VIII SA/Wa 910/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-04

Skład orzekający: Leszek Kobylski, Artur Kot, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady powiatu ustalająca stawki opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym, oparta wyłącznie na maksymalnych stawkach określonych w obwieszczeniu ministra, narusza przepisy prawa, w szczególności art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, poprzez nieuwzględnienie rzeczywistych kosztów tych usług na terenie powiatu?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady powiatu, uznając, że naruszyła ona art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym. Uchwała została podjęta z naruszeniem prawa, ponieważ rada powiatu, ustalając stawki opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów, nie uwzględniła rzeczywistych kosztów tych usług na terenie powiatu, opierając się jedynie na maksymalnych stawkach określonych w obwieszczeniu ministra. Ponadto, uchwała naruszała zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez nadanie jej wstecznej mocy obowiązującej bez odpowiedniego uzasadnienia.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Powiatu B. ustalającą stawki opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie oraz koszty w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. Prokurator zarzucił, że uchwała narusza prawo, ponieważ stawki zostały ustalone na maksymalnym poziomie wynikającym z obwieszczenia ministra, bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów ponoszonych na terenie powiatu. Rada Powiatu wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że przy ustalaniu stawek kierowano się rzeczywistymi kosztami wynikającymi z zawartych umów z wykonawcami usług oraz innymi kosztami związanymi z realizacją zadania. Sąd uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w G. na uchwałę Rady Powiatu B. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu i jego parkowanie na parkingu strzeżonym stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Pismem datowanym na [...] września 2018 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydaną na podstawie art. 12 pkt 7 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1868) i art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 1260 z późn. zm.), uchwałę Nr [...] Rady Powiatu B. z [...] stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia obowiązujących w 2018 r. stawek za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu (dalej jako: uchwała). Przedmiotowej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa, mianowicie art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 j.t. z późn. zm.) polegające na wskazaniu w § 1 zaskarżonej uchwały wysokości przyjętych stawek za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu w maksymalnej kwocie wskazanej w obwieszczeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 25 lipca 2017 r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2018 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym, co nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów usuwania pojazdu, stanowiące nieuzasadniony wpływ do budżetu jednostki samorządu terytorialnego i niewynikającą z przepisów praw dolegliwość fiskalną dla obywateli. Wskazując na powyższe, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 j.t.) domagał się stwierdzenia nieważności uchwały. W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca określił jedynie dwa kryteria, które powinny stanowić podstawę ustalania wysokości opłat wykluczając możliwość kierowania się przy podejmowaniu uchwał innymi względami, aniżeli te, które zostały wymienione w treści przepisu. Rada powiatu ustalając wysokość stawek ma za zadanie uwzględnić kryterium przymusu prawnej realizacji zadań w zakresie usuwania pojazdów z drogi oraz kryterium kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Aby sprostać temu ostatniemu, rada powiatu musi dysponować informacją na temat tego, jakie są koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu. Chodzi tu zatem nie o koszty, które powiat ponosi w związku z wykonywaniem zadań usuwania pojazdów z dróg i przechowywania ich na parkingach, ale o koszty, które są odpowiednikiem