VIII SAB/Wa 154/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. na przewlekłość Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w przedmiocie prowadzenia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy [...] sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że prowadzi działalność rolniczą, ekologiczną, rolnośrodowiskową, a brak wyrównawczych dopłat unijnych za kilka lat z rzędu skutkował bardzo złą sytuacją finansową spółki. Spółka poniosła bardzo dużą stratę za poprzedni rok, a wszystkie środki własne oraz możliwe dopłaty wspólników musiała przeznaczyć na koszty produkcji bieżącej w 2015 r. Ponadto skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych "0" zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Do wniosku załączyła CIT-8 za 2014 r., bilans, rachunek zysków i strat za 2014 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego ze stanem konta na dzień 3 sierpnia 2015 r. "0". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 100 zł, przy czym jest to najniższy wpis jaki przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w prawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Przede wszystkim zauważyć należy, że pozostaje ona w obrocie prawnym jako przedsiębiorca, prowadzi działalność rolniczą, z której osiąga przychody z produkcji rolnej. Kluczowym w tej sytuacji argumentem nie może być powołanie się na fakt nieotrzymywania dopłat do posiadanych gruntów i sporów na tym tle z organami administracji. Dopłaty unijne nie stanowią bowiem jedynego źródła przychodów z gospodarstwa rolnego. Skarżąca posiada płynność finansową, na jej rachunku za ostatnie trzy miesiące utrzymuje się dodatnie saldo końcowe, trudno więc mówić o sytuacji finansowej uniemożliwiającej uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Na marginesie jedynie należy dodać, że istnieje możliwość pozyskania przez Spółkę środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. W ocenie referendarza, z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Spółka może również zwrócić się o pożyczkę do banku w celu zgromadzenia środków potrzebnych do uiszczenia ww. wpisu, który w przypadku uwzględnienia skargi, będzie skarżącej Spółce zwrócony wraz z kosztami postępowania sądowego, w sytuacji, gdy sąd uzna racje skarżącej w sporze sądowym. Za okoliczność niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie uznano także wynik finansowy Spółki - poniesioną stratę, gdyż w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Tym samym, jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13; 22 marca 2011r. sygn. akt II GZ 112/11; 19 listopada 2004r. sygn. akt I FZ 436/04, dostępne na www.nsa.gov.pl). Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.