VIII SA/Wa 921/18

WyrokWSA w Warszawie2019-06-10

Skład orzekający: Renata Nawrot, Justyna Mazur, Iwona Owsińska-Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o ochronie przyrody, w szczególności przepisy dotyczące obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów oraz wymierzenia kary pieniężnej, uwzględniając zmianę stanu prawnego, która nastąpiła w trakcie postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 K.p.a., art. 7 Konstytucji RP) oraz zasady dotyczące ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów (art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 K.p.a.), poprzez nieuwzględnienie zmiany stanu prawnego, która nastąpiła w trakcie postępowania. Zmiana ta, wprowadzona ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r., mogła wyeliminować podstawy do nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew lub krzewów, jeśli zostały one usunięte na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą przez osoby fizyczne. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia przez Burmistrza W. kar pieniężnych G.B. i M.B. za usunięcie bez zezwolenia drzewa sumaka octowca oraz zniszczenie żywotnika. Decyzja organu I instancji została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu organ I instancji wydał decyzję, która została utrzymana w mocy przez SKO. Skarżący zarzucali nierzetelną ocenę dowodów i oparcie decyzji na kłamliwych zeznaniach. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant starszy referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi G.B. i M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...]. Decyzją z [...] września 2018 r. Burmistrz W. (dalej: organ I instancji, Burmistrz), działając na podstawie art. 84 ust. 1, art. 85 ust. 1-4 i 4b, art. 88 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ust. 2, 3, 4, 6 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz. 1614 z późn. zm, dalej: o.p.) w zw. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm, dalej: K.p.a.) wymierzył G. i M.B. (dalej: strona, skarżący) karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 1 sztuki drzewa sumaka octowca o obwodzie pnia 63 cm z nieruchomości położonej w W. przy ul. S. [...] oraz karę w wysokości [...] zł za zniszczenie 1 sztuki drzewa żywotnika, który na wysokości 130 cm posiada pnie o obwodach 22,5 cm, 52 cm, 28 cm, 38 cm znajdującego się na ww. nieruchomości wskazując, że karę w wysokości [...] zł należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, natomiast kara naliczona w wysokości [...] zł zostaje odroczona na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności. Jeżeli zniszczone drzewo zachowa żywotność po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna lub nie zachowa żywotności z przyczyn niezależnych od właściciela nieruchomości kara ta zostanie umorzona. Burmistrz stwierdził nadto, że karze administracyjnej nie podlega usunięty żywopłot, przycięta korona brzozy oraz orzech włoski, na usunięcie którego nie jest wymagane zezwolenie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący są właścicielami nieruchomości położonej w W. przy ul. S. [...] oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]. W dniu 2 lutego 2016 r. M.C. poinformowała organ I instancji o wycięciu przez skarżących sumaka octowca, orzecha włoskiego, żywopłotu oraz znacznym przycięciu żywotnika i korony brzozy. Zawiadomieniem z 3 marca 2016 r. wszczęto postępowanie, w trakcie którego dokonano oględzin nieruchomości. W dniu [...] października 2017 r. znak: [...] Burmistrz wydał decyzję o treści tożsamej z decyzją z [...] września 2018 r., z uwagi jednak na brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i istotne braki tego postępowania, decyzją z [...] grudnia 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ II instancji, SKO) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, zgodnie z zaleceniami Kolegium, przesłuchał świadka B. A. oraz M. C.. Przesłuchania dokonano w obecności skarżącego. B. A. posiadała niewielką wiedzę na temat sprawy i wypowiedziała się tylko w zakresie sumaka octowca, który według jej zeznań został złamany na skutek silnej burzy, mającej miejsce w czerwcu lub na początku lipca 2012 lub 2013 roku, która wywróciła również drzewa przy ulicach P.i M.. M.B. sprostował wypowiedź świadka w zakresie ww. okresu, dodając że wichura powaliła sumaka w niedzielne popołudnie w czerwcu 2013 r. M. C. zeznając zaś twierdziła, że drzewo