VIII SA/Wa 957/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu wniosku M.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r. w przedmiocie przekazania jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie I instancji o przekazaniu sprawy wg. właściwości Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w W.. Zaskarżone postanowienie zapadło w toku postępowania w którym ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy: W dniu [...].04.2010r. M. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika /radcę prawnego/ złożył do Ministra Obrony Narodowej /dalej określany jako "MON"/ wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. /dalej określany jako "Dyrektor WBE w W."/ z dnia [...].09.2010r. nakładającej na wymienionego obowiązek zwrotu pobranego wojskowego świadczenia emerytalnego za okres od dn. [...].10.2004r. do dn. [...].07.2006r. jako wydanej bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, bądź uchylenie przedmiotowej decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dn. 10.12.1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. MON wspomnianym wyżej postanowieniem z dn. [...].06.2010r. działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000r. nr 98 poz.1071 ze zm. dalej określany jako "kpa"/ oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10.12.1993r. o zaopatrzeniu żołnierzy zawodowych oraz członków ich rodzin /Dz. U. z 2004r. nr 8 poz.66 ze zm. po rozpoznaniu wyżej wymienionego wniosku M. M., postanowił wniosek ten przekazać wg. właściwości Dyrektorowi WBE w W.. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia MON podniósł, że stosownie do art. 32 ust. 2 cyt. ustawy z dn. 10.12.1993r., organem właściwym do zmiany, uchylenia lub unieważnienia decyzji ostatecznych w zakresie zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych jest właściwy miejscowo dyrektor WBE. W środku odwoławczym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do MON, M.M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego, wniósł o wydanie decyzji w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dn. 10.12.1993r. zwalniającej M.M. z obowiązku zwrotu pobranego świadczenia emerytalnego, ewentualnie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dn.10.12.1993r. lub art. 154-155 kpa uchyleniu decyzji Dyrektora WBE z dn. [...].09.2006r. lub wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie w której wydano przedmiotową decyzję. W ocenie odwołującego się złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w administracyjnym toku postępowania. Organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest w ocenie odwołującego się MON jako organ nadrzędny nad Dyrektorem WBE a nie Sąd Okręgowy w W.. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010r. MON, po ponownym rozpoznaniu wniosku, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...].06.2010r., podnosząc w pisemnym uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że w postępowaniu o zmianę, uchylenie, unieważnienie decyzji z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego, MON nie jest organem wyższego stopnia nad Dyrektorem WBE albowiem przepisy ustawy z dn.10.12.1993r. ustanowiły w tych sprawach odmienny tryb postępowania. MON powołując się na przepisy ustawy z dn. 10.12.1993r. oraz orzecznictwo sądowe, uzasadniał, że decyzje wojskowych organów emerytalnych którymi są właściwi miejscowo Dyrektorzy WBE nie są poddawane kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym prowadzonym na podstawie przepisów kpa, a organy te orzekają w pierwszej i ostatniej instancji administracyjnej. Skargę na powyższe postanowienie MON do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. M. reprezentowany przez pełnomocnika /radcę prawnego/. W skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia MON oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...].06.2010r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonym postanowieniom zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez ich niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji przekazanie sprawy wg. właściwości WBE w sytuacji gdy MON jako organ wyższego stopnia powinien rozpoznać wniosek merytorycznie i rozstrzygnąć stosownie do wniosku. Autor skargi w jej uzasadnieniu podniósł, że argumentacja MON zawarta w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest sprzeczna z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami ustawy z dn. 10.12.1993r. oraz orzecznictwem sądowym w tym zakresie. Na poparcie tez autor przywołał uchwałę SN z dn. 7.04.2010r. sygn. II UZP 3/10 oraz postanowienie SN z dn. 14.01.2010r. W orzeczeniach tych, w ocenie skarżącego wyrażono pogląd, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez WBE podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a nie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W odpowiedzi na skargę MON wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zwartą w zaskarżonym postanowieniu. W replice na stanowisko MON, w piśmie procesowym z dn. [...].11.2010r. pełnomocnik skarżącego odniósł się do argumentacji MON z odpowiedzi na skargę oraz podtrzymał swoje twierdzenia o konieczności rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w postępowaniu administracyjnym przywołując na poparcie twierdzeń przytaczane już orzecznictwo sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Jak stanowi przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dn. 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie bądź też inny akt administracyjny lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /vide art. 134 § 1 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1270 ze zm./ zwaną dalej p.p.s.a. W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M.M. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy MON, jak uważa skarżący, jest organem wyższego stopnia od decyzji wydawanych przez wojskowy organ emerytalny i czy od wydanych przez ten organ rozstrzygnięć przysługują środki odwoławcze w administracyjnym toku postępowania. Decyzja z dn. [...].09.2006r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w odniesieniu do której skarżący złożył wniosek o stwierdzenie jej nieważności, wydana została na podstawie art. 31 i 48 cyt. ustawy z dn. 10.12.1993r. /i jest to decyzja z zakresu zaopatrzenia emerytalnego i rentowego/. Zgodnie z art. 180 § 2 kpa sprawy wynikające z przepisów o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z art. 181 kpa organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne. W odniesieniu do spraw z zakresu ubezpieczenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych, tryb postępowania i właściwe organy , określają przepisy art. 31-36 cyt. ustawy z dn. 10.12.1993r. Zgodnie z art. 31 ust.1 w/wym. ustawy prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Natomiast stosownie do treści art. 31 ust. 4 powołanej ustawy, od w/wym. decyzji przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu wg. zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Art. 32 ust. 2 wspomnianej ustawy stanowi, że decyzje ostateczne od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu /sądu powszechnego/, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmieniane, uchylane lub unieważniane na zasadach określonych w przepisach kpa. Oznacza to, że decyzje Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego nie są poddawane kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym określonym w kpa, a organ ten orzeka w pierwszej i ostatniej instancji administracyjnej. Z powyższego wynika, że MON nie może być uznany za organ wyższego stopnia w tego rodzaju postępowaniach z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych nad wojskowym organem emerytalnym i nie jest uprawniony do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego. W związku z tym wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego, a za taką należy uznać wspomnianą decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dn. [...].09.2006r., podlega rozpoznaniu przez ten organ a nie MON, który w takim postępowaniu nie może być uznany za organ wyższego stopnia. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela takie rozumienie przepisów art. 31 i 32 cyt. ustawy z dn. 10.12.1993r. oraz podziela ugruntowany już w orzecznictwie pogląd, że decyzje wojskowego organu emerytalnego nie są poddawane kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym w administracyjnym toku postępowania, a organ ten orzeka w pierwszej i ostatniej instancji administracyjnej. W sprawach dotyczących zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych nie orzeka organ II instancji i za taki nie może być uznany MON /vide postanowienie NSA z dn. 1.02.2010r. sygn. akt I OW 7/10/. Sąd nie podzielił ocen zawartych w skardze, w szczególności również co do przedstawionego orzecznictwa SN. W przytoczonej uchwale SN z dn. 7.04.2010r. sygn. II UZP 3/10 oraz postanowieniu SN z dn. 14.01.2010r. SN wypowiedział się, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez wojskowy organ emerytalny podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym a nie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, natomiast nie zajmował stanowiska co do tego, który organ administracyjny jest właściwy w tych sprawach. Mając powyższe na względzie, uznając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.