VIII SAB/Wa 152/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku A. P.-L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P.-L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie ochrony danych osobowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z [...] maja 2016 r. (data nadania formularza) A. P.-L. (dalej: skarżąca) wniosła (po raz wtóry) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Dochód rodziny stanowi kwota [...]zł, na którą składa się: dochód skarżącej z renty rodzinnej w wysokości [...]zł netto i dochód jej matki [...]netto, która pozostaje na utrzymaniu męża. Ponadto skarżąca oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podała własność domu o powierzchni użytkowej 112 m2 (obciążona kredytem hipotecznym dolarowym – brak wskazania kwoty) oraz własność nieruchomości rolnej o powierzchni 2,58 ha (obciążona kredytem hipotecznym dolarowym – brak wskazania kwoty). Majątku ruchomego skarżąca nie określiła. Jako wydatki skarżąca wskazała: zobowiązania kredytowe hipoteczne - ok. [...] zł (zależność kursowa waluty); zobowiązania kredytowe konsumpcyjne – ok. [...]zł; karta kredytowa – ok. [...] zł miesięcznie; opłaty za utrzymanie domu – ok. [...] zł miesięcznie; koszt leków (na [...]) – [...] zł miesięcznie; koszt utrzymania mieszkania matki – [...] zł miesięcznie; koszt opieki całodobowej – [...]zł miesięcznie; dojazdy, leki, środki czystości i pielęgnacji dla osoby starszej – ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca podała także, iż aktualnie jest jedynym opiekunem zdolnym do całodobowej opieki nad matką, która ma [...] lata, jest wdową (ojciec zmarł [...] września 2014 r.) i choruje na chorobę [...]. W lutym 2015 r. jej matka złamała drugą nogę w biodrze, aktualnie przebywa ona w ośrodku rehabilitacyjno-leczniczym, poza miejscem zamieszkania skarżącej. Koszt dojazdu do ww. ośrodka jest wysoki, także koszty utrzymania mieszkania matki i wydatki na jej utrzymanie są znaczne. Nadto wskazała na okoliczności dotyczące jej stanu zdrowia. Postanowieniem z 17 maja 2016 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 152/15 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] czerwca 2015 r. (data nadania) skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie, kwestionując dokonane przez referendarza sądowego ustalenia w odniesieniu do jej dochodu miesięcznego oraz sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł. Skarżąca w formularzu inicjującym niniejsze postępowanie podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z matką, a dochodem rodziny jest kwota [...] zł. Określiła także wydatki, jakie ponosi w związku z utrzymaniem mieszkania matki, jej leczeniem i utrzymaniem. Sąd zauważa, iż wskazywane przez skarżącą okoliczności, tak w zakresie dochodu, jak i ponoszonych wydatków, nie zostały udokumentowane, co skutkuje uznaniem, że skarżąca nie wyjaśniła, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa. Zdaniem Sądu, podnoszone aktualnie przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji materialnej są tożsame z tymi, jakie przedstawiała we wcześniej złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż w toku poprzedniego postępowania w przedmiotowym zakresie nie stwierdzono zasadności udzielenia skarżącej pomocy, a orzeczenie Sądu I instancji zostało zaakceptowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie, skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżąca nie wykazała swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczyniła weryfikację swoich twierdzeń o braku środków finansowych, z których mogłaby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżąca nie udowodniła, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.