zostało usunięte przez skarżącego. W charakterze świadka nie została przesłuchana A. C., która oświadczyła, że zapoznała się z zeznaniami córki M. C.i nie ma więcej nic do dodania. Organ I instancji wskazując na rozbieżności istniejące między zeznaniami obu świadków oraz w celu wyjaśnienia wątpliwości wystąpił do Państwowej Straży Pożarnej w G. i Ochotniczej Straży Pożarnej w W. w sprawie udzielenia informacji w zakresie podjętych interwencji dotyczących usuwania powalonych drzew na terenie W. we wszystkie niedziele czerwca 2013 r. W odpowiedzi uzyskano informację, że ww. okresie nie były podejmowane interwencje w zakresie usuwania powalonych drzew. W tych okolicznościach organ przychylił się do zeznań M. C.. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż sumak octowiec został usunięty w 2013 r. Właściciele nieruchomości nie posiadali zezwolenia na jego wycięcie. Skarżący utrzymywali, iż drzewo zostało powalone w czasie burzy, której towarzyszył silny wiatr, czemu zaprzeczała M.C.– mieszkanka sąsiedniej działki. M.C.zeznała, że podczas burzy odłamana została tylko jedna gałąź sumaka. Nawet gdyby był to wywrot, to przepisy ustawy na dzień usunięcia drzewa nie umożliwiały usunięcia wywrotów bez pisemnego zgłoszenia. Z sumaka octowca pozostała część pnia z rozwidlającymi się gałęziami, która obecnie stanowi aranżację ogrodową. Obwód drzewa na wysokości 130 cm od gruntu ustalono na podstawie oględzin, pomiarów w terenie oraz posiadanej dokumentacji fotograficznej, na której widoczne jest ogrodzenie wykonane z cegieł klinkierowych oraz rosnący jeszcze sumak octowiec. Ustalono, że wysokość 130 cm znajduje się tuż pod rozwidlającymi się gałęziami drzewa. Podczas wizji na posesji w dniu [...] sierpnia 2016 r. dokonano pomiaru pozostałości sumaka, podczas którego ustalono obwód pnia tuż pod rozwidlającymi się gałęziami na 63 cm. Ustalono nadto, że na działce nr [...] wzdłuż granicy z działką [...] na długości 14 m rósł żywopłot (usunięty w 2013 r.), który miał powierzchnię 10 m2. Jak oświadczył właściciel nieruchomości żywopłot rósł krócej niż 10 lat, zatem w dacie jego usunięcia nie była wymagana decyzja administracyjna na jego usunięcie. Dodatkowo powierzchnia żywopłotu wynosiła 10 m2, a według art. 83f ust. 1 pkt. 1 o.p. nie wymaga się uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów rosnących w skupisku o powierzchni do 25 m2. Żywopłot został wycięty przez właścicieli działki, gdyż utrudniał dojazd do garażu. Natomiast żywotnik, który rósł za budynkiem mieszkalnym został przycięty gdyż blokował dopływ światła do pomieszczeń domu. Korona drzewa została przycięta w stopniu przekraczającym 50%, co zgodnie z art. 87a ust. 5 o.p. stanowi zniszczenie drzewa. Gałęzie drzewa brzozy zostały przycięte w stopniu nie przekraczającym 30% korony, co nie stanowi uszkodzenia drzewa, a prace pielęgnacyjne. Odstąpiono od naliczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa orzecha włoskiego, gdyż zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 5 o.p. drzewa lub krzewy owocowe nie wymagają uzyskania zezwolenia. Za usunięcie sumaka octowca i zniszczenie żywotnika Burmistrz zobowiązany był nałożyć administracyjną karę pieniężną zgodnie z art. 88 ust. 1 o.p. Karę ustalono w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów (art. 89 ust. 1 o.p.). Zgodnie z art. 8 ust. 4 o.p. ostatnia z kar została odroczona na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności. Odwołanie od decyzji wnieśli skarżący zarzucając, iż jej uzasadnienie zostało oparte wyłącznie na kłamliwych zeznaniach M. C., która jest skonfliktowana z rodziną skarżących. Ponadto pismo o rzekomej wycince datowane na 1 października 2015 r. sporządziła M. C., która nie była świadkiem wycinki ponieważ zamieszkiwała pod innym adresem poza W. i zrobiła to na podstawie kłamstwa swojej matki. W toku przesłuchania w dniu 12 czerwca 2018 r. M. C. zeznała m.in. że nie pamięta daty zdarzenia, odmówiła odpowiedzi na pytanie gdzie przebywała podczas zdarzenia, nie pamięta okoliczności, jedynie odnotowała usunięcie drzewa. Według skarżących A.C. i M. C. nie udokumentowały rzekomego faktu wycinki sumaka octowca w formie materialnej - brak fotografii w aktach postępowania. A. C. zeznała wcześniej, że podczas burzy odłamana została tylko jedna gałąź sumaka octowca oraz że była naocznym świadkiem tego zdarzenia. Skarżący wskazali, że A. C. nie stawia się na przesłuchanie w urzędzie, a urzędnicy wbrew poleceniu SKO nie ponawiają jej przesłuchania, przyjmując jedynie oświadczenie, w którym potwierdza przekazane przez córkę informacje. W ocenie skarżących urząd ośmiesza się stwierdzając, jakoby Państwowa Straż Pożarna w G. i Ochotnicza Straż Pożarna w W. nie podejmowało działań w zakresie usuwania powalonych drzew w okresie wymienionym przez skarżących. Złom drzewa leżał w 80% swojej objętości na rozerwanej siatce ogrodzeniowej i drodze dojazdowej do garażu i wymagał szybkiego usunięcia z działki sąsiedniej nr [...] ponieważ uniemożliwiał wjazd na posesję i do garażu, jak również utrudniał poruszanie się po działce. Pod nieobecność małżeństwa C., którzy byli poza miejscem zamieszkania i wrócili później, aby nie powodować kłótni, w silnym wietrze i padającym deszczu, skarżący mieli usunąć cały złom powalonego drzewa z posesji państwa C.. Zdarzenie to miało miejsce w niedzielę wieczorem i trwało do późnego wieczora tego samego dnia. Świadkiem tego zdarzenia była B. A., która zeznała że widziała powalone drzewo - sumak octowiec. Skarżący zarzucili nadto, że Burmistrz W. rozpatrując sprawę oparł się na fałszywych, bezpodstawnych, jednostronnych i krzywdzących ich jako stronę postępowania dowodach. Burmistrz nie zapewnił bezstronnego przebiegu postępowania, ulegał naciskom strony przeciwnej i nieobiektywnie interpretował dowody naruszając przepisy K.p.a. Nie zaproponował stronom postępowania możliwości polubownego rozwiązania sporu. Decyzją z [...] października 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał treść art. 85 ust. 1 i 2, 88 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 89 ust. 1 o.p. Kolegium oceniło, że zeznania skarżących dotyczące zniszczenia sumaka octowca w wyniku wichury są niewiarygodne. Twierdzeniom tym przeczy szereg ustaleń, w tym informacje jednostek straży pożarnej. Skarżący twierdzili, że powiadamiali takie jednostki o zniszczeniu drzewa w wyniku zdarzenia atmosferycznego jednak przeczą temu informacje uzyskane od Ochotniczej Straży Pożarnej i Państwowej Straży Pożarnej. Jak wynika z zeznań M. C. jak i B. A. osoby te nie były naocznymi świadkami zdarzenia. Wprawdzie B. A. zeznała, że w czasie zbliżonym do daty zniszczenia drzewa miała miejsce silna burza, jednakże nie wskazała jednoznacznie, że w wyniku tego zdarzenia zostało zniszczone drzewo, dokładnie nie pamięta stanu w jakim to drzewo znajdowało się po przejściu burzy, widziała złamany sumak octowca, jednakże nie potrafi jednoznacznie stwierdzić czy zostały odłamane gałęzie czy całe drzewo. Ponadto, jak zeznała, burza miała mieć miejsce we wczesnych godzinach popołudniowych, podczas gdy skarżący w złożonym odwołaniu twierdzą, że całe zdarzenie miało miejsce w niedzielę wieczorem i trwało do późnego wieczora tego samego dnia. Świadkiem tego zdarzenia miała być właśnie B. A., która miała się spotkać ze skarżącymi w ich domu tego samego dnia. B.A. zeznała natomiast, że nie potrafi nawet określić kto sprzątnął drzewo, wskazuje jedynie na to, że prawdopodobnym jest, iż drzewo uprzątnęli skarżący. Oceniając zeznania M. C. SKO stwierdziło, że konsekwentnie potwierdzała ona swoje twierdzenia. Nie było przy tym niezbędnym ustalenie naocznego świadka zdarzenia, czy też udokumentowanie takiego zdarzenia na fotografii. Okoliczność braku przesłuchania w charakterze świadka A. C. również nie deprecjonuje jej twierdzeń. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji Kolegium wskazało, że potencjalnym świadkiem w przedmiotowej sprawie może być również A. C. jednak wskazało, że przeprowadzenie takiego dowodu organ powinien rozważyć, nie zaś bezwzględnie tę czynność przeprowadzić. Organ I instancji mógł odstąpić od przesłuchania w charakterze świadka tej akurat osoby, w przypadku gdy stwierdził, że okoliczności sprawy zostały już wystarczająco ustalone na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem SKO prawidłowo ustalono, że doszło do zniszczenia żywotnika. Okoliczności tej skarżący nie kwestionują. Wyliczenie wysokości kar za usunięcie sumaka octowca i zniszczenie żywotnika nastąpiło przy zastosowaniu prawidłowych stawek, umiejscowionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). W skardze na decyzję SKO skarżący zarzucili nierzetelną ocenę dowodów oraz wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o kłamliwe zeznania M. C., która jest osobą postronną, nie mieszka na posesji przy ulicy S. [...] i nie była świadkiem zdarzenia. SKO nie potrafiło