VIII SAB/Wa 101/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Zakładu Usług Komunalnych w B. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Zakładu Usług Komunalnych w B. do rozpoznania wniosku z 11 lipca 2017 r.; 2. stwierdza, że Zakład Usług Komunalnych w B. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku wskazanego w punkcie 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Zakładu Usług Komunalnych w B. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Zakładu Usług Komunalnych w B. na rzecz skarżącej M. K. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. K. na bezczynność Zakładu Usług Komunalnych w B. w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z 11 lipca 2017 r. (data złożenia wniosku pocztą elektroniczną za pośrednictwem portalu ePUAP, tj. Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej) M. K. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) zwróciła się do Zakładu Usług Komunalnych w B. (dalej: ZUK, organ) – w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., zwana dalej: u.d.i.p.) o udzielenie informacji publicznej, czy organ w latach 2014 – 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W przypadku odpowiedzi pozytywnej wniosła o przesłanie kopii tych umów. Jednocześnie skarżąca złożyła oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą poczty elektronicznej, wniosła o doręczenie informacji na podany we wniosku adres do korespondencji. Pismem z 5 września 2017 r. (data złożenia skargi bezpośrednio w organie) skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi oraz zasądzenie kosztów postępowania w kwocie [...] zł, tj. według załączonego spisu kosztów. Uzasadniając złożony środek zaskarżenia, skarżąca podała, że żądana przez nią informacja stanowi informację publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnienia. Według treści art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia stosownego wniosku. W wypadku braku możliwości udostępnienia przedmiotowej informacji we wskazanym terminie, organ w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku winien powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia, określając jednocześnie termin jej udostępnienia, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące. Jednak w przepisanym terminie ZUK nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też skarżącej o braku możliwości udostępnienia przedmiotowej informacji we wskazanym terminie, ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co czyni skargę konieczną i zasadną. W związku z wpływem ww. skargi do organu, ZUK pismem z 19 września 2017 r. udzielił wnioskodawczyni odpowiedzi na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie, iż w 2016 r. (od tego roku istnieje ZUK) nie korzystał z usług w zakresie obsługi prawnej. ZUK jako jednostka budżetowa Miasta i Gminy B. ma prawo korzystać z usług prawnika zatrudnionego przez tę Gminę. Jednocześnie odnosząc się do zwłoki w załatwieniu wniosku organ podał, iż ZUK jest małą jednostką budżetową, która bardzo rzadko otrzymuje korespondencję poprzez platformę ePUAP i pracownicy nie zaglądają codziennie do skrzynki, natomiast mają ustawione powiadomienia na ogólny e-mail zakładu. W tym dniu informacji o korespondencji na platformie nie było. Wobec powyższego, opóźnienie w udostępnieniu informacji publicznej nie było celowe, nie wynikało też z opieszałości, czy braku poczucia obowiązków pracownika, a jedynie wynikiem zwykłej ludzkiej omyłki i niedopatrzenia. Sytuacja ta spowodowała zmiany procedur w zakładzie. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż po złożeniu przez skarżącą skargi na bezczynność organu udzielił wnioskodawczyni odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8). W pierwszej kolejności podać należy, iż w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1991/12 i 24 maja 2006r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z 23 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 646/10, publ.: cbois). Zatem skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego skierowany został wniosek, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ww. ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. W rozpoznawanej sprawie został zrealizowany zakres podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż ZUK jest podmiotem realizującym zadania publiczne jako jednostka organizacyjna i budżetowa gminy. Z treści art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. wynika bowiem, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Spełniony został również zakres przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem żądana informacja, ma charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b u.d.i.p. (informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i poza budżetowej). Niezależnie od powyższych rozważań podać należy, iż po złożeniu przez wnioskodawczynię skargi w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej, ZUK pismem z 19 września 2017 r. - przed przekazaniem sprawy do Sądu – udzielił skarżącej informacji poprzez wskazanie, że nie korzysta z usług w zakresie obsługi prawnej. Ujednoliconą uchwałą siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. w sprawie sygn. akt I OPS 6/08 (publ. ONSAiWSA 2009/4/63), linia orzecznicza sądownictwa administracyjnego stanowi, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie ma art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już zrealizowana, nawet jeśli organ przekroczył termin przewidziany do jej dokonania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącej rozpoznany został po wniesieniu skargi, jednakże przed jej rozpoznaniem przez Sąd, co powoduje, że w toku zawisłej sprawy sądowoadministracyjnej odpadł przedmiot zaskarżenia, co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ustanie bezczynności organu przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od stwierdzenia, że bezczynność organu nastąpiła oraz od oceny charakteru tej bezczynności, stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Oceniając, czy bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stwierdzić należy, iż jak wynika z regulacji art. 13 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Wskazać należy, iż w sprawie niniejszej wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 11 lipca 2017 r. Odpowiedzi na ww. wniosek organ udzielił dopiero po złożeniu przez wnioskodawczynię skargi – 19 września 2017 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Jak wskazuje jednak organ w odpowiedzi na skargę – w dniu 11 lipca 2017 r. (data złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej), informacji o otrzymanej korespondencji na platformie ePUAP nie było. Mogło to być spowodowane brakiem drożności skrzynki ePUAP, co niestety nie jest tożsame z wysłaniem zwrotnego urzędowego potwierdzenia odbioru, które mimo błędów technicznych zawsze zostaje wysłane do adresata. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Sąd uznał jednak, że nie istnieją podstawy do przyjęcia, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem wystąpiła raczej z przyczyn technicznych, aniżeli była wynikiem celowego, zawinionego działania. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania w kwocie [...] zł, obejmujących wpis sądowy od skargi - [...] zł, koszty nadania skargi - [...] zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł i koszty zastępstwa procesowego - [...] zł, orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz.1800, ze zm.).