VIII SA/Wa 998/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego J. M. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi U. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej U. L. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 2 czerwca 2016 r. Następnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 września 2016 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 5 października 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła radcę prawnego J. M. pełnomocnikiem skarżącej. W dniu 4 listopada 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika zatytułowane "opinia prawna", z treści której wynika, że w sprawie brak jest podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2016 r. sędzia sprawozdawca stwierdził, że przedmiotowa opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad staranności tj. bez rozważenia możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 22 października 2016 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") wyznaczony pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie natomiast do treści § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015, poz. 1805, dalej jako "rozporządzenie") wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej winien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części. Tak sformułowany przepis oznacza, że powyższe oświadczenie jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Z akt sprawy wynika, iż radca prawny J. M. jako pełnomocnik skarżącej nie złożył wymaganego oświadczenia, stąd też jego wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawarty w piśmie z dnia 3 listopada 2016 r. jako niepełny należało rozpoznać negatywnie. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że do czynności, o których mowa w art. 250 p.p.s.a., należy m.in.: reprezentowanie przed Sądem I instancji, wniesienie środków odwoławczych albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak stanowi z kolei § 4 ust. 2 w/w rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Odnosząc się do powyższego wniosku zauważyć należy, że w niniejszej sprawie pomoc prawna radcy prawnego ograniczyła się do przejrzenia akt i złożenia wniosku z dnia 3 listopada 2016 r. o przyznanie wynagrodzenia. Pełnomocnik nie wniósł w sprawie żadnego pisma procesowego, chociażby wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie referendarza zapoznanie się z aktami sprawy nie jest świadczeniem pomocy prawnej, lecz co najwyżej stanowi czynność przygotowawczą dla takiej pomocy. Znajomość przez pełnomocnika akt sprawy nie jest bowiem sama w sobie żadną pomocą dla Sądu orzekającego w sprawie, ani dla mocodawcy. Pomocne byłoby natomiast zaprezentowanie stanowiska w sprawie na podstawie akt, z którymi pełnomocnik się zapoznał. W związku z powyższym podkreślić należy, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Stanowisko, że czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu nie uzasadniają przyznania mu kosztów nie opłaconej pomocy prawnej prezentowane jest również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II CKN 341/98, OSNC 1999/6/123 i z dnia 18 marca 1999 r. sygn. akt I CKN 1046/97, OSNC 1999/10/178). Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje Sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10, art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona, czy np. opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona z zachowaniem należytej staranności. W ocenie referendarza sądowego, w rozpoznawanej sprawie powyższa przesłanka nie została spełniona. W związku z powyższym, na podstawie § 3 rozporządzenia, art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.