VIII SA/Wa 970/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. D. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o uchyleniu czynności materialno - technicznej zameldowania i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę. Burmistrz [...] (dalej także jako: "Burmistrz" lub "organ I instancji") decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 25 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a.") orzekł o uchyleniu czynności materialno - technicznej dotyczącej zameldowania na pobyt stały A. D. W. w budynku nr [...], zlokalizowanym w [...], gm. [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Burmistrz wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2015 r. do organu I instancji wpłynął wniosek pełnomocnika A. M. M., będącej właścicielką lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały A. .W.. Przedmiotem wspomnianego wniosku było anulowanie zameldowania ww. osoby na pobyt stały w budynku nr [...], znajdującym się w [...]. We wniosku wskazano, że zameldowanie jakiego dokonano [...] marca 2012 r. było fikcją meldunkową, bowiem ww. osoba nie mogła faktycznie zamieszkiwać w tym miejscu. Stan techniczny budynku zarówno w chwili zameldowania, ale również obecnie uniemożliwia stałe zamieszkiwanie w tym miejscu. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji dokonał oględzin ww. budynku oraz przesłuchał w charakterze świadków A. G.- byłą właścicielkę nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek a zarazem byłą partnerkę A. D.W. oraz S. Z., osobę zameldowaną w [...] nr [...]. A. G. zeznała, że A. D. W. nie zamieszkiwał od dnia zameldowania w przedmiotowym budynku bowiem warunki panujące w tym miejscu całkowicie to uniemożliwiały. Jej zgoda na zameldowanie partnera na pobyt stały nastąpiła jedynie na skutek wymuszenia powyższego pod groźbą użycia przez niego przemocy fizycznej i psychicznej. Zameldowanie nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd organu administracji publicznej, co do faktycznego stanu technicznego budynku. Jej były partner stale i faktycznie zamieszkiwał zaś w [...], w lokalu nr [...], zlokalizowanym przy ulicy [...]. Również drugi z przesłuchanych przez organ I instancji świadków – S. Z., zeznał, że A. D. W. nigdy nie mieszkał w budynku o numerze [...] z uwagi na jego stan techniczny. Świadek przyznał, że ww. niekiedy jedynie bywał na działce, na której znajduje się przedmiotowy budynek, prowadząc tam pewne prace remontowe. W tym czasie korzystał jednak tylko i wyłącznie z przyczepy kempingowej, nie nocując nigdy w tym budynku. W celu potwierdzenia kwestii, związanych z aktualnym stanem technicznym budynku nr [...], znajdującym się w [...], dnia 2 lipca 2015 r. dokonano oględzin nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek. W ocenie organu I instancji sporządzony na miejscu wizji protokół, potwierdza w pełni zeznania świadków, tj. brak jakichkolwiek warunków, pozwalających na zamieszkiwanie w przedmiotowym budynku. Stwierdzić więc należy, że zameldowanie A. D. W. było fikcją meldunkową bowiem faktycznie nie mógł on zamieszkiwać w tym miejscuw dniu dokonania zameldowania. Odwołanie od tej decyzji wniósł do Wojewody [...] A. D. W. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji, a następnie przekazanie sprawy innemu organowi niż Burmistrz Miasta i Gminy [...]. Zarzucił organowi I instancji stronniczość, brak obiektywizmu, rażące błędy proceduralne oraz brak rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Wojewoda [...] (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Wojewoda") decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1741, dalej jako "ustawa o ewidencji ludności") uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy, wskazał, że Burmistrz przesłuchując świadków, tj. w dniu 18 czerwca 2015 r. A. G. i w dniu 1 lipca 2015 r. S. Z. oraz przeprowadzając w dniu 2 lipca 2015 r. oględziny budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] naruszył art. 79 k.p.a. Naruszenie powyższego przepisu polegało na niezachowaniu 7-dniowego terminu zawiadomiona stron postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia ww. dowodów. Okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, tak istotne z punktu widzenia podjęcia przez właściwy organ trafnego rozstrzygnięcia w zakresie stosowania prawa, w którym strona nie ma zagwarantowanej realnej możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, nie mogą być zaś uznane za udowodnione (art. 81 k.p.a.). Organ odwoławczy wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania A. D. W. obowiązkiem organu I instancji było zbadanie, czy istniały podstawy do jego zameldowania, tj. czy zaszły wszelkie ustawowe przesłanki pozwalające na dokonanie w dniu [...] marca 2012 r. tej czynności. Zatem organ I instancji winien zweryfikować, czy wymieniony złożył prawidłowo wypełniony druk zameldowania na pobyt stały oraz czy zamieszkiwał w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] w dacie dokonania tej czynności. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie (zeznania świadków i oględziny budynku) zebrany został z naruszeniem przepisów k.p.a. i nie może zostać uwzględniony. Poza ww. dowodami w aktach sprawy znajdują się informacje przekazane przez policję, dotyczące aresztowania A. D. W. w listopadzie 2012 r., czyli 8 miesięcy po dokonaniu przez niego zameldowania i nie są istotne dla wyjaśnienia przedmiotowej kwestii. W aktach przedmiotowej sprawy nie znajduje się zaś materiał dowodowy uzasadniający zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Dlatego też, podczas ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji powinien dogłębnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i starannie zebrać materiał dowodowy. Burmistrz winien ustalić, czy A. D. W. w dniu zameldowania na pobyt stały zamieszkiwał w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Pomocne w tej kwestii może być przesłuchanie bezstronnych świadków, w tym sąsiadów zamieszkujących w pobliżu przedmiotowego budynku oraz świadków wskazanych przez strony. Organ I instancji powinien zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu z zachowaniem wymogów wynikających z art. 79 k.p.a. (tj. informować strony o przeprowadzeniu dowodu z przynajmniej siedmiodniowym wyprzedzeniem wskazując termin - datę i godzinę - oraz miejsce przeprowadzenia dowodu), a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do przedstawionych materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odnosząc się do kwestii przekazania sprawy do rozpatrzenia innemu organowi niż Burmistrz Miasta i Gminy [...] Wojewoda wyjaśnił, że organy administracji, zgodnie z art. 19 k.p.a., winne są przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Według przepisów ustawy o ewidencji ludności, organem właściwym do spraw meldunkowych jest organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, której dotyczy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy. Nie ma zatem możliwości, by sprawą o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania A. D. W. na pobyt stały w budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] zajmował się inny organ niż Burmistrz Miasta i Gminy [...]