VIII SA/Wa 969/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant referent stażysta Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W. na podstawie art. 7, art. 8, art. 54 ust. 1 i ust. 2, art. 59, art. 60 ust. 1, art. 61, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), § 8, § 10 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. Nr 217 poz. 1837) oraz art. 104, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., orzekł o 1. skierowaniu S. K. (dalej: "skarżąca") do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w L. (dalej: "DPS") 2. ustalił miesięczną odpłatność za pobyt w domu w wysokości 70 % jej dochodu tj. [...] zł 3. ustalił miesięczną odpłatność gminy w wysokości [...] zł, która to opłata będzie pobierana od dnia przybycia skarżącej do DPS na konto DPS. 4. określił, iż decyzję o umieszczeniu w DPS wyda Starosta Powiatu G.. Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wystąpił do Sądu Rejonowego w G. o umieszczenie skarżącej, bez jej zgody, w domu pomocy społecznej. Postanowieniem Sądu Rejonowego w G. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [...] orzeczono o przymusowym umieszczeniu skarżącej w DPS. W związku z powyższym Burmistrz W. wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu podniósł, iż skarżąca wymaga opieki z uwagi na wiek i stan zdrowia, jak i bardzo trudne warunki mieszkaniowe. Zdaniem organu I instancji pozostawanie w dotychczasowych warunkach może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia skarżącej. Natomiast jej córka nie jest w stanie zapewnić opieki z uwagi na odległość zamieszkania i pracę zawodową. Jednocześnie organ podał, iż część kosztów utrzymania będzie pokrywana z dochodu skarżącej, tj. zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 70 % dochodu, co stanowi kwotę [...] zł., a pozostałą część kosztów utrzymania będzie ponosiła gmina. Jednocześnie podniósł, iż obecnie następuje ustalanie możliwości ponoszenia odpłatności przez córkę skarżącej, która jest obowiązana do wnoszenia odpłatności zgodnie z art. 61 ustawy o pomocy społecznej. We wniesionym od wskazanej decyzji odwołaniu, skarżąca nie zgodziła się na skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Podniosła, że jest osobą starą ale nie ubezwłasnowolnioną i sama podejmuje decyzje życiowe. Żyje skromnie, ale może liczyć na pomoc MOPS i Proboszcza z O.. Chce umrzeć i dokończyć życie w swoim domu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy powołał się na przepisy prawa materialnego tj. art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz.535 ze zm.). Wskazał, iż w przypadku, gdy o umieszczeniu w DPS zdecydował sąd powszechny, organ administracji ogranicza się do wykonania orzeczenia Sądu i wydania decyzji o skierowaniu do DPS. Podniósł, iż z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy, tj. karty informacyjnej leczenia szpitalnego skarżącej, z zaświadczenia lekarskiego z [...] grudnia 2009 r., a także z opinii sądowo-psychicznej sporządzonej w dniu [...] lutego 2010 r. przez specjalistę lekarza psychiatrę, wynika, że skarżąca wymaga umieszczenia w DPS dla osób przewlekle chorych psychicznie z uwagi na [...] i utrzymujący się zespół [...] i zapewnienia jej ambulatoryjnego leczenia psychiatrycznego. W związku z powyższym stwierdził, że organ I instancji kierując skarżącą do DPS dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych w L., skierował ją do domu odpowiedniego typu zgodnie z dyspozycją art.54 ust.2 ustawy o pomocy społecznej. Od decyzji tej skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Podniosła, iż nie wyraża zgody na umieszczenie jej w DPS, gdyż chce do śmierci mieszkać we własnym domu. Wskazała, iż "nie jest głupia i psychicznie chora, lecz biedna". Podniosła, iż pomagają jej: opieka społeczna i ksiądz proboszcz z O. i ta pomoc jest dla niej wystarczająca. Na podstawie tego że skarżąca ma kłopoty z pamięcią i często się powtarza, lekarz stwierdził, iż jest psychicznie chora. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszej sprawie, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2010 r. orzekającą o skierowaniu skarżącej do Domu Pomocy Społecznej dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych w L. i ustaleniu miesięcznej opłaty za pobyt w DPS. Zgodnie z przepisem art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 56 ustawy o pomocy społecznej, domy pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się na domy dla: osób w podeszłym wieku, osób przewlekle somatycznie chorych, osób przewlekle psychicznie chorych, dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, osób niepełnosprawnych fizycznie. Przy czym takie domy mogą być prowadzone łącznie dla osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych; osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób niepełnosprawnych fizycznie; osób w podeszłym wieku oraz osób niepełnosprawnych fizycznie; osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie (por. art. 56 a ustawy o pomocy społecznej). W myśl