zinterpretować różnicy zeznań złożonych w obecności skarżących przez bezpośredniego świadka zdarzenia A. C. i skonfrontować ich z zeznaniami jej córki, a jedynie przyjmuje jej oświadczenie umotywowane kłamliwymi powodami absencji. SKO w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 roku nakazało organowi I instancji by ten poświęcił większą uwagę kwestii okoliczności, w których M. C. miała się dowiedzieć o faktach przez nią wskazanych, w tym powodów z których zgłoszenie o usunięciu drzew i krzewów zostało złożone po około 3 latach od wskazanego przez nią okresu czasu, w którym skarżący mieli dokonać wycięcia i usunięcia drzew, jak również tego czy M. C. była naocznym świadkiem zdarzenia. W zaskarżonej decyzji nie bierze zaś pod uwagę tych wytycznych. SKO nie wzięło pod uwagę i tego, że M. C. nie pamiętała daty zdarzenia, odmówiła odpowiedzi na pytanie gdzie przebywała podczas zdarzenia, kto powiedział jej o zdarzeniu, nie pamiętała również kto był naocznym świadkiem zdarzenia oraz jak wyglądało powalone drzewo. Nadto nie udokumentowano rzekomego faktu wycinki sumaka octowca. SKO w wydanej decyzji nie bierze pod uwagę, że A. C. zeznała wcześniej na piśmie, że podczas burzy odłamana została tylko jedna gałąź sumaka octowca rosnącego na naszej posesji i że była naocznym świadkiem tego zdarzenia oraz że tym samym potwierdziła, że zaistniała siła wyższa w formie wiatru, wichury połączonej z deszczem nawalnym i burzą z kierunku zachodniego, który przeszedł nad W. [...] czerwca 2013 roku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 j.t.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 poz. 1302 j.t. ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej lub celowościowej. Badaniu podlega wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także prawidłowość przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżoną decyzją. Wobec tego Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych nieprawidłowości, niż wskazane w skardze. Mając na uwadze powyższe kryteria, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych względów niż wskazane w jej uzasadnieniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z [...] października 2018 r. utrzymująca w mocy, wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 89 ust. 1 o.p., decyzję Burmistrza wymierzającą skarżącym karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia sumaka octowca oraz za zniszczenie żywotnika w wysokości [...] zł. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że przedmiotem postępowania był sumak octowiec o obwodzie pnia 63 cm oraz żywotnik, który na wysokości 130 cm posiada pnie o obwodach 22,5 cm, 52 cm, 28 cm oraz 38 cm. Organy ustaliły, że zniszczenie sumaka octowca miało miejsce w 2013 r. Data ta jest bezsporna, sporne pozostają jedynie okoliczności usunięcia drzewa. Data przycięcia przez skarżących żywotnika, który – według ich twierdzeń – blokował dopływ światła do pomieszczeń domu nie została ustalona przez organ I instancji, z decyzji SKO wynika jednak, że wycinki drzew dokonywano w 2013 lub 2014 roku. Również i ta data nie była kwestionowana przez strony postępowania. Sąd podziela zatem ustalenia organów odnośnie daty usunięcia sumaka octowca, przycięcia żywotnika oraz parametrów ściętych drzew. W kontekście daty wycinki i zniszczenia drzew, a także daty wszczęcia i zakończenia postępowania administracyjnego decyzją ostateczną, wskazać należy, że co do zasady obowiązkiem organów administracji jest rozstrzyganie indywidualnej sprawy administracyjnej w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie orzekania przez te organy. Obowiązek ten wynika z wyrażonej w art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Regułę tę mogą modyfikować przepisy intertemporalne, które wskazują sposób rozstrzygania sytuacji międzyczasowych poprzez pozostawienie w mocy przepisów zmienianych do spraw wszczętych, a niezakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów, bądź też zastosowanie zasady bezpośredniego działania przepisów zmienionych. Sąd zauważa, że z akt sprawy niniejszej wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z [...] marca 2016 r. zostało doręczone skarżącym [...] marca 2016 r. W dniu [...] października 2017 r. Burmistrz wydał decyzję w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów, która to decyzja została uchylona do ponownego rozpoznania decyzją SKO z [...] października 2017 r. Ponowna decyzja została wydana