VIII SA/Wa 94/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania I. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...]zł. Rozstrzygnięcie organu zapadło wskutek następujących ustaleń: W dniu [...] września 2009 r. o godz. [...] na drogowym przejściu granicznym w D. w kierunku wyjazdowym z RP na Ukrainę, na drodze krajowej nr [...], w punkcie kontrolnym nr [...] przeprowadzona została przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w L. kontrola pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] należącego do I. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą I.K. "P." R. ul. R. [...]. Kierujący pojazdem R.G. nie posiadał ważnej karty opłaty drogowej. Karta, którą kierowca okazał utraciła ważność z końcem dnia [...] września 2009 r. Ponadto kierowca nie okazał do kontroli zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wymagań określonych w ustawie z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm., zwana dalej: "u.t.d."). Jednakże w trakcie postępowania wyjaśniającego R. G. podał przyczynę braku tych dokumentów i wyjaśnienia jego zostały zaakceptowane przez organ. W tej sytuacji za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych na przedsiębiorcę I. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą I.K. "P." nałożono karę pieniężną w kwocie [...] zł na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. i l.p. 4.1. załącznika do cytowanej ustawy. Karę nałożył Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w L. decyzją z dnia [...] października 2009 r. W odwołaniu od tej decyzji I.K. wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej podnosząc, że kierowca dotarł do granicy w dniu [...] września 2009 r. o godz. [...]. Nadmiernie przeciągająca się na granicy odprawa pojazdów spowodowała, że opłata dobowa za przejazd po drogach krajowych, ważna w dniu [...] września 2009 r. straciła ważność. Podkreślił, iż pojazd przez cały czas przebywał w terminalu i nie uczestniczył czynnie w ruchu drogowym. Przewoźnik nie mógł przewidzieć nietypowej sytuacji zaistniałej na granicy. Uważał, że dwie godziny będą wystarczające do załatwienia formalności i przekroczenia granicy. Zatem zasadnym powinno być przyjęcie przez organ kontrolujący, iż opłata dotycząca dnia poprzedniego pozostawała ważna również w dniu [...] września 2009 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Główny Inspektor transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji, a przede wszystkim fakt braku ważnej w dacie kontroli karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, którego to faktu strona nie zakwestionowała. Brak jest podstaw do uznania, nawet w sytuacji nadmiernie przeciągających się odpraw granicznych pojazdów, że karta dobowa opłaty drogowej z dnia [...] września 2009 r. obejmowała swoją ważnością także część dnia [...] września 2009 r. do momentu przekroczenia granicy przez pojazd. Karta opłaty dobowej odnosząca się do dnia [...] września 2009 r. bowiem utraciła swoją ważność z upływem tego dnia. Nie kwestionując, że przedsiębiorca nie mógł przewidzieć czasu potrzebnego na dokonanie odprawy granicznej pojazdu, organ stanął na stanowisku, że przedsiębiorca powinien przewidywać takie sytuacje i zaopatrywać kierowcę w kartę opłaty drogowej na kolejny dzień wykonywania przewozów po drogach krajowych. Organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92a ust. 4 i 5 oraz art. 93 ust. 7 u.t.d., gdyż w jego ocenie skarżący nie wykazał, aby nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Nie przedłożył w tym zakresie żadnych dowodów, a jedynie zakwestionował swoją odpowiedzialność. Z materiału dowodowego zaś wynika, że skarżący jako przedsiębiorca mógł przewidzieć okoliczność przedłużających się odpraw na granicy i nie dopuścić, aby kierowca oczekujący na odprawę nie posiadał karty ważnej opłaty drogowej. W decyzji powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 42, 87, 92 ust. 1 u.t.d., l.p. 4.1. załącznika do u.t.d., § 3, 4 rozporządzenia Ministra Infrakstruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 z późn. zm.). W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I.K. przedstawił ponownie zarzuty zawarte w odwołaniu. Twierdził także, że tak długi czas oczekiwania na odprawę nie był skutkiem winy kierowcy ani przedsiębiorcy, a jedynie wynikiem opieszałości pracowników służby celnej, na co czekający na odprawę niemieli wpływu. Wobec tego zaistniały przesłanki do zastosowania art. 93 ust. 7 u.t.d. Ponadto stwierdzone naruszenie nie nosi znamion rażącego naruszenia, gdyż do granicy transport odbywał się z wymaganą opłatą, a do naruszenia doszło podczas oczekiwania w terminalu na odprawę, a nie w trakcie czynnego uczestniczenia w ruchu drogowym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, a tylko w ściśle określonych sytuacjach ustawodawca przewidział możliwość wyłączenia tej odpowiedzialności. Nie oznacza to jednak, ze odpowiedzialność administracyjna przekształciła się w odpowiedzialność opartą na zasadzie winy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do zastosowania art. 93 ust. 7 u.t.d. Natomiast skarżący nie wykazał, aby zachodziły zdarzenia albo okoliczności, których nie można było przewidzieć. Przedłużające się odprawy na granicy wschodniej, będącej równocześnie granicą Unii Europejskiej nie są zjawiskiem wyjątkowym, a wręcz przeciwnie – jest zjawiskiem powszechnie znanym, nawet osobom nie zajmującym się profesjonalnie wykonywaniem transportu drogowego. Gdy chodzi o aspekt ekonomiczny (brak podstaw do zakupu winiet na wszelki wypadek) zakupiona winieta może być wypełniona, a tym samym wykorzystana w ciągu 