VIII SAB/Wa 2/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na bezczynność Wójta Gminy G. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy G. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] października 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wójta Gminy G. na rzecz skarżącego kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 3 października 2017 r., w oparciu o art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, ze zm., dalej "u.d.i.p."), [...] S.A. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "wnioskodawca", "Spółka") zwróciła się do Wójta Gminy G. o udzielenie informacji publicznej dotyczącej odpowiedzi na pytanie: "jakie programy komputerowe i aplikacje posiada Gmina w swoich zasobach, na których pracują pracownicy Gminy". Pismem z dnia 10 listopada 2017 r. skarżąca, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy G. (dalej: "Wójt") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wniosła o: - zobowiązanie Wójta Gminy G. do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 3 października 2017 r. i ujawnienie informacji wskazanych we wniosku; - stwierdzenie, że bezczynności Wójta Gminy G. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła m.in., że dnia 3 października 2017 r. skarżąca, w imieniu której na podstawie pełnomocnictwa działał K. D., złożył w formie mailowej do organu zobowiązanego do udzielenia informacji, wniosek o udzielenie w formie mailowej informacji na temat posiadanego przez gminę oprogramowania. Organ do dnia dzisiejszego nie odpowiedział w żaden sposób na powyższy wniosek. Nie udostępnił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 u.d.i.p. Zdaniem skarżącej przedmiotową informację organ posiada, bowiem informacja dotyczy programów i aplikacji komputerowych, które posiada Gmina, a nie jakikolwiek inny podmiot. Nadto informacja o majątku Gminy, którym są posiadane przez nią programy komputerowe i aplikacje jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt. 2 f) u.d.i.p., którą Wójt Gminy zobowiązany był udzielić. Określone programy komputerowe są wykorzystywane przez organy władzy publicznej do realizacji zadań publicznych. Żądane informacje dotyczą bowiem wydatkowania przez podmiot środków publicznych; na szeroko pojęte oprogramowanie, a zatem majątku Gminy. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy G. wniósł o umorzenie postępowania. Wskazał, iż wniosek z dnia 3 października 2017 r. wpłynął drogą elektroniczną do Wójta Gminy G. Jednakże nie został on przekazany Wójtowi, z uwagi na brak wykwalifikowanej osoby zajmującej się korespondencją mailową w dacie wpływu wniosku, co spowodowane było dłuższą nieobecnością pracownika sekretariatu podyktowaną przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Osoba zastępująca doraźnie etatowego pracownika sekretariatu, z uwagi na brak wiedzy w zakresie istotności ustawy o dostępie do informacji publicznej, potraktowała wniosek z dnia 3 października 2017 r. jako nieistotną wiadomość mailową dla działalności organu, a tym samym nie przekazała wniosku do Wójta Gminy G., który nie miał wiedzy o jego wpłynięciu. Wójt Gminy G. po powzięciu wiadomości o żądaniu wskazanym we wniosku z dnia 3 października 2017 r., co nastąpiło po wpłynięciu skargi na bezczynność Wójta Gminy G. w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej [...] S.A. z/s w W. z dnia 10 listopada 2017 r. doręczoną w dniu 4 grudnia 2017 r., udzielił niezwłocznie odpowiedzi na zadane pytanie przez skarżącą w dniu 6 grudnia 2017 r. Jednocześnie organ podniósł, iż pozostawał w bezczynności, która to jednak nie była bezczynnością z rażącym naruszeniem prawa, bowiem po powzięciu informacji o treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej Wójt wykonał ciążący na nim obowiązek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70). W sprawie niniejszej ocenie podlegało, czy organ, do którego strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, dopuścił się bezczynności. Niekwestionowane jest, że wnioskowana informacja stanowiła informację publiczną, a Wójt Gminy G., jako organ administracji publicznej, zobowiązany był do jej udzielenia w myśl przepisów o dostępie do informacji publicznej. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 3 października 2017 r. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że żądane przez skarżącą informacje udzielone zostały dopiero po wpłynięciu skargi na bezczynność, tj. w dniu 6 grudnia 2017 r. Bezsprzecznie zatem organ przekroczył termin do udostępnienia wnioskowanej informacji. Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność, Sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi, jedną z takich okoliczności jest istnienie przedmiotu zaskarżenia. Ujednolicona wskutek wydania przez NSA dnia 26.11.2008 r. uchwały siedmiu sędziów w sprawie I OPS 6/08 linia orzecznicza sądownictwa administracyjnego stanowi, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie ma art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Jak stwierdził WSA w Krakowie w wyroku z 12.12.2014 r., II SAB/Kr 367/14, LEX nr 1602176, postępowanie staje się bezprzedmiotowe niewątpliwie w przypadku wydania przez organ administracji aktu lub interpretacji bądź też dokonania czynności po wniesieniu skargi na bezczynność organu, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest bowiem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności do tego momentu, czyni postępowanie w sprawie bezczynności bezprzedmiotowym. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wniosek strony skarżącej rozpoznany został po wniesieniu skargi, jednakże przed jej rozpoznaniem, co powoduje, że w toku zawisłej przed Sądem sprawy sądowoadministracyjnej odpadł przedmiot zaskarżenia, co implikuje konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest, jak stwierdził NSA w wyroku z 17.11.2015 r., II OSK 652/15, kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Przekładając powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że organ niezwłocznie po otrzymaniu skargi do Sądu udzielił żądanej informacji publicznej. Nie sposób zatem uznać, że działanie organu nacechowane było złą wolą, bądź przypisać organowi lekceważący stosunek do norm prawa. Organ wykazał bowiem, że nierozpoznanie wniosku skarżącej w terminie, spowodowane było dłuższą nieobecnością, w dacie wpływu wniosku, wykwalifikowanej osoby zajmującej się korespondencją mailową. Biorąc pod uwagę powyższe, umarzając postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd uznał, że bezczynność w niniejszym przypadku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W świetle przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. orzeczenie przez Sąd (z urzędu lub na wniosek) o wymierzeniu organowi grzywny ma charakter fakultatywny. W ocenie Sądu, wymierzenie organowi grzywny nie było celowe, zwłaszcza przy niestwierdzeniu rażącego naruszenia prawa. O charakterze prewencyjnym dolegliwości finansowej grzywny można mówić wówczas, gdyby organ w sposób uporczywy i niejednokrotny dopuścił się przewlekłości, bądź bezczynności postępowań, a tego Sąd nie stwierdził. Nadto Sąd zauważa, iż skarżąca nie składała wniosku w tym zakresie. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w punkcie 3 wyroku.