VIII SA/Wa 918/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu [...]Sp. z o. o. z siedzibą w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 marca 2018 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...]Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]września 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. [...]Sp. z o.o. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że trwające spory z ARiMR mają duży wpływ na sytuację finansową spółki, bowiem do chwili obecnej nie otrzymała żadnych dopłat za 2015 r. i lata poprzednie. Konto bankowe spółki jest zajęte i mimo posiadania środków ([...]zł) spółka nie może nimi swobodnie dysponować. W części wniosku obejmującej majątek i dochody spółka wskazała, że jej kapitał zakładowy ma wartość ujemną (-[...]zł), wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...]zł, a za ostatni rok obrotowy wypracowała zysk w kwocie [...] zł. Stan środków na rachunku bankowym wynosi "0". Do wniosku spółka załączyła rachunek zysków i strat, bilans za 2016 r. Oświadczyła, że nie posiada kopii zeznania podatkowego za 2016 r., natomiast za 2017 r. jeszcze nie zostało złożone. Starszy referendarz sądowy (dalej: "referendarz") postanowieniem z 20 marca 2018 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, gdyż uznał, że Spółka nie wykazała wystąpienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności nie znajduje się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej jej wygospodarowanie środków celem pokrycia kosztów niniejszego postępowania sądowego. Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od ww. rozstrzygnięcia. Wniosła o jego zmianę poprzez uchylenie i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Nie zgodziła się z dokonaną przez referendarza oceną stanu faktycznego wniosku uznając, że pozostaje ona w oderwaniu od realiów prowadzenia działalności rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 ppsa). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka nie wykazała, że wystąpiły okoliczności faktyczne lub (i) prawne uzasadniające zmianę stanowiska referendarza zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Pokreślić należy, że na obecnym etapie skarżąca jest obowiązana do poniesienia kosztów sądowych w zakresie uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...]zł. Tak ustalone koszty nie wydają się być szczególnym obciążeniem dla skarżącej, która jest spółką kapitałową. Słusznie zauważył bowiem referendarz, że Spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczym jako przedsiębiorca i prowadzi działalność rolniczą. Nie wykazała przy tym, że bez otrzymania dopłat nie może generować zysku, a dopłaty stanowią jedyne źródło przychodów skarżącej. Sąd podziela poglądy prawne utrwalonego orzecznictwa i doktryny istnienia obowiązku uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). Zdaniem tutejszego Sądu takich okoliczności w realiach rozpoznawanej sprawy Spółka jednak nie wskazała. Dodać należy, że jak wyżej zostało podniesione Spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczym, zaś wykazana strata nie stanowi okoliczności przemawiającej za przyznaniem osobie prawnej prawa pomocy i przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Tym bardziej, że brak jest dowodów na to, że Spółka utraciła płynność finansową. W tej sytuacji zasadnie odmówiono skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie postępowania zainicjowanego własną skargą. Zdaniem Sądu, zaznaczyć nadto trzeba, że jak słusznie dostrzega sama skarżąca, wprawdzie prawo dostępu do sądu wyrażone zostało m.in. w art. 45 Konstytucji RP, to jednak w art. 84 ten sam akt przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia danin publicznych, do których niewątpliwie zaliczane są również koszty sądowe. W związku z tym, strona, zwłaszcza gdy jest to spółka kapitałowa, powinna podjąć wszelkie działania, które zmierzałyby do zapewnienia dostępu do sądu bez pomocy Państwa albo wykazać, że pomimo podjęcia takich działań zgromadzenie środków na opłacenie kosztów swego udziału w swojej sprawie przed sądem nie było możliwe. Zdaniem Sądu, w przypadku skarżącej spółki, z oświadczeń i udostępnionych danych nie wynika, aby spółka poczyniła jakiekolwiek działania w tym zakresie, oczekując wyłącznie wsparcia ze strony Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 ppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.