7 dni od daty zakupu przez podmiot, który ja zakupił. Nadto w granicznych urzędach celnych istnieje możliwość całodobowego zakupu karty opłaty drogowej. Nie budzi również wątpliwości, że dokonanie kontroli w terminalu granicznym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) stanowiło kontrolę na drodze krajowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a") sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Zatem skargę I.K. należało uznać za niezasadną. Rozstrzygając przedmiotową sprawę należy przede wszystkim ustalić czy obszar przejścia granicznego jest drogą krajową, a w związku z tym czy kierujący pojazdem wjeżdżając na ten obszar zobowiązany jest do posiadania ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Pod pojęciem drogi, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych należy rozumieć budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Drogą publiczną jest zaś droga, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie o drogach publicznych lub innych przepisach szczególnych, zgodnie z art. 1 w/w ustawy. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe i drogi gminne, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o drogach publicznych. Do dróg krajowych zalicza się m.in. drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów), w myśl art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych. Zasięg terytorialny drogowego przejścia granicznego obejmuje rejony przygraniczne, na których odcinki drogowe przecinają granicę państwową, gdzie dokonuje się kontroli granicznej osób, towarów i pojazdów drogowych, z godnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu ustalenia zasięgu terytorialnego przejść granicznych (Dz. U. Nr 147, poz. 938). Z treści powyższych przepisów wynika, że drogą krajową jest nie tylko droga dojazdowa do ogólnodostępnych przejść ale również odcinek tej drogi przecinający granicę państwową znajdujący się w zasięgu terytorialnym drogowego przejścia granicznego. Zgodnie zaś z treścią art. 42 ust. 1 u.t.d. podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku - art. 87 ust. 1 w/w ustawy. Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Odpowiedzialność administracyjny ma charakter obiektywny. Oznacza to, że stwierdzenie faktu nieuiszczenia opłaty jest wystarczające do zastosowania kary pieniężnej przewidzianej w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Przez gminę D. przebiega droga krajowa nr [...], co wynika z załącznika Nr [...] Lp. [...] do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, opolskim, podkarpackim, podlaskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim (Dz. U. Nr 55, poz. 486). Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę - samochody oczekujące na kontrolę graniczną, nawet w terminalu, znajdują się na drodze krajowej, w tym przypadku nr [...]. Droga ta bowiem kończy się dopiero na granicy Państwa. Fakt postoju na granicy z zamiarem jej przekroczenia drogą krajową nr [...] potwierdził kierowca R. G. w protokole kontroli (k. - [...]). Z powołanego protokołu wynikało, że kontroli dokonano w punkcie kontroli na drodze krajowej nr [...], czego kierowca samochodu ani skarżący nie kwestionowali. Zatem R. G. kierujący pojazdem marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] w trakcie kontroli granicznej na przejściu granicznym w D. w dniu [...] września 2009 r. zobowiązany był do posiadania ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skoro kierowca nie posiadał ważnej karty opłaty [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego miał prawo stosownie do art. 92 ust. 1 i 4 i art. 93 ust. 1 u.t.d. nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną. Nie zmienia tego stanowiska zarzut, że z powodu opieszałości celników pojazd skarżącego nie został odprawiony w dniu [...] września 2009 r., między godz. [...] (momentem przyjazdu pojazdu na granicę) a godz. [...]. Kontroli pojazdu inspektorzy transportu drogowego dokonali bowiem w dniu [...] września 2009 r. o godz. [...]. (protokół kontroli, k-[...]). Skarżący nie wykazał, aby niewykonywanie obowiązków przez funkcjonariuszy dokonujących odpraw granicznych trwało tak długo, że przez co najmniej [...] godzin od momentu przybycia na granicę pojazd nie przekroczył granicy. Z kolei co do zarzutu podniesionego na rozprawie, iż kierowca nie miał możliwości zakupu karty na granicy, skarżący wcześniej tego zarzutu nie podnosił ani nie zgłaszał w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych. Organ odwoławczy natomiast w odpowiedzi na skargę podniósł, iż na granicy istnieje możliwość całodobowego zakupu kart opłaty drogowej. Nadto w myśl art. 42 ust. 3a u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy na terenie RP uiszcza opłatę roczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Zgodnie z art. 42 ust. 3b pkt 1 u.t.d. karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez wskazany wyżej podmiot w terminie 7 dni - od wydania karty opłaty dobowej. Zatem istnieje możliwość późniejszego, bo w okresie 7 dni, wykorzystania zakupionej dobowej karty opłaty drogowej. Powołane wyżej okoliczności oraz fakt, że skarżący jako podmiot wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe rzeczy, miał rozeznanie co do warunków odpraw na granicach wschodnich RP (także polsko – ukraińskiej) nie mogą prowadzić do uznania, iż wystąpiła którakolwiek przesłanka z art. 93 ust. 7 u.t.d. pozwalająca na umorzenie postępowania. Skarżący nie wskazał żadnych zdarzeń ani okoliczności, których nie mógł przewidzieć, a które mogły mieć wpływ na powstanie naruszenia. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.