VIII SAB/Wa 10/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009 postanowił: zmienić zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2016 r. i odmówić P. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z 2 marca 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) P. M. – wspólnik spółki cywilnej [...] (dalej: skarżący, wnioskodawca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (w kwocie 100 zł) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał jedynie, iż spółka nie prowadzi działalności produkcyjnej, nie osiąga przychodów, nie posiada majątku, który mógłby być zbyty, jak i nie posiada żadnych środków finansowych. Zarządzeniem z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 10/16 starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z 11 lipca 2016 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane zarządzenie, wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie i merytoryczne rozpoznanie wniosku. Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez: – złożenia zeznania podatkowego za 2015 r. oraz zaświadczenia o wysokości miesięcznych dochodów; – wskazania wysokości wszystkich przychodów (dochodów), także jako udziałowca w spółkach kapitałowych oraz uzyskanych dopłat unijnych; – nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za ostatnie 3 m-ce; – wskazania wysokości kosztów bieżącego utrzymania; – wskazania wszystkich okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu skarżący oświadczył, że ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie w kwocie ok. [...] zł. Wskazał, iż jako udziałowiec w spółkach cywilnych nie osiąga w chwili obecnej żadnego dochodu/przychodu. Skarżący oświadczył, że z tytułu zatrudnienia na 1/4 etatu (pracownik biurowy) otrzymuje miesięcznie kwotę [...]zł (brutto) oraz z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu w kwotę [...]zł. (brutto). Skarżący załączył zaświadczenia o zatrudnieniu, a także wyciąg z rachunku bankowego podmiotu gospodarczego pod nazwą: [...]P. M.. Nadto przedłożył plan podziału [...] z kont bankowych z dnia [...]lipca 2013 r. sporządzony przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadność wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem, do Sądu natomiast należy ocena złożonych w tym zakresie dokumentów i wyjaśnień. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia, skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż okoliczności ujawnione przez skarżącego w treści rozpoznawanego wniosku oraz wynikające z przedstawionych przez niego dokumentów wskazują, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w sposób wybiórczy, niekompletny odnoszą się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Deklarowanie przez skarżącego, iż kwota jego stałych wydatków miesięcznych (tj. [...]zł) przewyższa kwotę uzyskiwanego dochodu ([...]zł miesięcznie brutto). W sytuacji, gdy skarżący nie posiada, jak zadeklarował, oszczędności, jak również innego majątku, który mógłby służyć zbilansowaniu wydatków z dochodami, oczywista niewspółmierność tychże do ponoszonych wydatków nie może zostać wytłumaczona inaczej jak dążenie przez skarżącego do oparcia ustaleń faktycznych orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy na fragmentarycznie przedstawionych informacjach nieoddających istoty jego sytuacji materialnej. Okolicznością, która świadczyć może o tym, że skarżący poza wykazanymi, osiąga jeszcze inne dochody jest to, że w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 979/15 wskazał, że uzyskuje dochód z tytułu działalności rolniczej 500 zł miesięcznie. Ponadto, w sprawie VIII SA/Wa 979/15 skarżący oświadczył, że na jego konto 21 sierpnia 2015 r. wpłynęła kwota [...]zł. Dodatkowo, sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem P. M., występujący jako wspólnik spółek cywilnych, oświadczył, że zostały mu wypłacone środki finansowe z tytułu płatności rolnych (por. sprawy o sygn. akt VIII SAB/Wa: 101/15; 102/15; 115 – 117/15; 107 – 109/15). Ponadto Sąd zauważa, iż odpowiadając na wezwanie Sądu o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego podmiotu gospodarczego pod nazwą: [...]P. M.. Stwierdzenie, że skarżący składając w niniejszym postępowaniu wniosek o przyznanie prawa pomocy uchybił swoim obowiązkom rzetelnego wywiązania się z wymogu przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych prowadziło tym samym do odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, żeby jego sytuacja materialna była tego rodzaju, że uniemożliwia zgromadzenie środków na poniesienie kosztów sądowych, w szczególności wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. W tych warunkach, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.