VIII SAB/Wa 152/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P.-L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P.-L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie ochrony danych osobowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. (data nadania formularza) A. P.-L. (dalej: "skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, na którą składa się: dochód skarżącej z renty rodzinnej w wysokości [...] zł netto i dochód jej matki [...] netto, która pozostaje na utrzymaniu męża. Ponadto skarżąca oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podała udział [...] we współwłasności domu o powierzchni użytkowej [...] m2 (obciążona [...] – brak wskazania kwoty) oraz udział [...] we współwłasności nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha (obciążona kredytem hipotecznym dolarowym – brak wskazania kwoty). Majątku ruchomego skarżąca nie określiła. Jako wydatki skarżąca wskazała: zobowiązania kredytowe hipoteczne - ok. [...] zł (zależność kursowa waluty); zobowiązania kredytowe konsumpcyjne – ok. [...] zł; karta kredytowa – ok. [...] zł miesięcznie; opłaty za utrzymanie domu – ok. [...] zł miesięcznie; koszt leków – [...] zł miesięcznie; utrzymanie mieszkania matki – [...] zł miesięcznie; koszt opieki całodobowej – [...] zł miesięcznie; dojazdy, leki, środki czystości i pielęgnacji dla osoby starszej – ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca podała także, iż aktualnie jest jedynym opiekunem zdolnym do całodobowej opieki nad matką, która ma [...] lata, jest wdową (ojciec zmarł [...] września 2014 r.) i choruje na chorobę [...]. Podała, iż w lutym 2015 r. jej matka złamała drugą nogę w biodrze, aktualnie przebywa ona w ośrodku rehabilitacyjno-leczniczym, poza miejscem zamieszkania skarżącej. Koszt dojazdu do ww. ośrodka jest wysoki, także koszty utrzymania mieszkania matki i wydatki na jej utrzymanie są znaczne. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez: 1) udokumentowanie spłaty kredytu hipotecznego; 2) udokumentowanie spłaty "zobowiązań konsumpcyjnych"; wskazanie wszystkich osób zamieszkujących pod adresem skarżącej; 3) udokumentowanie wydatków na utrzymanie mieszkania skarżącej i jej matki oraz wyjaśnienie czy jest to ten sam adres; 4) złożenie dokumentu potwierdzającego koszty opieki nad matką; 5) złożenie dokumentu potwierdzającego wysokość renty skarżącej i świadczenia emerytalnego (rentowego) jej matki; 6) złożenie wyciągu z rachunków bankowego skarżącej za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na powyższe skarżąca złożyła pismo, w którym oświadczyła m.in., że nie rozumie pojęcia "udokumentowanie spłaty zobowiązań konsumpcyjnych", poza tym nie musi rozliczać się na postawie paragonu z matką, która jej ufa. Jednocześnie oświadczyła, że wysokość emerytury matki, która "była nauczycielką w latach socjalizmu" jest tajemnicą. Jednocześnie skarżąca przedstawiła adresowane do niej i M. L. zawiadomienia o spłacie kredytu wystawione przez [...] oraz wygenerowane elektronicznie wyciągi z rachunku w [...]. Postanowieniem z 18 września 2015 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 152/15 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] października 2015 r. (data nadania) skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie, kwestionując dokonane przez referendarza sądowego ustalenia w odniesieniu do dochodu miesięcznego skarżącej oraz jej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł. Skarżąca w formularzu inicjującym niniejsze postępowanie podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z matką, a dochodem rodziny jest kwota [...] zł. Określiła także wydatki jakie ponosi w związku z utrzymaniem mieszkania matki, jej leczeniem i utrzymaniem. W związku z tym, iż powołane dane nie obrazowały w pełni jej sytuacji finansowej i materialnej skarżąca była wezwane do ich uzupełnienia, czego nie uczyniła. Zaniechała wyjaśnienia i udokumentowania dochodów matki i kosztów jej utrzymania. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżąca nie wyjaśniła, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa. Nadto skarżąca nie wskazała, kim dla niej jest osoba – M. L., który wedle jej oświadczenia zamieszkuje pod tym samym adresem i na którym ciążyło (wspólnie ze skarżącą) zobowiązanie kredytowe na kwotę [...] zł. W ocenie Sądu, skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżąca nie wykazała swej sytuacji finansowej w wystarczający sposób, wobec czego niemożliwym uczyniła weryfikację swoich twierdzeń o braku środków finansowych, z których mogłaby pokryć należności sądowe. W konsekwencji należy uznać, że nie udowodniła, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.