. Na ostateczne w toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego A. D. W. (dalej jako "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części drugiej zaskarżonej decyzji, tj. dotyczącej przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem., jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylająca decyzję Burmistrza o uchyleniu czynności materialno - technicznej dotyczącej zameldowania skarżącego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Spornym w niniejszej sprawie pozostaje czy Wojewoda uchylając decyzję organu I instancji zasadnie przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z ww. przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W ocenie Sądu Wojewoda uchylając na podstawie ww. przepisu decyzję organu I instancji zasadnie przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzja Burmistrza została bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazał również jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przede wszystkim organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma bowiem prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Przepis art. 79 k.p.a. jest ujmowany w piśmiennictwie jako gwarancja czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Celem zawiadomienia, o którym mowa w art. 79 § 1 k.p.a., jest zapewnienie stronie możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu, a obowiązek zawiadomienia strony przynajmniej na siedem dni przed terminem przeprowadzenia dowodu ma umożliwić stronie przygotowanie się do tych czynności. Organ administracji publicznej powinien pouczyć stronę obecną przy przeprowadzeniu dowodu, że uczestnicząc w przeprowadzeniu dowodu może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Strona, która bierze udział w przeprowadzaniu dowodu, może także składać nowe wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. Słusznie więc organ odwoławczy zauważył, że skoro organ I instancji przesłuchując świadków oraz przeprowadzając oględziny przedmiotowego budynku nie zachował 7-dniowego terminu zawiadomienia skarżącego jako strony postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia ww. dowodów to naruszył art. 79 § 1 k.p.a. W takiej zaś sytuacji okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, tak istotne z punktu widzenia podjęcia przez właściwy organ trafnego rozstrzygnięcia w zakresie stosowania prawa, w którym strona nie ma zagwarantowanej realnej możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, nie mogą być uznane za udowodnione (art. 81 k.p.a.). Prawidłowo też organ odwoławczy wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego obowiązkiem organu I instancji było zbadanie, czy istniały podstawy do jego zameldowania, tj. czy zaszły wszelkie ustawowe przesłanki pozwalające na dokonanie w dniu [...] marca 2012 r. tej czynności. Tymczasem organ I instancji nie zweryfikował, czy skarżący złożył prawidłowo wypełniony druk zameldowania na pobyt stały oraz czy zamieszkiwał w przedmiotowym budynku w dacie dokonania tej czynności. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie (zeznania świadków i oględziny budynku) zebrany został przez organ I instancji z naruszeniem przepisów k.p.a., a jako taki nie może zostać uwzględniony. Przede wszystkim bowiem organ I instancji powinien zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu z zachowaniem wymogów wynikających z art. 79 k.p.a. (tj. informować strony o przeprowadzeniu dowodu z przynajmniej siedmiodniowym wyprzedzeniem wskazując termin - datę i godzinę - oraz miejsce przeprowadzenia dowodu), a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do przedstawionych materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. organy administracji mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie do jej załatwienia. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Prawidłowa subsumcja stanu faktycznego pod określoną normę prawną, może zaistnieć tylko wtedy, gdy ustalenia faktyczne nie będą dowolne. Jako dowolne należy zaś traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi W całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Z ww. przepisów wynika, że organ administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie może bowiem doprowadzić do nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Przytoczone wyżej regulacje wskazują na organ administracji jako podmiot, na którym spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zmierzający do jak najdokładniejszego wyjaśnienia sprawy. Chodzi tu nie tylko o podejmowanie różnorodnych czynności w postępowaniu dowodowym, ale także o zapewnienie, by dowody na których oparto rozstrzygnięcie były wiarygodne. Wartość dowodowa oświadczeń stron o sprzecznych interesach jest jednakowo niepewna, wobec czego oświadczenie jednej ze stron nie może przemawiać za bezkrytycznym odrzuceniem przez organ oświadczenia strony przeciwnej. Organ odwoławczy wskazując jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyjaśnił też, że organ I instancji winien ustalić, czy skarżący w dniu zameldowania na pobyt stały zamieszkiwał w przedmiotowym budynku nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Pomocne w tej kwestii może być przesłuchanie bezstronnych świadków, w tym sąsiadów zamieszkujących w pobliżu przedmiotowego budynku oraz świadków wskazanych przez strony. Odnosząc się do kwestii przekazania sprawy do rozpatrzenia innemu organowi niż Burmistrz Miasta i Gminy [...] Wojewoda prawidłowo wyjaśnił, że organy administracji, zgodnie z art. 19 k.p.a., winne są przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Według zaś przepisów ustawy o ewidencji ludności, organem właściwym do spraw meldunkowych jest organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, której dotyczy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w sytuacji gdy skarżący uzna, iż czynności podejmowane w prowadzonym przez Burmistrza ponownym postępowaniu są stronnicze, będzie mógł złożyć stosowny wniosek o wyłączenie tego organu. W związku z powyższym, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.