art. 38 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Stosownie do postanowień § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995r. w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie i upośledzonej umysłowo (Dz. U. z 1995r. Nr 92, poz. 460 ze zm.) jeżeli osoba (której skierowanie dotyczy), nie wyraża zgody na skierowanie do domu lub nie wyraża na to zgody przedstawiciel ustawowy, a brak opieki zagraża jej życiu, kieruje się ją do domu na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca ma 80 lat , mieszka samotnie, ma bardzo trudne warunki bytowe, jest zaniedbana higienicznie, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej. W listopadzie 2009 r. przebywała na leczeniu szpitalnym, gdzie przeszła zabieg operacyjny. Wobec braku zgody skarżącej na umieszczenie jej w schronisku na okres zimy i braku zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej oraz niemożność zapewnienia pomocy w formie usług opiekuńczych z uwagi na odległość zamieszkania i brak możliwości dojazdu opiekunki Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. wystąpił z wnioskiem o umieszczenie skarżącej w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie sygn. akt [...] orzekł o przymusowym umieszczeniu skarżącej w DPS. Trafne jest zatem twierdzenie organu odwoławczego, iż w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, to rola organu administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia Sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Skierowanie to nie jest jednak jednoznaczne z umieszczeniem osoby w placówce, choćby z uwagi na przypisanie osoby do konkretnego domu, o czym nie orzeka sąd wydając postanowienie o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z cytowanym już wyżej art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, osobę o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Ocenie organu podlega więc okoliczność, czy osoba, co do której orzeczono umieszczenie w domu pomocy społecznej, została skierowana do odpowiedniego typu domu, z uwagi na rodzaj posiadanego schorzenia, a także czy jest to dom pomocy zlokalizowany jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej. W świetle powyższego, zdaniem Sądu wydanie przez organ I instancji decyzji o skierowaniu skarżącej do DPS dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych w L. uznać należy za przedwczesną. Skarżąca zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze podnosiła brak przesłanek do umieszczenia jej w placówce tego typu, wskazując iż jest osobą starą, ale nie chorą psychicznie, nie jest ubezwłasnowolniona i sama podejmuje decyzje życiowe. Kontrolując przedmiotowe decyzje stwierdzić należy, iż organ I instancji w ogóle nie wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji z jakich przyczyn skarżąca winna być skierowana do DPS dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych w L. i dlaczego w jego ocenie ten typ placówki jest odpowiedni dla skarżącej. Organ odwoławczy uzasadniając wydane rozstrzygnięcie powołał się jedynie na opinię sporządzoną przez specjalistę lekarza psychiatrę, z której wynika, że skarżąca wymaga umieszczenia w DPS dla osób przewlekle chorych psychicznie z uwagi na miażdżycę, utrzymujący się zespół otępienny i konieczność zapewnienia jej ambulatoryjnego leczenia psychiatrycznego. Nie przeprowadzono jakichkolwiek ustaleń co do lokalizacji domu pomocy do którego winna być skierowana skarżąca; czy ma być to placówka położona jak najbliżej jej miejsca zamieszkania, czy też np. usytuowana bliżej miejsca zamieszkania córki skarżącej, pracującej w DPS w Ł. jako pokojowa. Z akt sprawy wynika, iż córka H. T. kontaktuje się ze skarżącą, odwiedza matkę co 2 - 3 tygodnie, przywozi jej żywność, odzież, środki czystości i jest jedyną jej bliską osobą. Organ właściwy w sprawie do wydania skierowania do domu pomocy społecznej stosownie do art. 14 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 7, 8, 9 kpa obowiązany jest wyjaśnić stronie zasady korzystania z prawa do umieszczenia w dps wynikające z art. 54 oraz przedstawić katalog takich domów o najdogodniejszym usytuowaniu w stosunku do miejsca zamieszkania skarżącej oraz najlepiej zaopatrzonej infrastrukturze i zaopatrzeniu. Badanie liczby miejsc oraz czasu oczekiwania na przyjęcie odbywa się już na etapie skierowania do domu pomocy społecznej stosownie do art. 65 ust. 2 cyt. ustawy. Tym samym, zdaniem Sądu, prowadząc niniejsze postępowanie organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którymi ich obowiązkiem było wszechstronne i wnikliwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz należyte uzasadnienie decyzji, ze wskazaniem dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe uchybienie jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkowało koniecznością uchylenia wydanych decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji dokładnie wyjaśnią i uzupełnią postępowanie dowodowe w powyższym kierunku, co znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.