VIII SA/Wa 946/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca) Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.1. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej (dokonanej w trybie uproszczonym) w niniejszej sprawie ze skargi J. K. jest postanowienie wydane [...] sierpnia 2015 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium" lub "SKO"), stwierdzające "uchybienie terminu do wniesienia odwołania" przez J. K. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta R.(dalej: "Prezydent R." lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2015 r. Przedmiotem decyzji Prezydenta R. było ustalenie skarżącemu i jego żonie (A. K.) podatku od nieruchomości na 2015 r. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. Uzasadniając postanowienie SKO wyjaśniło, że adresowaną do skarżącego przesyłkę zawierającą decyzję organu I instancji odebrała żona skarżącego w urzędzie pocztowym. Z akt sprawy nie wynika zaś, że posiadała do tej czynności stosowne pełnomocnictwo. Nie złożyła także oświadczenia, że zobowiązuje się oddać przesyłkę adresatowi, czyli skarżącemu. Na tej podstawie Kolegium uznało za nieskuteczne doręczenie skarżącemu decyzji Prezydenta R., wskazując na art. 44 § 1 pkt 2 oraz art. 129 § 1 i 2 Kpa. SKO przedstawiło konsekwencje prawidłowego doręczenia decyzji A. K. i pouczyło skarżącego, który zdaniem organu odwoławczego bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu, o możliwości wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. 2.1. Pismem z [...] września 2015 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Kolegium, gdyż jego zdaniem odwołanie złożył w przewidzianym terminie. Przedstawił nadto swoje uwagi dotyczące sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez Prezydenta R. oraz realnych możliwości wniesienia odwołania w terminie zakreślonym w pouczeniu. Wystąpił także z wnioskiem o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. 2.2. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpiło o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznało za chybione, gdyż decyzja została doręczona [...] czerwca 2015 r., a odwołanie zostało wniesione [...] lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych względów od tych, które zostały podniesione w jej treści. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa"). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 uppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta R. ustalającej skarżącemu i jego żonie podatek od nieruchomości na 2015 r. Zdaniem SKO, za nieskuteczne należało uznać doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji, która została prawidłowo doręczona tylko żonie skarżącego. Wskazując na termin doręczenia decyzji żonie skarżącego SKO uznało, że wystąpiły przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu wniesienia odwołania przez skarżącego. W sentencji postanowienia Kolegium wskazało jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 228 § 1 pkt 2 Op, a w uzasadnieniu zaskarżonego aktu powołało się na przepisy art. 44 § 1 pkt 2, art. 129 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 4 Kpa (ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "Kpa"). 4.1. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 228 § 1 pkt 2 i art. 210 § 4 w związku z art. 219 Op, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy błędnie przyjął bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, że decyzja Prezydenta R. nie weszła do obrotu prawnego. Skoro skarżący jednoznacznie wskazał, że decyzja została mu doręczona przez żonę, tyle tylko, że w późniejszym terminie od tego, w którym decyzję jego żona odebrała, nadto wniósł odwołanie od tej decyzji, to brak jest podstaw do wniosku, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego także wobec skarżącego. Wątpliwości organu odwoławczego dotyczące terminu skutecznego doręczenia podatnikowi decyzji organu I instancji, czyli jej wejścia do obrotu prawnego, należy zaś rozstrzygać na korzyść skarżącego. Jeżeli w związku z wadliwym doręczeniem decyzji nie można ustalić początkowego terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 Op, czyli terminu przewidzianego dla wniesienia odwołania przez podatnika, który skorzystał z tej możliwości, wówczas obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjęcie, że odwołanie zostało wniesione w przewidzianym dla tej czynności terminie. W realiach niniejszej sprawy Kolegium bezpodstawnie pominęło wolę skarżącego, który domagał się od SKO rozpoznania jego sprawy co do istoty. Docenić należy dbałość Kolegium o ochronę prawa podatnika do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, ale realizacja tego prawa nie wymaga w rozpoznawanej sprawie uruchamiania trybu nadzwyczajnego uregulowanego w przepisach Rozdziału 17 Działu IV Op (Wznowienie postępowania), w szczególności w art. 240 § 1 pkt 4, art. 241 § 2 pkt 1 i nast. Op, gdyż wniesienie przez podatnika odwołania można uznać za jego oświadczenie woli konwalidujące uchybienia oraz powstałe na ich tle wątpliwości związane z terminem skutecznego wejścia decyzji organu I instancji do obrotu prawnego. Na marginesie dodać warto, że w sytuacji, gdy stosowna decyzja, o której mowa w przepisach art. 210 Op, nie weszła do obrotu prawnego wobec danego podatnika, to jego odwołanie od tej decyzji należy uznać za niedopuszczalne, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 Op, a nie stwierdzać uchybienie terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Op. 4.2. Kolejnym uchybieniem Kolegium było powoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonego aktu na przepisy art. art. 44 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, które w świetle art. 3 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 1 pkt 1, art. 2 § 1 pkt 1 i art. 13 § 1 pkt 3 Op oraz w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.). Tym bardziej, gdy w sentencji zaskarżonego aktu SKO powołało się na art. 228 § 1 pkt 2 Op. Uchybienia procesowe Kolegium związane z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 2 i art. 210 § 4 w związku z art. 219 Op, zdaniem Sądu stanowią przesłankę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uppsa. 5. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał skargę, która ma charakter opisowy, za zasadną o tyle, o ile doprowadziła do uchylenia zaskarżonego aktu. Zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji organu I instancji oraz związana z nimi argumentacja są w realiach niniejszej sprawy oczywiście chybione, gdyż Sąd kontrolował tylko legalność zaskarżonego postanowienia, a nie decyzji Prezydenta R. ustalającej skarżącemu i jego żonie zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2015 r. Decyzja ta może być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia (trybu instancyjnego), czyli po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji przez właściwy organ (SKO) i ewentualnym wniesieniu skargi do Sądu, zgodnie z przepisami art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 uppsa. Za oczywiście chybiony (niedopuszczalny) jako pozbawiony podstaw prawnych Sąd uznał wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, jeżeli adresatem tego wniosku skarżący uczynił Sąd, na co może potencjalnie wskazywać treść pisma zawierającego skargę (skarżący nie wskazał adresata i przedmiotu wniosku o wznowienie postępowania). 6. Ponownie rozpoznając sprawę, jeżeli nie wystąpiły inne przeszkody poza wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu, Kolegium obowiązane będzie rozpoznać odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta R. jako wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 Op oraz wydać decyzję, o której mowa w przepisach art. 233 w związku z przepisami art. 210 Op (bez konieczności uruchamiania trybu nadzwyczajnego, o którym mowa w przepisach art. 240 § 1 pkt 4, art. 241 § 2 pkt 1 i nast. Op). 7. Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 uppsa, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uppsa, Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, czyli uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania ([...] zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, jak w punkcie drugim sentencji wyroku) Sąd orzekł zaś na mocy przepisów art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 uppsa.