VIII SA/Wa 927/21

WyrokWSA w Warszawie2022-01-05

Skład orzekający: Leszek Kobylski, Sławomir Fularski, Iwona Owsińska-Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym synem, który podjął zatrudnienie, nadal jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli zakres jej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania stałej i osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, która to opieka w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. W sytuacji, gdy syn skarżącej podjął zatrudnienie i przebywa poza domem przez 8 godzin dziennie, a skarżąca w tym czasie wykonuje czynności domowe, nie ma bezpośredniego i ścisłego związku między koniecznością rezygnacji z zatrudnienia a sprawowaną opieką, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca B. B. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem K. B.. Decyzją Wójta Gminy K. uchylono decyzję przyznającą świadczenie, uznając, że podjęcie przez syna zatrudnienia od 1 października 2019 r. zmniejszyło zakres opieki skarżącej i umożliwiło jej podjęcie pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że jej opieka nad synem, mimo jego zatrudnienia, nadal jest niezbędna i uniemożliwia jej podjęcie pracy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] lipca 2021 r. [...], Wójt Gminy K. uchylił decyzję [...] z 24 czerwca 2013 r. zmienioną decyzjami [...] z [...] maja 2014r. oraz [...] wydanymi [...].01.2017r., [...].01.2018 r., [...].01.2019 r. oraz [...].12.2019 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad synem K. B.. Organ I instancji uznał, że B. B. (skarżąca) na podstawie w/w decyzji z [...].06.2013 r. (z późniejszymi zmianami) uprawniona była do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. Powodem uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne było podjęcie przez syna zatrudnienia od 1 października 2019 r. Zdaniem organu zakres opieki nad synem nie stanowi stałej opieki i nie wyklucza całkowicie podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej np. w niepełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym organ zaprzestał realizacji wypłaty świadczenia od 1 marca 2020 r. W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie podziela stanowiska organu o możliwości zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podała, ze stan zdrowia syna jak i okoliczności związane ze skutkami jego schorzenia uzasadniają konieczność dowiezienia syna do pracy i jego przywiezienia do miejsca zamieszkania, a w czasie pracy syna skarżąca dokonuje czynności związanych bezpośrednio z opieka nad synem, które opisała w harmonogramie. Podniosła też, że gdy syn jest w pracy skarżąca jest do jego dyspozycji i w każdym czasie jest gotowa do podjęcia czynności opiekuńczych związanych z nagłym pogorszeniem jego stanu zdrowia. Wskazała, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskała ponad 10 lat temu, opiekę nad synem sprawuje od urodzenia, zatem uznanie że możliwe jest jej zatrudnienie nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy mając na uwadze obecną sytuację na rynku pracy narusza art. 7, 77 kpa. Wniosła o zmianę ewentualnie o uchylenie decyzji. W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] sierpnia 2021r. r. [...] utrzymało w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w związku z oświadczeniem K. B. z [...].03.2020 r. o podjęciu pracy na umowę o pracę od 1.10.2019 r. do 31.03.2020 r. organ I instancji decyzją z 30.03.2020 r. uchylił decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem uległ zmianie zakres opieki świadczonej przez skarżącą. SKO decyzją z 6.05.2020 r. utrzymało w mocy w/w decyzję I instancji. WSA w Warszawie wyrokiem z 15.10.2020 r. VIII SA/Wa 439/20 uchylił decyzję obu instancji podnosząc, że organy nie wykazały że w sytuacji gdy syn skarżącej podjął zatrudnienie nadal jednak wymaga stałej opieki skarżącej, nawet gdy pozostaje w pracy. Ponadto organ nie wziął pod uwagę okoliczności z odwołania, iż z uwagi na kryzys epidemiologiczny syn skarżącej pracuje w domu i wymaga w tym czasie jej stałej opieki. SKO wskazało, w oparciu o wywiad środowiskowy z 6.04.2021r., że skarżąca z synem Krzysztofem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. K. B. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji od urodzenia, choruje na [...] - wrodzone zesztywnienie stawów i mięśni, nosi obuwie ortopedyczne, odczuwa bolesność stawów. Około 2/3 razy w roku bierze udział w rehabilitacji w R.. K. B. pracuje od 1 października 2019r. w pełnym wymiarze czasu pracy, tj. 8,00 - 16,00 w firmie spedycyjnej O. sp. [...] Z oświadczenia z 6.04.2021r. K. B. wynika, że jego matka sprawuje nad nim stałą i systematyczną opiekę. Pomaga mu we wszystkich czynnościach dnia codziennego, tj. zawozi i przywozi z pracy, myje, karmi, ubiera, goli, masuje, ćwiczy z nim, szykuje mu ubrania, dokonuje wszelkich czynności higienicznych. On natomiast pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy od poniedziałku do piątku od 8 do 16. W czasie, kiedy jest w pracy, matka nie przebywa z nim, a pozostaje w gotowości do pomocy gdyby coś mu się przydarzyło w pracy, nadto wykonuje wszelkie czynności i obowiązki w domu i wokół niego. Skarżąca przedstawiła następujący rozkład dnia w związku z opieką nad synem: o 6,30 - szykowanie posiłku i kanapek do pracy, o 7,00 - karmienie syna, o 7,20 - mycie (toaleta poranna) syna, ubieranie syna, o 7,30 - zawożenie syna do pracy, o 8,30 - czynności w domu (sprzątanie, pranie, prasowanie i szykowanie ubioru dla syna na następny dzień do pracy, przygotowywanie obiadu, zrobienie zakupów), o 15,15 - wyjazd z domu po syna do pracy, o 16,40/ 16,50 - podanie posiłku i nakarmienie syna, o 18,00 - 20,00 - mycie i golenie syna, ćwiczenia bierne, masowanie i smarowanie rąk i nóg, ubranie w piżamę, o 20,15 - przygotowanie i podanie kolacji synowi. Podała, że rozkład dnia czasem zmienia się w zależności od potrzeb, np. w razie rehabilitacji w poradni, co zajmuje im dodatkowo ok.3 godziny dziennie. W firma syna skarżącej, od 23.03.2020r. do 17.04.2020r., praca wykonywana była w trybie zdalnym, natomiast reszta okresu pracy odbywała się i odbywa nadal w normalnym trybie na miejscu w firmie, w godzinach od 8- do 16. K. B. pracuje przy komputerze (jest to praca biurowa, siedząca) wyszukuje ładunki oraz je organizuje używając do tego rąk, komputer nie przystosowany specjalnie dla osoby niepełnosprawnej. Dotychczas nie miała natomiast miejsca sytuacja, by Skarżąca musiała się udać do syna w trakcie jego pracy, aby wykonywać przy nim czynności opiekuńcze. Dojazdy do pracy z synem zajmują skarżącej dwa razy po ok. 30 minut dziennie. Oceniając w/w stan faktyczny zdaniem SKO zakres opieki jakiej wymaga syn Skarżącej od czasu podjęcia przez niego zatrudnienia i jednocześnie sprawowanej przez Skarżącą opieki nie wypełnia przesłanki z art.17 ust.1 ustawy, bowiem istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad dzieckiem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Zdaniem SKO zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad synem i jednocześnie niezbędnej dla niego od czasu kiedy podjął on zatrudnienie, nie wyklucza podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia. Co prawda zatrudnienie Skarżącej nie mogłoby w takiej sytuacji odbywać się w pełnym wymiarze czasu pracy lub też byłoby to nadmiernym utrudnieniem, ale już możliwe byłoby zatrudnienie na niepełny etat, na umowę zlecenie lub o dzieło. Niewątpliwie syn Skarżącej wymaga pomocy w dość wielu czynnościach niezbędnych przy codziennym funkcjonowaniu i Skarżąca zapewnia mu tę pomoc. Jednakże w znacznej części dnia kiedy syn przebywa w miejscu pracy, bezpośrednia pomoc Skarżącej nie jest dla niego niezbędna i od czasu pozostawania syna w zatrudnieniu, potrzeba taka w ogóle nie miała miejsca. Świadczy to, że syn nie jest w tym czasie uzależniony od pomocy Skarżącej i jest w stanie sam funkcjonować. Niekwestionowanym jest, że Skarżąca w godzinach porannych przygotowuje syna do pracy świadcząc mu pomoc w niezbędnych czynnościach, w tym zawozi go do miejsca pracy, jednakże po powrocie do domu ok. godz.8,30 do czasu kiedy wyjeżdża po syna do pracy, to jest ok. 15,30, nie sprawuje bezpośredniej opieki nad synem. W czasie - po przygotowaniu syna do pracy i zawiezieniu do pracy- Skarżąca nie jest obciążona bezpośrednią opieką nad synem. W trakcie pozostawania w domu od 8,30- do 15,00 wykonuje natomiast czynności nie związane bezpośrednio z opieką nad synem, mianowicie - jak podała w oświadczeniu; sprząta, zmywa, pierze, prasuje i szykuje ubrania dla syna, przygotowuje obiad, wykonuje czynności wokół domu (kosi, pracuje w ogrodzie, odśnieża), robi zakupy dla syna, opłaca rachunki, a zatem wykonuje czynności nie tylko dla syna, ale również dla niej samej (np. pranie, prasowanie, gotowanie obiadu, prace w ogrodzie, opłacanie rachunków), poza tym są to czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby pozostające w zatrudnieniu, które mogą być wykonane w dowolnym czasie lub też poprzez odpowiednią organizację niektórych czynności, w tym na przykład przygotowania obiadu dzień wcześniej, który będzie wymagał jedynie podgrzania i spożycia. Wykonywanie w/w czynności - w ocenie Kolegium - nie wyklucza podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. SKO wskazało, że ustawodawca wśród form zarobkowania wymienił i takie, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy (np. umowa zlecenia, o dzieło). Ustawodawca przewidział pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie. W takich sytuacjach wykluczona jest faktycznie aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego taka osoba otrzymuje wsparcie w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium, przepis art.17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło), a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji zasadne było zastosowanie art.32 ust.1 ustawy stanowiącym, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W niniejszej sprawie okolicznością powodującą konieczność uchylenia decyzji organu I instancji z dnia 24.06.2013r. (wraz z późn.zm.) był fakt podjęcia przez syna Skarżącej zatrudnienia, a zatem - jak wyżej oceniono - zmniejszył się zakres opieki Skarżącej nad synem, co z kolei spowodowało możliwość podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj. art. 7, 76 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie wyrażającej się w przyjęciu, że skarżąca nie sprawuje opieki nad synem, art. 7a i 81a k.p.a. polegające na niezastosowaniu przy rozstrzygnięciu wątpliwości dotyczących stanu faktycznego na korzyść strony postępowania przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa materialnego będących podstawą prawną wydanych decyzji; - naruszenia prawa materialnego art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że sprawowana opieka nad synem nie spełnia przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO w R., nadto o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała m.in., iż opieka nad osobą niepełnosprawną nie musi być wykonywana nieustannie przez cała dobę, a sposób jej sprawowania uzależniony jest od schorzeń osoby wymagającej opieki. Dla ustalenia przesłanki sprawowania opieki zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka, a SKO nie odwołuje się do orzeczenia o niepełnosprawności i tym samym dokonania oceny wykonywanej opieki, która przez organy na podstawie złożonych harmonogramów nie była kwestionowana. Podniosła, że jej syn jest niepełnosprawny od urodzenia, wymaga opieki, którą sprawowała skarżąca rezygnując z zatrudnienia, która to rezygnacja jest tożsama z nie podejmowaniem pracy zarobkowej. W/w przesłanka jest spełniona i wtedy, gdy opiekun pozostaje w dyspozycji podopiecznego, a stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Wrodzone zesztywnienie stawów, mięśni na które cierpi K. B. skutkuje sztywnymi stawami w rękach, przykurczami mięśni w nogach, sztywnością w łokciach, brakiem możliwości ich zgięcia, pokrzywieniem dłoni w nadgarstkach, zatem podczas jego nieobecności skarżąca wykonuje prace związane z przygotowaniem posiłków, codziennym sprzątaniem. Jest dyspozycyjna, gdy syn jest w pracy, a dotychczasowy brak konieczności zabrania syna z pracy nie wyklucza realnego zaistnienia takiej sytuacji. Nadto organ pominął, że skarżąca nie była aktywna zawodowo od urodzenia syna i jej aktywność zawodowa wygasła. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli to naruszenie miało bądź mogło mieć - istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów natury procesowej, tylko bowiem niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i pozwala organowi na kreowanie lub znoszenie praw i obowiązków strony. Analizując w takim aspekcie wydane decyzje Sąd nie stwierdził, by przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności mając na uwadze wytyczne Sądu zawarte w sprawie VIII SA/Wa 439/20. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego są kompletne. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Z kolei odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji uchyliły decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. uznając, że w związku z podjęciem zatrudnienia przez syna skarżącej zmniejszył się jej zakres opieki nad synem, co spowodowało możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. W badanej sprawie pozostaje poza sporem , że syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, niepełnosprawność istnieje od urodzenia ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz możliwością odpowiedniego zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej, co wynika odpowiednio z pkt 7 i 6 i 1 orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R.. Zasadnie zatem przyjęto, że syn skarżącej legitymuje się wymaganym do przyznania skarżącej prawa do doświadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami do opieki wyraźnie określonymi w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jednocześnie syn skarżącej przebywa codziennie (5 dni w tygodniu) poza domem 8 godzin, od 8 do 16 w związku z podjęciem pracy, do której jest dowożony i przywożony przez Skarżącą. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że Skarżąca w godzinach porannych przygotowuje syna do pracy świadcząc mu pomoc w niezbędnych czynnościach, w tym zawozi go do miejsca pracy, jednakże po powrocie do domu o godz. 8,30 do czasu kiedy wyjeżdża po syna do pracy, to jest ok. 15,30, nie sprawuje bezpośredniej opieki nad synem. W czasie - po przygotowaniu syna do pracy i zawiezieniu do pracy- Skarżąca nie jest obciążona bezpośrednią opieką nad synem. W trakcie pozostawania w domu od 8,30 do 15 wykonuje natomiast czynności nie związane bezpośrednio z opieką nad synem, sprząta, zmywa, pierze, prasuje, szykuje ubrania dla syna, przygotowuje obiad, wykonuje czynności wokół domu, robi zakupy dla syna, opłaca rachunki. Słusznie SKO uznało, że wykonuje wówczas czynności nie tylko dla syna, ale również dla niej samej (pranie, prasowanie, gotowanie obiadu, prace w ogrodzie, opłacanie rachunków), poza tym są to czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby pozostające w zatrudnieniu, które mogą być wykonane w dowolnym czasie. Wykonywanie w/w czynności nie wyklucza podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej , przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to , że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r. I OSK 2201/15). Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13,publ : http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. , nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Natomiast w sytuacji, gdy syn Skarżącej podjął zatrudnienie i jest poza domem 8 godzin w dni powszednie, taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo nie istnieje. W rozpoznawanej sprawie zasadnie organy obu instancji uznały, że zmniejszył się zakres opieki Skarżącej nad synem, co spowodowało możliwość podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy lub innej pracy zarobkowej. Opieki nad niepełnosprawnym synem skarżąca nie wykonuje bowiem całodobowo przez 7 dni w tygodniu. Zdaniem Sądu, przepis art.17 ust.1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osoba niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Mając powyższe na uwadze skarga podlega oddaleniu – art. 151 p.p.s.a

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło