VIII SA/Wa 909/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2019 r. numer [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z [...] października 2019r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), w wyniku rozpatrzenia zażalenia E. B. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] (dalej: "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny – wierzyciel") z [...] września 2019r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096; dalej: "kpa") oraz art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm.; dalej: "upea"). Postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej, na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], obejmującego obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] zł, wypłaconych za okres od [...] października 2014r. do [...] września 2015r. Jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję z [...] stycznia 2018r. Organ egzekucyjny w dniu [...] maja 2019r. za pośrednictwem poczty doręczył skarżącej zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] maja 2019r. wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego. Wobec braku środków na rachunku ww. zajęcie nie zostało jednak zrealizowane. Pismem z [...] sierpnia 2019r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego [...] w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej z [...] listopada 2018r. w przedmiocie obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych córce A. B. decyzją z [...] września 2014r. Podała jednocześnie, że pismem z [...] sierpnia 2019r. skierowała wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej: "MOPS") o unieważnienie decyzji z [...] kwietnia 2017r., stanowiącej podstawę do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2018r., która z kolei stanowi o obowiązku objętym tytułem wykonawczym. Wskazała także, że zamierza wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie VIII Wydział Zamiejscowy z wnioskiem o unieważnienie decyzji z dnia [...] kwietnia 2017r. oraz do MOPS z wnioskiem o anulowanie tytułu wykonawczego [...]. Organ I instancji postanowieniem z [...] września 2019r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości rozstrzygania przez organ egzekucyjny kwestii "wstrzymania egzekucji". Mając na uwadze sformułowane żądanie organ egzekucyjny uznał, że wniosek dotyczy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wskazując na art. 56 § 1 upea podniósł, iż wymienione we wniosku okoliczności związane z dokonaniem czynności, jak i ich zamiarem w celu podważenia decyzji poprzedzającej decyzję egzekwowaną ww. tytułem wykonawczym nie stanowią przesłanek wymienionych w art. 56 upea, których wystąpienie ma wpływ na czasowe przerwanie biegu postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie skarżąca podtrzymała swoją argumentację, zaprezentowaną uprzednio we wniosku z [...] sierpnia 2019 r. Dodała jednocześnie, że postanowienie organu I instancji jest ogólnikowe i nie wie, które z wymienionych przez nią we wniosku czynności nie spełniają powołanego w postanowieniu przepisu prawnego. Wskazała także, iż wniosła skargę do WSA w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu na decyzję SKO w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r., wnosząc o jej uchylenie w całości. Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej uznało zaskarżone postanowienie z [...] września 2019r. za prawidłowe. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz jej ramy prawne cytując treść art. 56 § 1 upea. W świetle tego przepisu uznało, że okoliczności wskazywane przez skarżącą nie stanowiły podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Kolegium, skorzystanie przez skarżącą z przysługujących środków zaskarżenia decyzji wydanych przez organy administracyjne nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie wystąpiła także żadna z przesłanek wymienionych w treści art. 56 § 1 pkt 1 upea, albowiem nie zostało wstrzymane wykonanie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, nie został odroczony termin wykonania obowiązku, ani nie rozłożono na raty dochodzonej należności. Skarżąca nie przedstawiła też jakiegokolwiek dokumentu od wierzyciela z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie wykazała również, by przepisy innych ustaw mogły znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Tym samym zaskarżone postanowienie odmawiające zawieszenia postepowania, Kolegium uznało za uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi przypomniała dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, wskazując między innymi, iż organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2017r. wydał decyzję uchylającą decyzję własną z dnia [...] września 2014 r., przyznającą na rzecz córki świadczenie alimentacyjne na okres od [...] października 2014 r. do [...] września 2015 r. i odmówił A. B. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] października 2013 r. do [...] września 2014 r. Decyzję tą Kolegium utrzymało w mocy i stała się ostateczna, chociaż została wydana z naruszeniem przepisów Kpa do osoby niebędącej stroną w sprawie. W dniu [...] stycznia 2017 r. wydano na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. decyzję ustalającą, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od [...] października 2014 r. do [...] września 2015 r. są nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2018 r. utrzymało tą decyzję w mocy. Skarżąca wskazała także, iż w WSA w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy toczy się postępowanie w sprawie VIII SA/Wa 691/19 o unieważnienie decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz, że od wyroku WSA w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 360/18, odnośnie utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. została wniesiona skarga kasacyjna. Skarżąca dodała także, iż w dniu [...] czerwca 2019 r. złożyła wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r. do Dyrektora MOPS w [...] o wstrzymanie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i do chwili obecnej nie otrzymała odpowiedzi na ten wniosek. W konkluzji wskazała, że jej zdaniem w sprawie znajduje zastosowanie art. 56 § 1 upea, gdyż decyzje będące podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7 oraz 77 § 1, a także art. 80 kpa oraz niezgodnie z art. 107 § 3 kpa, w związku z czym toczą się postępowania przed WSA w Warszawie oraz przed NSA o ich uchylenie. Skarga jest zatem uzasadniona. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325; dalej "ppsa"), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2019, poz. 2167) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Kolegium utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] o odmowie zawieszenia toczącego się wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego. Przypomnieć jednocześnie należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniosku skarżącej zawartego w piśmie z [...] sierpnia 2019r., w którym skarżąca wniosła o wstrzymanie egzekucji w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej w przedmiocie obowiązku zwrotu przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych jej córce A. B., decyzją z [...] września 2014 r., jak również w związku ze złożonym wnioskiem o unieważnienie decyzji z [...] kwietnia 2017r., stanowiącej podstawę do wydania decyzji, która z kolei stanowi o obowiązku objętym tytułem wykonawczym. Skarżąca wskazała także, że zamierza wystąpić z wnioskiem do MOPS o anulowanie tytułu wykonawczego. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w treści art. 56 § 1 upea. Zdaniem skarżącej przepis ten daje podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, albowiem decyzje będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego zostały wydane z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym toczą się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Spór między stronami niniejszego postępowania dotyczy zatem istnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wydanego w oparciu o decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2018 r. ustalającą, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od [...] października 2014 r. do [...] września 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz nakładającą obowiązek ich zwrotu. Wobec tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 56 upea. Zgodnie z § 1 ww. przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Jak słusznie zauważyły organy obu instancji art. 56 § 1 upea, wylicza w sposób enumeratywny przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje tą instytucję. Brak jest zatem podstawy prawnej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn innych niż wymienione w tych przepisach. Jeśli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, wówczas organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony, w przypadku niewystąpienia żadnej z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny postępowania zawiesić nie może (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z 21 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 594/18; dostępny w internetowej bazie informacji o sprawach pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Z treści omawianego przepisu wynika również, że nie przewiduje on zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego (dłużnika). Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi zatem oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania, które stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Jednocześnie wskazać trzeba, że ocena czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 października 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 544/174). Wobec powyższego stwierdzić należy, że rozpoznając wniosek skarżącej organy obu instancji zasadnie dokonały oceny, czy wskazane w nim okoliczności mieszczą się w katalogu przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 upea, a także czy którakolwiek z przyczyn obligujących organ do zawieszenia postępowania w stanie faktycznym sprawy wystąpiła. Zdaniem Sądu ocena organów w tym zakresie jest prawidłowa. Wbrew stanowisku skarżącej organy zasadnie stwierdziły zatem, że skorzystanie ze środków mających na celu podważenie decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu egzekucyjnym nie stanowi okoliczności obligującej organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w art. 56 § 1 upea, nie przewidziano takiej sytuacji. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem na konieczność wykazania przez skarżącego jednej z przesłanek z art. 56 § 1 upea, uzasadniających zawieszenie postępowania. W przepisie tym zostały bowiem enumeratywnie wskazane przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1676/97). Zdaniem Sądu, z akt sprawy nie wynika również aby wystąpiły inne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w powołanym wyżej przepisie ustawy egzekucyjnej. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem. Z tego też względu Sąd, działając na podstawie przepisów art. 119 pkt 3 oraz art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.