cen za usługi odholowania i parkowania pojazdów, świadczone przez firmy i inne podmioty na terenie danego powiatu. Zdaniem Prokuratora ustalając wysokość opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów na parkingach strzeżonych Rada Powiatu B. nie kierowała się rzeczywistymi kosztami w tym zakresie. Wskazane w uchwale stawki opłat z tytułu usunięcia pojazdu z drogi, zostały wyznaczone na najwyższym dopuszczalnym poziomie, wynikającym z postanowień obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 25 lipca 2017 r. W zaskarżonej uchwale Rada Powiatu ustaliła bowiem w punktach 1-7 za usunięcie pojazdów stawki: 1) rower, motorower - [...] zł, 2) motocykl [...] zł, 3) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t - [...] zł, 3) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 7,5 t — [...] zł, 4) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 7,5 t do 16 t - [...] zł, 5) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 16 t - [...] zł, 6) pojazd przewożący materiały niebezpieczne - [...] zł. Ustalenie stawki opłat w maksymalnej wysokości, bez ustalenia cen za usługi usuwania i przechowywania pojazdów, narusza procedury podejmowania uchwały i stanowi przekroczenie kompetencji określonej w art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu B. wniosła o oddalenie skargi. W jej uzasadnieniu podniesiono, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały z [...] stycznia 2018 r. w Powiecie B. były realizowane dwie umowy nr: [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. zawarta z wykonawcą Auto Naprawa Holowanie M. M. w B., na podstawie której wykonywał on na rzecz Powiatu B. zadanie polegające na usuwaniu pojazdów na parking strzeżony w Powiatowym Zarządzie Dróg Publicznych w B. oraz umowa z [...] września 2016 z [...] sp. z o. o w P., w zakresie przechowywania pojazdów przewożących towary niebezpieczne, usunięte z drogi. Zawarcie umów poprzedzone było właściwym postępowaniem, którego celem był wybór podmiotu zapewniającego sprawną i najniższą finansowo realizację zadań w zakresie usuwania pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów na parkingach strzeżonych w zależności od ich klasyfikacji oraz wskazanie kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze Powiatu B.. Złożone oferty wskazywały rzeczywiste koszty wykonywania zadania, do którego odnosi się zaskarżona uchwała. Organ wskazał, że niezgodne z prawdą pozostają twierdzenia Prokuratora o niepoczynieniu żadnych ustaleń w zakresie kosztów usuwania pojazdów z drogi i przechowywania ich na parkingach strzeżonych zlokalizowanych na terenie Powiatu B. przed podjęciem zaskarżonej uchwały. W ocenie organu wyliczenie przedstawione przez oferenta, a późniejszego wykonawcę czynności, o których mowa w zaskarżonej uchwale Rady, stanowiło wystarczające wyliczenie rzeczywistych kosztów czynności, a tym samym prawidłowe zrealizowanie upoważnienia ustawowego, o którym w art.130a ust 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ podniósł, że nie zostało dostrzeżone przez Prokuratora kryterium "sprawnej realizacji zadań w zakresie usuwania pojazdów z drogi", które w ocenie organu oznacza również ponoszenie przez powiat dodatkowych kosztów związanych z realizacją zadania, o którym mowa w przedmiotowej uchwale. Rada ustalając wysokość opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów na parkingu strzeżonym miała na uwadze, oprócz kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów, wynikających bezpośrednio z umowy zawartej wyżej wymienionym wykonawcą tych usług, także koszty: oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia pojazdu, koszty związane z ubezpieczeniem OC pojazdów usuniętych z drogi i nie odebranych przez właściciela oraz opłatę za złożenie wniosku do sądu. Inne dodatkowe koszty, to rzeczywiste koszty związane z realizacją przedmiotowego zadania, które nie mogą być rozstrzygane w oderwaniu od kryterium "sprawnej realizacji zadań, w zakresie usuwania pojazdów z drogi", ponieważ przyjęcie przez Radę stawek na niższym poziomie, niż stawki wskazane w uchwale oznaczałoby konieczność dofinansowania z dodatkowych środków kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów, podczas