VIII SAB/Wa 151/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L.o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, przy czym sytuacja finansowa firmy jest "tragiczna" w związku z niewypłacalnością kontrahentów za wykonane usługi. Wyjaśnił, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z konkubiną i małoletnią córką, zaś w części wniosku obejmującej osiągane w rodzinie dochody wskazał "0". Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku złożył zeznanie podatkowe za 2014 r. z ujawnionym dochodem brutto – [...] zł. Ponadto podał, że otrzymuje od swojej matki, w której domu zamieszkuje oraz matki konkubiny pomoc finansową w wysokości [...] zł, którą wyczerpują koszty utrzymania. Oświadczył, że nie może przedstawić wyciągów z rachunku bankowego, gdyż system bankowości ING Bank Śląski nie przewiduje możliwości generowania wyciągów jeżeli w danym okresie nie nastąpiły operacje na rachunku. Do pisma załączył kserokopię postanowienia sądu powszechnego o zwolnieniu z opłaty od skargi na przewlekłość postępowania. Postanowieniem z 18 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący podtrzymał w całości swoje stanowisko określone we wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z dokumentacją w niej zawartą. Zarzucił m.in., iż Sąd nie odniósł się do złożonego przez niego pełnego wyjaśnienia deklaracji PIT 2014 r. i zawartych tam pełnoprawnych informacji o nieotrzymaniu należnych wynagrodzeń i toczących się postępowaniach sądowych. Podniósł także, iż ma "sporo" postępowań egzekucyjnych w sprawie. Za wadliwe i błędne uznał stwierdzenie Sądu o niewykazaniu "czegoś tam", gdyż nie dano mu szansy by to przedstawić. Wskazał bowiem, że Sąd w swoich wytycznych tego nie określił, ani nie wystąpił o uzupełnienie danych dowodowych koniecznych do zwolnienia z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w całości lub w części (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych, czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Rozpatrując wniosek skarżącego w tak skonkretyzowanych granicach, w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż skarżący nie wykazał, aby zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Z przedłożonego zeznania podatkowego za 2014 rok wynika, że skarżący osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Nie przedstawił natomiast żadnej dokumentacji, która obalałaby powyższe. Oświadczył także, że otrzymuje pomoc finansową od swojej matki i matki konkubiny w wysokości [...] zł, którą wyczerpują koszty utrzymania. Nie złożył jednak żadnych dowodów potwierdzających ich wysokość. Skarżący w żaden sposób nie udokumentował także faktu zadłużenia, nie wskazał ani kwoty ani nawet jego skali, poza stwierdzeniem, że "ma ich sporo". Natomiast fakt zadłużenia, skarżący mógł wykazać poprzez nadesłanie kserokopii wezwań do zapłaty, nakazów zapłaty, pisma informującego o wpisaniu go do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych czy też - w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego – korespondencji od komornika bądź innego organu egzekucyjnego. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, skarżący utrudnił dokonanie jej pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Powyższe oznacza, iż skarżący mógł zabezpieczyć środki niezbędne do uiszczenia kosztów sądowych w sprawie niniejszej, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł (wpis od skargi). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej postępowanie główne zainicjowane skargą i postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały wszczęte przed 15 sierpnia 2015 r. Sąd stosuje zatem art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie przepisów ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji postanowienia.