VIII SA/Wa 945/21

WyrokWSA w Warszawie2022-01-20

Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności może zostać wydana w sytuacji, gdy pierwotna decyzja przyznająca płatność została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, które może być prowadzone niezależnie od ostateczności decyzji przyznającej płatność. Nawet jeśli pierwotna decyzja przyznająca płatność została wyeliminowana z obrotu prawnego, organ ma obowiązek ustalić kwotę nienależnie pobranych środków, gdyż środki te przestały być należne z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia za wycofanie jabłek. Beneficjent otrzymał wsparcie w 2016 r., jednak kontrola Komisji Europejskiej wykazała naruszenie przepisów i znamiona podwójnego wsparcia, ponieważ beneficjent był jednocześnie członkiem organizacji producentów, która również otrzymała środki. Pierwotna decyzja przyznająca wsparcie została stwierdzona nieważnością. Następnie wydano decyzję o odmowie przyznania wsparcia, a ostatecznie decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżący zarzucił, że nie jest odpowiedzialny za złożenie wniosku jako osoba nieuprawniona, a urzędnicy ARR zezwolili mu na złożenie wniosku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2021 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...]z 9 września 2021 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019 r., poz. 1505) po rozpatrzeniu odwołania A. F. (dalej: skarżący, beneficjent, strona, producent) od decyzji nr [...]z 14 lipca 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji, wydanej przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor ARiMR") - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Beneficjent, jako uczestnik mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOWIII)", złożył 2 listopada 2015 r. w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w Warszawie (dalej: OT ARR) "Powiadomienie dotyczące RDK_1031/2014 (bezpłatna dystrybucja) DOWIII, w którym zadeklarował zamiar wycofania 268 800 kg jabłek z powierzchni 8,96 ha. Producent przeprowadził operację wycofania produktu (jabłek) z rynku, co było podstawą do złożenia 13 lipca 2016 r. wniosku o przyznanie wsparcia w ramach ww. mechanizmu. Postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem przez Dyrektora OT ARR decyzji Nr [...] z 12 września 2016 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia w kwocie 33 352,80 EUR, tj. 147 959,71 zł, którą przekazano na jego rachunek bankowy w dniu 27 czerwca 2016 r. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez audytorów Komisji Europejskiej w okresie od 19 września 2016 r. do 23 września 2016 r. stwierdzono, że działania producentów wnioskujących o wsparcie, będących jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów, dokonane zostały z naruszeniem przepisów rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw (Dz.Urz.UE.L 284 z 30.09.2014 r., str. 22-39 ze zm. dalej: rozporządzenie 1031/2014) i mają znamiona otrzymania podwójnego wsparcia. Wobec ustalenia, że beneficjent jest członkiem wstępnie uznanej grupy producentów [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...], która także otrzymała środki finansowe w ramach tego samego wsparcia, Dyrektor OT ARR postanowieniem z 28 kwietnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, producent od dnia 16 maja 2008 r. jest członkiem [...]Sp. z o.o., która w dniu 16 czerwca 2008r. została wpisana do ewidencji producentów (EP) prowadzonej przez ARiMR, a wraz z nią wszyscy jej członkowie, w tym również producent A. F.. W toku dalszego postępowania, Prezes ARiMR decyzją z 20 lutego 2019 r. Nr [...]stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR Nr [...] z 12 września 2016 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia, wskutek czego decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego. Po rozpatrzeniu odwołania producenta, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 26 lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która wyrokiem z 9 stycznia 2020r., sygn. akt VIII SA/Wa 710/19, która została oddalona. Beneficjent zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną do NSA. Następnie dnia 7 kwietnia 2021 r. Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] odmówił producentowi przyznania wsparcia finansowego z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję 83 328 kg jabłek. Rozpoznając odwołanie od przedmiotowej decyzji Prezes ARiMR w dniu 27 maja 2021 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, która została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzją z 14 lipca 2021 r. Nr [...]Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa o Agencji), art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz.Urz.UE.L z 2017 r. poz. 138, str. 4 ze zm. dalej: rozporządzenie 2017/891) w związku z art. 5 ust. 5 rozporządzenia 1031/2014 w związku z § 4, § 7, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1468 ze zm., dalej: rozporządzenie RM z 2014 r.), ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 147 959,71 zł wraz z odsetkami. Od powyższej decyzji odwołanie złożył producent, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, wskazując na przepisy art. 127 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. Rozpoznając odwołanie, powołaną na wstępie decyzją 9 września 2021 r., Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji i wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Nadmienił, że postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją faktu, że decyzja Dyrektora ARiMR z 7 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania wsparcia producentowi jest ostateczna. Analiza dokumentów zebranych w sprawie wskazuje więc, jak podał organ odwoławczy, że kwota wsparcia wypłacona stronie w wysokości 147 959,71 zł - podlega zwrotowi jako nienależna, ponieważ po stwierdzeniu nieważności tej decyzji jedyną decyzją będącą w obrocie prawnym i mającą moc prawną w niniejszym postępowaniu jest decyzja z 7 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania stronie wsparcia z tytułu wycofania z rynku jabłek. Organ odwoławczy podał, że podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji. Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie, określone w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie Prezes ARiMR wyjaśnił, że organ stwierdzając nienależnie pobraną kwotę ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od nich odstąpić. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma art. 67 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891 z 13 marca 2017 r. (Dz.U UE L 138 z 25.05.2017, str.4 ze zm. dalej "rozporządzenie nr 2017/891"), zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Powyższe rozporządzenie jednoznacznie wskazuje, że strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz.U UE C 312z 4.9.2018, str. 2). W związku z powyższym, Prezes ARiMR uznał, że organ I instancji właściwie wskazał stawkę odsetek naliczonych od kwoty nienależnie pobranej płatności oraz datę, od której należy liczyć odsetki, tj. dzień 27 września 2016 r., a także w sposób właściwy pouczył stronę o sposobie ich naliczenia. Tym samym kwota 21 306,20 zł stanowi wartość odsetek wyliczonych przez organ I instancji, na dzień wydania decyzji tj. 14 lipca 2021 r. Odnosząc się zarzutów podniesionych w odwołaniu, wskazał, że zaskarżona decyzja w żaden sposób nie narusza przepisów prawa materialnego (podstawy faktycznej i prawnej), zatem zarzut, iż nie było podstaw faktycznych i prawnych do jej wydania jest bezzasadny. Decyzja zgodnie z przepisami art. 107 k.p.a. w pełni spełnia wymogi odnośnie uzasadnienia podstawy faktycznej i prawnej a organ przy wydaniu przedmiotowej decyzji przestrzegał zasad postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego. Organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Takie właśnie działania organ pierwszej instancji podejmował na każdym etapie prowadzonego postępowania, bowiem zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględnia znaczenie i wartość dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organ pierwszej instancji oparł się na obowiązujących przepisach prawa, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji i wyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej i faktycznej decyzji. Należy dodać, że w niniejszym postępowaniu organ administracji obowiązany był także do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a. Odnosząc się do wyjaśnienia strony, podnoszącego kwestię stanu faktycznego znanego organowi, organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji, w szczególności wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, a także wskazał na dowody zebrane w sprawie, w tym dokumenty urzędowe, w postaci danych zebranych podczas kontroli administracyjnej, w związku z przeprowadzonym przez Komisję Europejską audytem w zakresie kontroli wydatkowania środków finansowanych z budżetu UE (fundusz EFRG) w latach 2014 - 2016 (znak sprawy: [...]). W swoich ustaleniach organ zakwestionował prawidłowość wypłaty wsparcia na rzecz producenta. Stwierdzono, że działanie strony polegające na złożeniu wniosku o wsparcie, podczas gdy był on jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów ([...]Sp. z o.o.) dokonane zostało z naruszeniem prawa, tj. art. 1, art. 5 ust. 6 i art. 