gdy koszty te - zgodnie z zamysłem ustawodawcy — nie powinny przekraczać stawek maksymalnych, o których w Obwieszczeniu Ministra Rozwoju i Finansów. Niedostrzeżenie tych kosztów przez Prokuratora i kwalifikowanie ich jako nienależnych godzi w ustawowe kryterium sprawnej realizacji zadań wskazanych w zaskarżonej uchwale, w którym to kryterium mieści się konieczność ponoszenia różnych kosztów związanych z kompleksową obsługą przedmiotowego zadania powiatu. Końcowo organ wskazał, że błędnie założył Prokurator, że uchwalając stawki opłat na maksymalnym poziomie Rada kierowała się wyłącznie zapewnieniem wpływu do budżetu wskazując, że w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] listopada 2018 r. rzeczywiste koszty realizacji zadania wyniosły [...] zł, a wpływy za holowanie pojazdów i ich parkowanie według stawek uchwały wyniosły [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest akt prawa miejscowego - uchwała Nr [...]Rady Powiatu B. z [...] stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia obowiązujących w 2018 r. stawek za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Przepis art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 995) stanowi, że uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. Z zawartego w art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym upoważnienia wynika, że ustawodawca przyznał radzie powiatu kompetencję prawodawczą zastrzegając powinność uwzględnienia dwóch kryteriów: 1) konieczności sprawnej realizacji zadań w zakresie usuwania pojazdów z drogi, 2) kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu (rzeczywistych kosztów). W powołanym przepisie mowa jest o dwóch kryteriach, a zatem rację ma Prokurator wywodząc, że żadne inne przesłanki nie mogą wpłynąć na sposób zrealizowania upoważnienia ustawowego. Uchwała w przedmiocie ustalenia opłat za usuniecie pojazdu i jego przechowywanie będzie zatem zgodna z prawem wtedy, gdy jej treść będzie zdeterminowana wyłącznie koniecznością sprawnej realizacji tych zadań i kosztami usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, a nie innymi okolicznościami. Powołane warunki dotyczą także kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia, a następnie odstąpieniem od usunięcia pojazdu. Wysokość opłat (kosztów) nie może przekraczać maksymalnych stawek kwotowych ustalonych w art. 130a ust. 6a p.r.d. Maksymalne stawki opłat ulegają corocznej zmianie na następny rok kalendarzowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego (art. 130a ust. 6b p.r.d.). Wysokość stawek na 2018 r. została określona w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 25 lipca 2017 r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2018 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym (M.P. z 2017 r., poz. 772). Sąd podziela stanowisko skarżącego Prokuratora, że Rada Powiatu B., podejmując w dniu [...] stycznia 2018 r. uchwałę nr [...] naruszyła przepis 130a ust. 6 ustawy, albowiem przy uchwalaniu tej uchwały nie wzięła pod uwagę rzeczywistych kosztów usuwania i przechowywania pojazdów obowiązujących na obszarze powiatu. Wskazać należy, że uzasadnienie uchwały ogranicza się w zasadzie do przytoczenia przepisów obowiązującego prawa i stwierdzenia, że w związku z koniecznością zabezpieczenia środków finansowych na realizację zadania wnioskuje się o uchwalenie zaproponowanych opłat i kosztów. Lektura uzasadnienia zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że ustalając wysokość stawek nie przeanalizowano kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na terenie Powiatu B., pomimo iż w dacie jej uchwalenia obowiązywały, powołane w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, umowa z [...] grudnia 2017 r. zawarta z Auto Naprawa Holowanie M. M. oraz umowa z dnia [...] września 2016 r. z [...] spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w P.. Ustalenie stawek powinno więc zostać poprzedzone w miarę szczegółową kalkulacją, która z kolei pozwoliłaby na dokonanie miarodajnej oceny, czy wysokość stawek została ustalona arbitralnie z pomięciem ustawowych kryteriów, czy też stanowi ona odzwierciedlenie dokonanej rzetelnie analizy uwzględniającej wytyczne ustawodawcy. Oczywistym