VIII SAB/Wa 26/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prezydenta Miasta R. na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w sprawie skorzystania z uprawnień nadzorczych postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić od Skarbu Państwa, ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia 25 września 2008 r. Prezydent Miasta R. złożył skargę na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej, polegającą na braku rozpatrzenia do chwili obecnej, w ramach przysługujących mu funkcji kontrolnych w zakresie nadzoru pedagogicznego, sprawy wniesionej przez skarżącego, dotyczącej dokonania przez [...] Kuratora Oświaty oceny pracy dyrektora szkoły z naruszeniem przepisów prawa – pomimo obowiązku wynikającego z art. 35 k.p.a. Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Edukacji Narodowej do wydania polecenia [...] Kuratorowi Oświaty usunięcia stwierdzonego naruszenia przepisów prawa przy dokonywaniu oceny pracy dyrektora i dokonanie tej oceny z uwzględnieniem zapisu § 8 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2000 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz. U. Nr 98, poz. 1066 ze zm.), czyli w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę. W uzasadnieniu podkreślono, iż skarżący wystąpił do Ministra Edukacji Narodowej z wnioskiem o podjęcie działań, w ramach przysługujących mu funkcji kontrolnych, w sprawie dokonania przez [...] Kuratora Oświaty oceny pracy dyrektora szkoły z naruszeniem przepisów prawa. Do chwili obecnej Minister nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 1-4 cytowanej ustawy. Zatem właściwość ich dotyczy niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Skarga na bezczynność może być zatem wniesiona, gdy przepis prawa przewiduje działanie organu w danej formie, a organ uchyla się od wydania orzeczenia, bądź nie podejmuje innych czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W przedmiotowej sprawie przepisy prawa nie dają podstaw do wydania decyzji, czy też postanowienia, a rozpoznanie stosowanego wniosku nie jest czynnością mieszczącą się w zakresie objętym przepisem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności. Jednocześnie, stosownie do art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w przewidzianym prawem terminie. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych, postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, bądź też wydaniem innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedstawione przez skarżącego żądanie podjęcia przez Ministra Edukacji Narodowej działań mających na celu wyeliminowanie bezprawnego - w jego ocenie – działania [...] Kuratora Oświaty, nie wszczyna postępowania, które mogłoby zakończyć się wydaniem przez ten organ decyzji administracyjnej lub postanowienia, czy też wydaniem innego aktu lub podjęciem czynności, których legalność mogłaby podlegać kontroli sądu administracyjnego. Również ewentualne, samodzielne działanie Ministra w tym zakresie nie wymaga wydania aktu lub czynności podlegających sądowadmnistracyjnej kontroli. Należy zauważyć, że powołany przez skarżącego, w jednym z pism dołączonych do skargi tj. art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U z 2004r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) nie stanowi materialnoprawnej podstawy do wydania przez Ministra Edukacji Narodowej aktu podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Przepis ten wskazuje, iż Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania kontroluje sprawność i efektywność nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratorów oświaty oraz przestrzeganie przepisów obowiązujących w tym zakresie, a także może wydawać na piśmie kuratorom oświaty wiążące ich wytyczne i polecenia, z wyjątkiem indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Ustawa wyraźnie przyznaje ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania prawo kontrolowania działalności kuratorów oświaty w zakresie sprawowania przez nich nadzoru pedagogicznego pod względem kryterium sprawności, efektywności oraz legalności. Minister może zatem sprawdzać, w jakim zakresie i z jakim skutkiem kuratorzy oświaty wykonali przydzielone im zadania w zakresie nadzoru pedagogicznego (a pośrednio również realizacji polityki oświatowej państwa) oraz czy ich działania były podejmowane zgodnie z prawem. Zarówno w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, jak i niezależnie od nich, minister może wydawać kuratorom oświaty wiążące wytyczne i polecenia. Wytyczne i polecenia ministra mogą dotyczyć realizacji polityki oświatowej lub sprawowania nadzoru pedagogicznego, jednakże wykluczone jest ingerowanie w tym trybie w sprawy rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych, co jest oczywiste z uwagi na wymaganie niezawisłości i obiektywizmu organu administracji publicznej przy stosowaniu prawa. W przeciwnym razie powstałoby poważne zagrożenie dla realizacji zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), ograniczenia władzy publicznej prawem (art. 7 Konstytucji) oraz otwarto by konstytucyjny system norm prawnych. Tę samą zasadę, jak się wydaje, należy rozciągnąć również na sprawy załatwiane postanowieniami administracyjnymi (tak M. Pilich. Ustawa o systemie oświaty. Komentarz. Dom Wydawniczy ABC 2006r.). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że w przedmiotowej sprawie Minister Edukacji Narodowej nie był zobowiązany do wydania aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.ps.a. i stwierdzić, że skarga na bezczynność jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu skarżącemu całości uiszczonego przez niego wpisu sądowego od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.