VIII SA/Wa 970/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu M. S. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 970/16 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wnioskiem z 19 grudnia 2016 r. (data nadania formularza) M. S. (zwany dalej: skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, siostrą i matką. Wskazał, iż dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, na którą składają się: jego dopłaty i dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie ok. [...] zł, dopłaty i dochody z gospodarstwa rolnego jego żony w kwocie ok. [...] zł, emerytura jego matki w kwocie [...] zł oraz renta socjalna jego siostry w kwocie [...] zł. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał dom o powierzchni ok. [...] m2, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha oraz budynki gospodarcze (inwentarski i stodoła). Jako majątek ruchomy podał samochód osobowy [...] z [...] r., ciągnik rolniczy [...] z [...] r., maszyny rolnicze (pług, siewnik, kultywator, brony, kosiarka rotacyjna), inwentarz żywy (kaczki – [...] szt.). Wskazał także, iż koszty leczenia siostry i matki wynoszą miesięcznie od [...] zł, zaś koszty związane z utrzymaniem domu, w tym media to od [...] do [...] zł. Postanowieniem z 28 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 970/16 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 10 stycznia 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając sprzeciw podał, iż jego sytuacja finansowa jest trudna. Większość dochodów jakie osiąga z gospodarstwa rolnego przeznacza na jego prawidłowe funkcjonowanie. Ponosi koszty zakupu środków ochrony roślin, nawozów oraz paliwa. Są to w skali roku koszty sięgające kilku tysięcy złotych. Ponosi także koszty podatku rolnego, który rocznie wynosi [...] zł. Płody uzyskane z gospodarstwa rolnego bardzo trudno sprzedać, a ceny są nieopłacalne. Wszystko to sprawia, że jego dochód jest naprawdę znikomy. Podał, iż ostatnim czasie uległ poważnemu wypadkowi – złamał rękę, doznał urazu nerek i licznych potłuczeń. W związku z tym przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na jego obecnym etapie wynoszą [...] zł. Każdy z członków rodziny skarżącego uzyskuje własny, stały dochód. Ponadto źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest gospodarstwo rolne (produkty rolne, drób). Potrzeby mieszkaniowe skarżącego są zaspokojone. Skarżący nie jest osobą pozbawioną źródła utrzymania i nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Podnoszona przez skarżącego aktualna czasowa niezdolność do pracy spowodowana wypadkiem, wprawdzie uniemożliwia mu aktualnie pracę, jednak w zamian uzyska on zasiłek chorobowy z ubezpieczenia. W konsekwencji Sąd stwierdza, iż skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów niniejszego postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.