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 1031/2014 i nosi znamiona otrzymania podwójnego wsparcia. Ustalenia dokonane w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie były znane Dyrektorowi O/T ARR w Warszawie, na dzień 12 września 2016 r., w którym wydał Decyzję Nr [...]w sprawie udzielenia wsparcia. Końcowo, Prezes ARiMR stwierdził, że kwota 147 959,71 zł jest kwotą nienależnie wypłaconych producentowi środków finansowych i powinna być zwrócona wraz z odsetkami, w wysokości określonej przepisem art. 67 ust. 1 RDK 2017/891 dla odsetek za nienależnie wypłaconą pomoc. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (pismo z 13 października 2021r.) na decyzję Prezesa ARiMR z 9 września 2021 r. skarżący zarzucił, że nie jest odpowiedzialny za złożenie wniosku o przyznanie wsparcia jako osoba nieuprawniona. Jego zdaniem, to urzędnicy ARR zezwolili mu na złożenie takiego wniosku, a więc otrzymane przez niego wsparcie nie jest wsparciem nienależnym. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji, które przewidują, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18, publ. Lex nr 2700671, wyrok WSA w Olsztynie z 5 lutego 2020 r., I SA/Ol 567/19, publ. Lex nr 2798783). Ważne jest również, że w przedmiotowym postępowaniu organy nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta (por. wyrok WSA w Kielcach z 20 sierpnia 2020 r., I SA/Ke 128/20, publ. Lex nr 3055540). Nienależnie pobrana płatność, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, które jako świadczenie dokonane przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że wypłacona skarżącemu pomoc finansowa w kwocie 147 959,71 zł, wynikająca z decyzji Dyrektora OT ARR z 12 września 2016 r. nr [...], która została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności, wobec późniejszego wydania decyzji o odmowie przyznania wsparcia producentowi z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję 268 800 kg jabłek, podlega zwrotowi jako nienależnie pobrana. Należy zauważyć, że zarówno decyzja Prezesa ARiMR z 27 maja 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z 7 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania wsparcia są ostateczne. Dodać należy, że WSA w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 653/21 oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję Prezesa ARiMR. Również ostateczna jest decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 12 września 2016 r., bowiem Prezes ARiMR decyzją z 20 lutego 2019 r. Nr [...]stwierdził nieważność ww. decyzji z 12 września 2016 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 26 lipca 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dodać także należy, że WSA w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 710/19 oddalił skargę skarżącego, który złożył skargę kasacyjną do NSA. Nie można zatem uznać, że doszło do nieprawidłowości przy wydaniu zaskarżonej decyzji o ustalenie nienależnie pobranych płatności. Dla porządku jedynie przypomnieć należy, że decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności przez Dyrektora ARiMR została wydana w dniu 14 lipca 2021 r. W obowiązującym stanie prawnym organy nie miały obowiązku "oczekiwać" na prawomocne rozstrzygnięcia sądów administracyjnych, a dopiero po ich wydaniu podejmować z urzędu postępowanie o zwrot nienależnie pobranych środków. Beneficjent został powiadomiony o wszczęciu postępowania w zakresie nienależnie pobranych środków. Sąd zauważa, iż stwierdzając nieprawidłowości w zakresie pobrania środków organ I instancji był zobowiązany do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. Wypłacone stronie nienależnie środki publiczne przyznane z tytułu płatności uzyskanej za wycofanie jabłek w ramach bezpłatnej dystrybucji pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji. Dostrzec także należy art. 54 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1306/2013, który stanowi: "W przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot.". Nieprawidłowości pobrania środków zostały stwierdzone w audycie pokontrolnym, co nie budzi wątpliwości. Powołany art.54 rozporządzenia Rady (UE) nr 1306/2013 nie wskazuje na możliwość odstąpienia od wykonania obowiązku wszczęcia czynności wyjaśniających i wystąpienia do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności, ze względu na obowiązujące przepisy prawa krajowego, a tym bardziej na interpretację tego rodzaju przepisów prawa, w tym w zakresie rzekomej konieczności uprzedniej eliminacji z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy. W ocenie Sądu wszelkie środki publiczne, w tym pochodzące z funduszy UE, muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Jeśli bowiem okaże się, że dotacja czy dofinansowanie unijne zostało pobrane przez beneficjenta nienależnie lub w nadmiernej wysokości, albo zostało wykorzystane w niewłaściwy sposób, instytucja kontrolująca rozpoczyna procedurę windykacji środków unijnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2012 r., V SA/Wa 1732/11, publ. CBOSA). W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie może budzić wątpliwości trafność dokonanej przez organy oceny, że kwota otrzymanego przez skarżącego wsparcia na podstawie pierwotnej, wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego decyzji, stanowi kwotę świadczenia nienależnie pobranego. W sprawie bezsporne pozostaje i znajduje potwierdzenie aktach administracyjnych sprawy, że nieprawidłowość miała miejsce w dniu płatności tj. 27 września 2016 r. Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 100/18, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający fakt, że środki zostały nienależnie pobrane w dniu otrzymania środków, albowiem to z dniem pobrania środków powstaje obowiązek do ich zwrotu, natomiast z dniem otrzymania decyzji organu I instancji beneficjent, który pobrał środki, wie o istnieniu zobowiązania w skonkretyzowanej wysokości. Decyzje te bowiem nie tworzą zobowiązań, tylko potwierdzają ich istnienie. Strona dopuszczając się określonych nieprawidłowości zawsze musi liczyć się ze zwrotem środków wraz z odsetkami. Zwrotu takich środków może dokonać dobrowolnie, bez konieczności wydawania w tej sprawie decyzji, a więc dochodzone środki są wymagalne. Organ, stwierdzając nieprawidłowości, ma obowiązek zastosowania sankcji wynikających z art. 67 ust. 1 rozporządzenia 2017/891, zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Odsetki są naliczane: a) na podstawie okresu, który upłynął między otrzymaniem nienależnej płatności a jej zwrotem przez beneficjenta; b) według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązujących w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe. Według powyższych reguł organ I instancji wyliczył w swojej decyzji należne odsetki stanowiące na dzień 14 lipca 2021 r. kwotę 21 306,20 zł, a organ odwoławczy tę kwotę zaakceptował. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, po czym wydały decyzję uzasadnioną według reguł wyrażonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne, jasne i zrozumiałe, odnoszące się do zarzutów odwołania. Zasada przekonywania zawarta w art. 11 k.p.a. nie wymaga od organu administracji osiągnięcia rezultatu, tzn. faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. Nie doszło również do naruszenia art. 8 k.p.a. Mając na uwadze przesłanki "interesu społecznego" i "słusznego interesu obywateli", wyjaśnić należy, że w interesie społecznym jest odzyskanie środków unijnych. Interes społeczny, rozumiany jest jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. A więc należy odczytywać ten interes jako pewną potrzebę, której zaspokojenie powinno służyć zbiorowościom lokalnym lub całemu społeczeństwu. Właściwe gospodarowanie pieniężnymi środkami publicznymi niewątpliwie leży w interesie społecznym, albowiem środki te nie stanowią środków prywatnych dysponenta, a powstają wysiłkiem pewnej zbiorowości, Tym samym dochodzenie przez organ administracji tego rodzaju należności, które w jego ocenie wydatkowane czy wypłacone zostały w sposób niezgodny z prawem, niewątpliwie mieści się w interesie społecznym. Trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że w wypadku braku odzyskania środków europejskich to Państwo Polskie z własnych środków będzie zobowiązane do zwrotu do budżetu Unii Europejskiej środków dotkniętych nieprawidłowością. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło