VIII SA/Wa 957/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2012 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji"), działając m. in. na podstawie art. 17 ust. 1, art. 20, art. 23 ust. 1 – 3, ust. 4 pkt 4 i ust. 5, art. 25 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm., zwana dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), orzekł o odmowie przyznania W. S. (skarżącemu) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką L. S. Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z [...] września 2012 r. skarżący wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką L. S. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] sierpnia 2012 r. wynika, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Powyższa okoliczność skutkuje uznaniem, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania przedmiotowego świadczenia, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o zmianę decyzji. Wskazał, że obowiązujące w tym zakresie przepisy dają mu prawo do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Podał, iż posiada staż ubezpieczeniowy 31 lat pracy, z pracy musiał zrezygnować, by podjąć opiekę nad starszą, schorowaną matką, która ma [...] lata, jest po operacji usunięcia lewej [...] oraz po dwóch operacjach na [...]. Leczy się także na [...], [...], [...], [...], często [...], konieczna jest więc jej pomoc drugiej osoby. Kontakt z matką jest utrudniony, nie myśli ona logicznie, ma [...] i [...], nie radzi sobie z braniem leków. Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, iż podstawą przyznania przedmiotowego świadczenia jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 5 ww. ustawy. Wedle tych przepisów świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie zobowiązanej do alimentacji, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy opieki społecznej orzekające w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie są uprawnione do samodzielnego określania stanu zdrowia osób, które wymagają opieki. Do podejmowania decyzji o zaliczeniu danej osoby do osób ze stopniem niepełnosprawności zostały powołane zespoły d/s orzekania o niepełnosprawności i ich orzeczenia w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są dla organu administracji wiążące. Kolegium stwierdziło, iż matka skarżącego nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, bowiem orzeczeniem z [...] sierpnia 2012 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. zaliczył ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Powyższe uniemożliwia przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że decyzje w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie są decyzjami uznaniowymi. Organy orzekające w sprawie nie mogą wziąć pod uwagę innych okoliczności niż wynikające z przepisów prawa. Skoro prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobie podejmującej się sprawowania opieki po spełnieniu łącznie wszystkich przesłanek ustawowych, to brak którejkolwiek przesłanki uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził zasadność podjętej przez organ I instancji decyzji. W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżący powtórzył argumenty podnoszone w toku postępowania odwoławczego. Wskazał ponadto, że ustalenia organów w zakresie stopnia niepełnosprawności jego matki, a w konsekwencji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego są błędne. Z pkt 6 i 7 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynikają bowiem wskazania do korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe, inne placówki oraz częściowe wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrola legalności objętej skargą decyzji musi rozpocząć się od ustalenia, czy zaskarżony akt nie jest obciążony wadami nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2012 r. jest obciążona wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, bowiem rażąco narusza prawo. Wymaga podkreślenia, iż decyzja administracyjna, oprócz spełnienia wymogów co do sposobu jej podejmowania, musi spełniać wymogi przewidziane art. 107 § 1 Kpa. Do wymogów takich należy umieszczenie na niej podpisów wszystkich osób, które brały udział w jej wydaniu. Decyzja Kolegium, jako organu kolegialnego, stanowi wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do jej podpisania (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. I SA/Wa 1235/04, Lex 192956). Stosownie bowiem do art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), orzeczenia kolegium podpisują wszyscy członkowie składu nie wyłączając przegłosowanego. A zatem decyzja taka powinna być podpisana wyłącznie przez osoby, które stanowiły skład orzekający w rozpoznawanej sprawie (por. również wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1991 r., SA/Kr 1304/90, ONSA 1991, nr 1, poz. 18). Decyzja podpisana przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 1 Kpa). W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy rażąco naruszył przytoczone wyżej przepisy prawa, bowiem zaskarżona decyzja sygnowana została podpisem osoby, która nie była w składzie orzekającym. Sąd stwierdza, iż M. K., podpisując przedmiotowe rozstrzygnięcie jako członek samorządowego kolegium odwoławczego, nie był do tego uprawniony, gdyż nie został ani wyznaczony do rozpoznania sprawy, ani wymieniony w składzie orzekającym widniejącym w osnowie kontrolowanej decyzji. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji ze wskazanych wyżej powodów, Sąd nie odnosił się do merytorycznych zarzutów skargi. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.