jest, że przesłanek wyżej wskazanych nie wypełnia uzasadnienie uchwały, które ogranicza się do przytoczenia przepisów prawa i stwierdzenia, że określona w uchwale wysokość stawek jest na poziomie stawek maksymalnych. Uchybienia tego nie konwalidują także dokonane w odpowiedzi na skargę wyliczenia i wyjaśnienia. Jak już wyżej wskazano, w dniu [...] grudnia 2017 r. pomiędzy Powiatem B. a przedsiębiorstwem z Auto Naprawa Holowanie M. M. zawarta została umowa nr [...], na podstawie której przedsiębiorstwo to zobowiązało się do świadczenia usług polegających na usuwaniu pojazdów (z wyjątkiem pojazdów przewożących towary niebezpieczne) z dróg terenu powiatu na podstawie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Umowa została zawarta na okres od dnia [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2020 r. Przykładowo zapisano w niej, że cena usługi świadczonej przez przedsiębiorcę za usunięcie roweru wynosi [...] zł, a stawka przyjęta przez Radę Powiatu opiewa na kwotę [...] zł - zatem jest niższa, jednakże pozostałe opłaty przykładowo cena usługi świadczonej przez przedsiębiorcę za usunięcie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 ton wynosi [...] złotych podczas gdy stawka przyjęta przez Radę Powiatu wynosi [...] złotych, cena usunięcia pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 ton do 7,5 t wynosi [...] zł, a stawka przyjęta przez radę powiatu to [...] zł. Różnice pomiędzy stawką wskazaną w uchwale a ceną usługi świadczonej przez przedsiębiorcę występują również przy porównaniu kosztów ponoszonych przez powiat w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. I tak, cena usługi świadczonej przez przedsiębiorcę w przypadku odstąpienia od usunięcia roweru i motoroweru wynosi [...] zł, a stawka przyjęta przez Radę Powiatu opiewa na kwotę [...] zł, odstąpienia od usunięcia motocyklu – [...] zł, a przyjęto [...] zł, odstąpienia od usunięcia pojazdu do 3,5t – [...] zł, a Rada przyjęła [...] zł. Dysproporcje dotyczącą wszystkich rodzajów. Jakkolwiek są one nieznaczne to jednak nie sposób ich pominąć. Podobnie rzecz się ma jeśli porównać przyjętą przez Radę Powiatu stawkę za usunięcie i przechowywanie pojazdu przewożącego materiały niebezpieczne. W uchwale Rada Powiatu za usunięcie rzeczonego pojazdu przyjęła kwotę [...] zł, podczas gdy z umowy zawartej [...] września 2016 r. z [...] spółką z o.o. wynika, że cena usługi świadczonej przez przedsiębiorcę wynosi [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika również na jakiej podstawie ustalono opłaty za przechowywanie pojazdów na parkingu strzeżonym. Brak odniesienia do tej kwestii jest również w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. Jest to o tyle istotne, że w tym zakresie ustalono koszty za przechowywanie na parkingu strzeżonym, przy czym z § 2 uchwały wynika, że wyznacza się Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych jako jednostkę do prowadzenia parkingu strzeżonego, zaś nie podano w jaki sposób skalkulowano koszty za przechowywanie pojazdów na przedmiotowym parkingu. Zatem należy zgodzić się z Prokuratorem, że podejmując w dniu [...] stycznia 2018 r. uchwałę nr [...] w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdu z drogi i jego przechowywanie oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu zawyżyła te koszty, w stosunku do przedmiotowych umów. Zapisane w nich koszty, tak usunięcia pojazdów, jak i opłaty nałożone w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu są niższe od kosztów ustalonych w uchwale z dnia [...] stycznia 2018 r. Z uwagi na brak stosownego uzasadnienia, nie jest natomiast możliwa kontrola zgodności z prawem opłat za przechowywanie pojazdów. Zdaniem Sądu organ samorządu nie uwzględnił drugiego z kryteriów, którym powinien się kierować podejmując uchwałę na podstawie art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym. Ustalanie wysokości przedmiotowych opłat przez uprawniony organ powinno być w znacznym stopniu zależne od rzeczywistych kosztów usługi odholowania pojazdów i przechowywania ich na parkingach, świadczonych przez firmy z danego powiaty. Rada Powiatu winna uprzednio dysponować informacją na temat tego, jakie są koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu. Chodzi tu nie o koszty, które powiat ponosi w związku z wykonywaniem przedmiotowego zadania, ale o koszty, które są odpowiednikiem cen za usługi odholowania i parkowania pojazdów, świadczone przez podmioty na terenie danego powiatu. Rada Powiatu powoływała się na fakt, że na koszty związane z realizacją zadania składają się: koszt usunięcia i przechowywania pojazdów, koszty oszacowania, sprzedaży, zniszczenia pojazdu, koszty związane z ubezpieczeniem OC pojazdów usuniętych z drogi i nieodebranych przez właściciela, opłata za złożenie wniosku do sądu oraz że przychody z tytułu wpłat za usuwanie, przechowywanie czy odstąpienie od usunięcia pojazdu są niższe aniżeli koszty wynikające z opłacanych faktur na rzecz firmy wykonującej usługi, przez co powiat uzyskuje stratę. Sąd zauważa, że wzięcie pod uwagę tych okoliczności przy podejmowaniu uchwały oznacza jednak wadliwe zrealizowanie ustawowego upoważnienia do wydania aktu prawa miejscowego. Przesłanki wymienione w art. 130a ust. 6 nie upoważniają bowiem do obciążania obywateli częścią kosztów funkcjonowania powiatu w związku z realizacja przedmiotowego zadania. Kompensaty ponoszonej przez organ straty związanej z wykonywaniem zadania usuwania i przechowywania pojazdów, podobnie jak brak regulowania zobowiązań przez Skarb Państwa, nie można przerzucać na inne osoby, których pojazdy zostały usunięte z drogi i przechowywane, gdyż osoby te mogą być zobowiązane tylko i wyłącznie do ponoszenia kosztów związanych z pojazdami, których są właścicielami. W związku z powyższym stwierdzić należy, że stawki przedmiotowych opłat są niezgodnie z wytycznymi wynikającymi z art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, co spowodowało nieważność zaskarżonej uchwały. Uchwała zawiera również wadliwość niedostrzeżoną przez Prokuratora w skardze, a dostrzeżoną na rozprawie, a mianowicie w § 8 uchwały wskazano, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2018 r. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 88 stanowi, że warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego jest jego ogłoszenie na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłoszeniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1523 j.t. ze zm.). Stosownie do art. 4 tej ustawy, akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące i ogłaszane w dzienniku urzędowym wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia chyba, że dany akt normatywny określi termin dłuższy; w uzasadnionych przypadkach, akty normatywne z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym (ust. 1 i ust. 2). Zgodnie zaś z art. 5 przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Z powołanych przepisów wynika, że zasadą jest iż akty normatywne wchodzą w życie po upływie czternastu dni od ich ogłoszenia. Możliwe jest nadanie aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej – ale tylko wówczas, gdy zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. W tym kontekście powołać należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2000 r., sygn. akt K 26/99 (OTK 2000 Nr 6, poz. 186), w którym uznano, że działanie prawa wstecz nie oznacza naruszenia art. 2 Konstytucji, o ile tak wprowadzone przepisy polepszają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych jej adresatów. W takim przypadku jednak bezwzględnym obowiązkiem organów jest podanie faktycznego i prawnego uzasadnienia, że pomimo działania wstecz aktu normatywnego będzie on realizował zasady demokratycznego państwa prawa. W ocenie Sądu w momencie podejmowania uchwały organ wprowadzając postanowienia § 8 winien był ocenić ten zapis przez pryzmat warunków określanych w art. 5 ustawy o ogłoszeniu aktów normatywnych. Ocena ta powinna wynikać z uzasadnienia. Organ również i w tej kwestii uzasadnienia jednak zaniechał. Mając na uwadze zaś, że zaskarżona uchwała nakłada na adresatów obowiązek regulowania opisanych wyżej opłat, wątpliwe pozostaje, że wprowadzone przepisy nie pogarszają ich sytuacji prawnej. To zaś w ocenie Sądu poddaje w wątpliwość możliwość zastosowania art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłoszeniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło