VIII SAB/Wa 17/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Wójta Gminy Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę [...] ([...]) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z 31 marca 2022 r. M. M. (dalej: strona, skarżący) wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Z. w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z 15 grudnia 2020 r. dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie będącym drogą powiatową nr [...], ze szkodą dla działki nr [...], przy czym z dokumentów zawartych w aktach wynika, że postępowanie w sprawie prowadzone było od 2014 r. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż możliwość jej złożenia uzyskał dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych, a także po ustaniu przesłanki, że w sprawie toczy się odrębne postępowanie. Z nadesłanej odpowiedzi na skargę oraz z akt administracyjnych wynika, że Wójt Gminy Z. (dalej: organ), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, wydał 7 lutego 2022 r. decyzję znak. [...] odmawiającą nałożenia na Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R. – zarządcę drogi powiatowej nr [...] nakazu przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...] w miejscowości C. gm. Z. Decyzja ta po rozpoznaniu odwołania skarżącego została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 24 marca 2022 r. znak [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3) 4) jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a) 5) w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b) 6) w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2). W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, stosownie do art. 151 p.p.s.a. Pojęcie bezczynności zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256, dalej k.p.a.) jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. A zatem organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. W tym miejscu należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął 22 czerwca 2020 r. uchwałę w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia uchwały NSA wynika m.in., że skarga na bezczynność nie może być wnoszona po zakończeniu postępowania administracyjnego. Zasadniczym bowiem celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Jak stwierdzono w uzasadnieniu uchwały, kontrolowany w wyniku wniesienia skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie jej wniesienia aktualny, nie zaś historyczny. Powyższe twierdzenie znajduje uzasadnienie w definicji pojęć bezczynności i przewlekłości wyrażonych w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.). Skarga na bezczynność jest bowiem skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym, mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Może on być kwestionowany przez stronę postępowania zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak też sądowoadministracyjnym - w obu przypadkach - przy wykorzystaniu tej samej instytucji ponaglenia, funkcjonującej na gruncie obu regulacji, wywierającej wszakże odmienny skutek, z czego jeden polega na zainicjowaniu kontroli administracyjnej, a drugi zawiera się w spełnieniu wymogu niezbędnego dla wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość. Tym samym termin "w każdym czasie", którym posłużono się w art. 53 § 2b p.p.s.a., a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale "nie do zaakceptowania uznał" przyjęcie koncepcji nielimitowanego żadnym terminem prawa do złożenia skargi na bezczynność, jak również uznał za nieprawidłowy pogląd sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi. Stanowisko to znajduje potwierdzenie także w późniejszym orzecznictwie NSA (por. postanowienie NSA z 10 listopada 2020 r., I OZ 879/20, publ. CBOSA). Z tych to powodów, wobec wydania przez Wójta Gminy 7 lutego 2022 r. decyzji odmawiającej nałożenia na Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R. nakazu przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją SKO w R. z 24 marca 2022 r., a tym samym zakończenia postępowania administracyjnego wszczętego w wyniku wniosku skarżącego z 15 grudnia 2020 r., skarga w przedmiocie nierozpoznania tego wniosku była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. Wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowi bowiem przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność (w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia (pkt 1). Sąd z urzędu zwrócił skarżącemu cały uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzekł w pkt 2 sentencji