przez organ I instancji [...] września 2018 r. i utrzymana mocy decyzją SKO z [...] października 2018 r., która jest ostateczna i stanowi przedmiot kontroli Sądu w sprawie niniejszej. Organy obu instancji pominęły, że w okresie od daty wszczęcia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia do dnia wydania w sprawie decyzji ostatecznej nastąpiła zmiana stanu prawnego. Mianowicie z dniem 1 stycznia 2017 roku weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2016 roku o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r. poz. 2249, dalej: ustawa nowelizującej), na mocy której poczyniono istotne zmiany w treści m.in. art. 83f o.p, który to przepis określa wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy. I tak, stosownie art. 83f ust. 1 pkt 3a znowelizowanej ustawy o ochronie przyrody, przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do: drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie natomiast z art. 4 ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy o ochronie przyrody), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych, natomiast do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. Z kolei ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2017 poz.1074), która wprowadziła w niektórych sytuacjach dla wspomnianego w art. 83f ust. 3a właściciela obowiązek zgłoszenia zamiaru wycięcia drzewa, nie zawiera przepisów przejściowych, a w myśl art. 3 tej ustawy wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia z wyjątkiem art. 1 pkt 3 lit. c w zakresie art. 83f ust.14 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w art. 40 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Wynika z tego, że obowiązek zgłoszenia realizuje się jedynie do stanów faktycznych zaistniałych po dniu jej wejścia w życie tj. po dniu 17 czerwca 2017 r. Sąd wyjaśnia więc, że jeżeli postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia przez właściciela nieruchomości - osobę fizyczną zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2017 r. i niezakończone do tego dnia, to po dniu 1 stycznia 2017 r. organ powinien rozważyć, czy w kontekście znowelizowanego art. 83f, zwłaszcza jego ust. 1 pkt 3a, usunięcie drzew lub krzewów było dokonane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Następnie stosownie do wyników postępowanie administracyjne prowadzić lub też umorzyć w trybie art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowe. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z ustawą nowelizującą na dzień orzekania przez organ I i II instancji w sytuacji ziszczenia się przesłanek z art. 83f znowelizowanej o.p., nie było podstaw prawnych do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jeżeli usunięciu podlegało drzewo lub krzew, które rosły na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i zostały usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organy orzekające nie rozważyły aspektów zmiany stanu prawnego w zakresie istotnym z punktu widzenia niniejszej sprawy, a zatem nie wyjaśniły jej dostatecznie, stąd nie dojrzała ona do merytorycznego rozstrzygnięcia. Skutkiem tego zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Reasumując, z powodu naruszenia reguł wyrażonych w art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Ponownie rozpoznając sprawę, mając na uwadze wytyczne Sądu, organ I instancji dokona subsumcji ustalonego stanu faktycznego do właściwych norm prawnych. Ustali także czy usunięcie przez skarżących drzew zostało dokonane na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy też nie, oraz czy w kontekście nowo - ustalonych okoliczności faktycznych skarżący mieli obowiązek dokonania zgłoszenia usunięcia drzew. Nie można bowiem prowadzić w demokratycznym państwie prawnym postepowania administracyjnego w sprawie ukarania za popełnienie deliktu administracyjnego, kiedy w czasie prowadzenia tego postepowania, dany czyn – w świetle powszechnie obowiązującego prawa – nie stanowi już deliktu administracyjnego. Nie można bowiem, w myśl poprzednio obowiązujących zakazów ukarać kogoś, kto w świetle obowiązującej na dzień wydania decyzji o.p. nie dopuszcza się deliktu, bo takiego deliktu obowiązujące prawo nie przewiduje. Zatem w kontrolowanej sprawie z uwagi na naruszenie przepisów postepowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zachodziła konieczność uchylenia kontrolowanej decyzji Kolegium jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło