2020 r. nr [...]odmówił też Stronie prawa do świadczenie wychowawczego w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. jak też świadczenia dyferencyjnego (z uwagi na to, że świadczenia przysługujące na dziecko w Irlandii było w tym czasie wyższe niż w Polsce). Podstawą tych decyzji było ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia ze względu na to, że w przedmiotowym okresie ojciec dziecka był zatrudniony w Irlandii. Wobec wydania wyżej wskazanych decyzji i informacji, koniecznym stało się wydanie decyzji w przedmiocie uznania świadczeń wychowawczych za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu. Organy orzekające w sprawie nienależnie pobranych świadczeń podały, że skarżąca została prawidłowo pouczona o konieczności poinformowania o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia. Jednakże dla wydania przez Wojewodę decyzji w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego jedyną przesłanką jest sam fakt zaistnienia okoliczności określonych w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie jest kwestionowane, że świadczenie wychowawcze za wskazany okres zostało Skarżącej wypłacone. Jak wynika z informacji Wojewody ojciec dziecka Skarżącej przebywał we wskazanym w decyzji okresie w Irlandii. Skarżąca w powyższym okresie przebywała w Polsce i była bierna zawodowo. Jak wskazał w sposób wiążący Naczelny Sąd Administracyjny, art. 67 rozporządzenia 883/2004 ustanawia zasadę miejsca zatrudnienia wyznaczającego prawo właściwe dla wypłaty świadczeń rodzinnych Przyjmuje się, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego państwa członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali w pierwszym państwie członkowskim (a zatem miejsca zatrudnienia). Nie ma przy tym znaczenia, że właściwy organ Irlandii nie wydał aktu przyznającego świadczenie rodzinne za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2018 r. ani czy irlandzkie świadczenie rodzinne pobierał ojciec dziecka. Konkretyzacja przepisów o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem z art. 67 zd. 1 i art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Wystarczy, że prawo takie przysługiwało. Nie ma przy tym znaczenia, że ani Skarżąca ani ojciec dziecka z prawa takiego nie skorzystali na skutek niezłożenia stosownego wniosku. Nie może przy tym stanowić wystarczającego usprawiedliwienia usprawiedliwianie takiego zaniedbania przez Skarżącą fakt nieznajomości przez nią języka angielskiego i niewypełnienie przez nią w związku z tym nadesłanych formularzy w tym języku. Nie ma też znaczenia fakt rozwodu Skarżącej z ojcem dziecka. Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie zawierała definicji "członka rodziny", jednak należy posłużenie się określeniem tego pojęcia zawartym w rozporządzeniu z 29 kwietnia 2004 r., nr 883/2004. Przyjmuje ono, że za członków rodziny dziecka uważa się, m.in. jego rodziców (art. 1 ust. pkt i ww. rozporządzenia). Zgodnie zaś z zasadą pierwszeństwa, o której stanowi art. 68 ust. 2 w zw. z art. 68 ust.1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004, w sytuacji gdy matka dziecka nie pracuje i zamieszkuje z dzieckiem w Polsce, a ojciec dziecka zamieszkuje poza jej granicami i tam pracuje, to pierwszeństwo ma prawo miejsca zatrudnienia ojca. Z uwagi zatem na powyższe, w świetle wyżej przytoczonych regulacji prawnych, w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego biologiczny ojciec dziecka powinien być traktowany jako członek rodziny. Ustawa regulująca zasady przyznawania świadczeń wychowawczych nie zawiera bowiem ani definicji legalnej rodziny, czy członka rodziny, ani też nie definiuje pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko (por. wyrok NSA z 28 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 1163/22). W sprawie miał zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 3 uppwd, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone za okres, o którym mowa w art. 16 ust. 6 (tj. gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji, a właściwy organ uchyli prawo do świadczenia) za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Zgodnie z treścią tego przepisu chodzi zatem o przysługiwanie prawa w innym państwie (tu: w Irlandii), a nie o faktyczne skorzystanie z tego prawa. Z wyżej omówionych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi dotyczące art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy jak też zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. dotyczące braku ustalenia, czy ojciec dziecka pobierał świadczenie wychowawcze w Irlandii. Dlatego też Sąd oddalił skargę w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Wojewody M. z 11 kwietnia 2022 r. w zakresie ustalenia świadczenia wychowawczego wypłaconego w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. w kwocie 5500 zł i zobowiązania Skarżącej do zwrotu tego nienależnie pobranego świadczenia. Natomiast Sąd uznał za naruszającą prawo decyzję w części określającej obowiązek zwrotu odsetek od tej kwoty za okres od 1 grudnia 2017 r. do dnia wydania decyzji tj. do 11 kwietnia 2022 r. Podnieść należy, że organy zobowiązały skarżącą do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami. Zgodnie z art. 25 ust. 9 ustawy kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 3 ustawy od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, 3, 5 i 6, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego. W wyżej wskazanej sytuacji odsetki ustawowe za opóźnienie nie są naliczane, a organ powinien wydać decyzję administracyjną o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, nie orzekając o ustawowych odsetkach za opóźnienie. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że Skarżąca powinna zwrócić nienależne świadczenie wychowawcze wraz z odsetkami. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 8 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 1317/22 i sygn. akt I OSK 1319/22, a które to stanowisko Sąd w niniejszej sprawie podziela, orzeczenie o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie następuje w formie decyzji administracyjnej. Mając na uwadze, że zgodnie z art. 25 ust. 9 ustawy odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego, a nie od daty wydania decyzji, istotnego znaczenia nabiera upływ czasu jaki minął od uzyskania informacji, że pobrane świadczenie jest nienależne a wydaniem decyzji, albowiem ma to bezpośredni wpływ na wysokość odsetek. Stąd też okoliczności, które spowodowały, że do wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnego świadczenia wraz z odsetkami za opóźnienie dochodzi po upływie znacznego okresu czasu, mają znaczenie prawne i wymagają ustalenia w każdym konkretnym przypadku. Przede wszystkim ustalenia wymaga, czy wydanie decyzji po upływie znacznego okresu czasu spowodowane zostało działaniem strony, która zaniedbała obowiązku niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia, czy też spowodowane jest działaniem organu, który posiadając stosowne informacje nie podejmuje czynności i nie prowadzi postępowania administracyjnego stosownie do zasad i terminów określonych w kpa, czy też jest spowodowane w części działaniem strony, a w części działaniem organu. Wątpliwości prawne, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyrokach, powstają wówczas, gdy organ wydaje decyzję po upływie znacznego okresu czasu, a spowodowane to jest działaniem organu, w tym nieprzestrzeganiem terminów do załatwienia sprawy. W takich okolicznościach obciążanie strony odsetkami za opóźnienie trudno pogodzić z zasadami państwa prawa. Stąd też, dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy, który stanowi, że od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznane świadczenie wychowawcze było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń wychowawczych, należy zwrócić uwagę, że pojęcie błędu nie jest pojęciem dookreślonym, a zatem należy przyjąć szerokie rozumienie tego pojęcia, które obejmuje różne nieprawidłowe działania organu, a konsekwencje tego działania bezpośrednio dotyczą strony. Dlatego też jako błąd należy traktować zarówno nieprawidłowe działanie organu na etapie przyznania świadczenia wychowawczego, jak również nieprawidłowe działanie organu na etapie ustalania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie. Takim nieprawidłowym działaniem jest niewątpliwie opieszałość, długotrwałość prowadzonego postępowania, a więc prowadzenie postępowania z naruszeniem zasad i terminów określonych w kpa, tym bardziej, że skutki takiego nieprawidłowego działania obciążają stronę, gdyż wydłużają okres za który będą należne odsetki ustawowe. Dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy, w okolicznościach sprawy należało zatem przyjąć szersze pojęcie błędu i zwrócić uwagę na datę wydania decyzji dotyczącej ustalenia kwot świadczenia nienależnie pobranego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, jak też na to, czy było to skutkiem prawnym bezczynności lub przewlekłości postępowania i jaki ma to wpływ na zakres obowiązku jaki obciąża stronę, tj. wydłużenie okresu za który są należne odsetki ustawowe. Organ nie powinien bowiem przerzucać na stronę ciężaru konsekwencji swojego nieprawidłowego działania (bezczynności lub przewlekłości). Oczywiście dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy należy mieć również na uwadze, nie tylko prawidłowość procedowania organu, ale również prawidłowość postępowania strony. Na stronie spoczywają, bowiem określone ustawowo obowiązki zarówno na etapie składania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, jak również w trakcie jego pobierania, a w szczególności obowiązek informowania organu o każdej zmianie sytuacji materialnej i osobistej mającej wpływ na przyznane prawo do świadczenia wychowawczego. Może bowiem mieć miejsce taki przypadek, że niedopełnienie obowiązku przez stronę, czy też wykonanie go z opóźnieniem spowodowało, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zostanie wydana po upływie znacznego okresu czasu od zaistnienia podstaw do jej wydania. Możliwa jest jednak również taka sytuacja, w której zarówno strona jak i organ naruszyły obowiązujące ich zasady, strona z opóźnieniem zawiadomiła organ o zmianie sytuacji materialnej i osobistej, a organ licząc od daty powzięcia informacji, postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi prowadził z naruszeniem zasad i terminów określonych w kpa. Stąd też dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy należy uwzględniać to, aby jej rezultaty były do pogodzenia z różnymi ww. stanami faktycznymi. Istotne jest, aby skutki nieprawidłowego postępowania obciążały ten podmiot, który postępuje z naruszeniem prawa, czyli organ lub stronę, a w przypadku gdy nieprawidłowości postępowania dotyczą zarówno organu jak i strony, oba te podmioty. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że najpóźniej 16 stycznia 2019 r. organy (MOPS w R.) powzięły informację, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Od tego czasu do wydania decyzji o zwrocie upłynęło więc ponad 3 lata, co powodowało samo w sobie znaczne zwiększenie naliczonych odsetek Konieczne jest więc zbadanie, czy w sprawie doszło do znacznego nieprawidłowego działania organu, polegającego na zbyt długim procedowaniu. Opieszałość organu w procedowaniu sprawy nie może obciążać skarżącej. Organ nie powinien bowiem przerzucać na skarżącą ciężaru konsekwencji swojego działania. Odsetki powinny obciążać stronę jedynie za okres, który wynikał z jej zaniechań, nie zaś z braku działań bądź przewlekłości postępowania prowadzonego przez organy. Wobec powyższego organy przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, o których mowa powyżej, nakazały skarżącej zwrot odsetek ustawowych za opóźnienie, co narusza przepis art. 25 ust. 3 i ust. 9 ustawy. Ze wszystkich wyżej wskazanych przyczyn Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pozostałej części, działając na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił (pkt 2 sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę we wskazanej części organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu i rozważy zasadność naliczania odsetek przynajmniej za część okresu od daty, w której wydanie przedmiotowej decyzji było możliwe przy dołożeniu staranności Wojewody przy jak najszybszym załatwieniu sprawy aż do wydania decyzji. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a.