VIII SAB/Wa 3/22

WyrokWSA w Warszawie2022-04-28

Skład orzekający: Justyna Mazur, Iwona Owsińska - Gwiazda, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpoznania odwołania B. M. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 października 2020 r., i czy przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpoznania odwołania B. M., co stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd, oceniając stan faktyczny i prawny na dzień orzekania, stwierdził, że organ wielokrotnie przekroczył ustawowe terminy do załatwienia sprawy, nie podejmując w tym czasie istotnych czynności procesowych, co uzasadnia stwierdzenie przewlekłości i jej rażącego charakteru.
Stan faktyczny
Skarżąca B. M. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpoznania jej odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 października 2020 r. ustalającej odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Odwołanie zostało wniesione 26 listopada 2020 r., a organ poinformował o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 30 czerwca 2021 r. Pomimo ponaglenia, sprawa nie została rozpatrzona. Skarżąca domagała się stwierdzenia przewlekłości, zasądzenia sumy pieniężnej i zwrotu kosztów. Minister w odpowiedzi na skargę poinformował o wydaniu decyzji 14 stycznia 2022 r., jednak Sąd ocenił, że organ dopuścił się przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu odwołania B. M., co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zasądził od Ministra na rzecz B. M. sumę pieniężną w kwocie 800 zł oraz kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania odwołania I. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu odwołania B. M. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2020 r. Nr [...]; II. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz B. M. sumę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych; IV. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz B.M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 10 grudnia 2021 r. B.M.(dalej: strona, skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii (dalej: Minister, organ) w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 30 października 2020 r. nr [...]w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa. Z uzasadnienia skargi wynika, że nieruchomość położona w powiecie radomskim, gmina [...], obręb 0008 [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody Mazowieckiego Nr [...] z 10 grudnia 2018 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, utrzymaną decyzją Ministra Rozwoju z 21 lutego 2020 r., znak: [...], została przeznaczona pod realizację inwestycji polegającej na: Budowie, przebudowie i rozbudowie linii kolejowej nr [...] na odcinku W.- R. od km 88,108 do km 92,552 w ramach zadania pn. "Opracowanie projektów budowlanych i wykonawczych oraz realizacja robót LOT-ów: C, D, E w formule "Projektuj i buduj" w ramach projektu POIIŚ 5.1-10 "Prace na linii kolejowej nr [...], odcinek W.– R. (LOT C, D. E)". Następnie Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr [...] z 30 października 2020 r. orzekł o ustaleniu na rzecz B. M. i R.M. odszkodowania w kwocie 25.446 zł za ww. nieruchomość. Pismem z 26 listopada 2020 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, zarzucając Wojewodzie Mazowieckiemu błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Pismem z 15 grudnia 2020 r. Minister poinformował skarżącą, że przewidywany termin załatwienia sprawy to 30 czerwca 2021 r. Pełnomocnik skarżącej pismem z 2 listopada 2021 r wniósł ponaglenie na nierozpatrzenie w terminie ww. odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 30 października 2020 r. Zaś pismem z 10 grudnia 2021 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra w powyższym zakresie, wnosząc o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał na definicję przewlekłości postępowania funkcjonującą w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ocenie pełnomocnika skarżącej z taką sytuacją, czyli przewlekłością postępowania, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej podniósł, że suma pieniężna wskazana w żądaniu skargi stanowi odsetki ustawowe za opóźnienie. Sprawa skarżącej ma charakter majątkowy, a bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie niniejszego postępowania pozbawia skarżącą możliwości korzystania z kwoty, która powinna zostać ustalona i wypłacona skarżącej jako odszkodowanie już na początku 2021 r. Wskazać należy, że gdyby organ nie dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania i rozpoznał sprawę w terminie ustawowym, skarżąca mogłaby korzystać z kwoty odszkodowania od 30 stycznia 2021 r. Dopuszczając się zwłoki organ doprowadził do powstania po stronie skarżącej szkody (utraconej korzyści), tj. uszczerbku majątkowego, który jest wynikiem braku załatwienia sprawy decyzją ostateczną, a w konsekwencji brakiem wypłaty odszkodowania i niemożliwością korzystania ze środków pieniężnych w kwocie 26.718,30 zł w terminie14 dni, od którego decyzja ostateczna powinna być wydana, tj. od 30 stycznia 2021 r. do dnia rozpatrzenia skargi lub wydania decyzji. W przybliżeniu wysokości tego uszczerbku, na zasadzie odsetek za korzystanie z sumy pieniężnej (odsetek za opóźnienie), można oszacować na kwotę 2000 zł. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i opisał przebieg postępowania, wskazując, że decyzją z 14 stycznia 2022 r. znak: [...] uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z 30 października 2020 r. i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy. Następnie odniósł się do zarzutów skargi stwierdzając, że ze względu na wydane rozstrzygnięcie dotyczące przedmiotowej sprawy bezczynność organu obecnie nie zachodzi. Wskazał, że jako organ II instancji w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego zobligowany jest m.in. do analizy dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji, weryfikacji wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z przepisami materialnymi i proceduralnymi, a ponadto do odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez strony skarżące. Minister zaznaczył, że proces przygotowywania rozstrzygnięć w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363) jest skomplikowany. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki materii będącej przedmiotem rozpatrywanych spraw, w tym stopnia skomplikowania materiału dowodowego. Wskazał też, że poszczególne sprawy rozstrzygane są przez organ odwoławczy (co do zasady) wg. kolejności wpływu. Rozpatrując konkretną, indywidualną sprawę organ nie może bowiem stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem stron pozostałych prowadzonych przez siebie postępowań. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych. W tej sytuacji organ zmuszony jest kierować procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane (w miarę możliwości) jednakowo. Tym samym jedyny sprawiedliwy system rozpoznawania wniosków opiera się na kolejności wpływu jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw. Organ podniósł, że pomimo faktu, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało rozpatrzone zgodnie z terminem wynikającym z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), to brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działania. Nie było bowiem możliwe zakończenie postępowania w powyższym terminie z uwagi na rozbudowany i wielowątkowy charakter sprawy oraz szczegółową analizę materiału dowodowego. Ponadto, działając na podstawie art. 36 k.p.a., pismem z 15 grudnia 2020 r., znak: [...], organ poinformował strony postępowania o przewidywanym terminie załatwienia sprawy - do 30 czerwca 2021 r. Po analizie akt przedmiotowej sprawy Minister pismem z 13 grudnia 2021 r. zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego K. M. z prośbą o odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu wniesionym przez stronę, a dotyczących operatu szacunkowego z 6 sierpnia 2020 r. oraz o wyjaśnienie kwestii aktualności ww. operatu szacunkowego. Innym pismem z 13 grudnia 2021 r. Minister zwrócił się do skarżącej o przedstawienie potwierdzonej za zgodność z oryginałem umowy majątkowej małżeńskiej o rozdzielności majątkowej ustanowionej pomiędzy skarżącą i jej małżonkiem. Mimo że w odwołaniu został zawarty wniosek o przeprowadzenie dowodu z umowy majątkowej małżeńskiej z 27 kwietnia 2006 r., to tego dokumentu do środka odwoławczego nie dołączono. Tym samym żądanie organu dołączenia ww. umowy o rozdzielności majątkowej istotnie przyczyniło się do przedłużenia postępowania. Minister wskazał, że umowa małżeńska została doręczona organowi 11 stycznia 2022 r. W tym też dniu wpłynęło do organu pismo od rzeczoznawcy majątkowego K.M., zawierające wyjaśnienia dotyczące operatu szacunkowego sporządzonego 6 sierpnia 2020 r. oraz klauzulę z jego aktualizacją. Kolejnym pismem z 13 grudnia 2021 r. Minister, działając na podstawie art. 36 k.p.a., wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy do 31 stycznia 2022 r. Zatem, wydając decyzję ostateczną 14 stycznia 2022 r., sprawa została zakończona przed upływem ww. terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że skarżący wyczerpał wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, składając uprzednio środek przewidziany w art. 37 k.p.a. Należy wskazać, że pojęcia "bezczynność" i "przewlekłe prowadzenie postępowania" do czasu nowelizacji k.p.a., która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie były zdefiniowane ustawowo. W orzecznictwie sądowym wskazywano, iż z bezczynnością mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności, przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy, tj. wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; wyrok NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13; wyrok NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/1). Natomiast zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu zachodzi, gdy nie załatwił on sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przy czym przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania ma miejsce wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zatem uznać należy, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wtedy, gdy organ, nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, lecz podejmowane przez niego czynności w postępowaniu nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast kontrola Sądu zmierza do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Przy czym Sąd, badając przewlekłość postępowania, kontroluje czynności podejmowane przez organy i ich terminowość w zakresie przepisów wynikających z art. 35 - 36 k.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W podanych wyżej terminach Minister zobowiązany był do rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 30 października 2020 r. w przedmiocie odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że do dnia wniesienia niniejszej skargi do Sądu (13 grudnia 2021 r. - data nadania w urzędzie pocztowym) odwołanie nie zostało rozpatrzone, bowiem dopiero decyzją z 14 stycznia 2022 r. znak: [...] Minister uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z 30 października 2020 r. i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, przyznając na rzecz skarżącej i R.M. odszkodowanie w kwocie po 12.723 zł wraz z kwotą po 636,15 zł z tytułu powiększenia odszkodowania o 15 % wartości nieruchomości. Wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania Sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania, czy organ dopuścił się przewlekłości i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.). W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że odwołanie skarżącej z 26 listopada 2020 r. wraz z aktami wpłynęło do Ministra 7 grudnia 2020 r. Od tego momentu rozpoczął swój bieg określony w art. 35 § 3 in fine k.p.a. termin, w jakim organ zobowiązany był do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Należało zatem przyjąć, że termin do rozpatrzenia ww. odwołania upłynął 8 stycznia 2021 r., co oznacza, że Minister, zanim wydał decyzję jako organ II instancji 14 stycznia 2022 r., wielokrotnie przekroczył termin z art. 35 § 3 k.p.a., przez co był w zwłoce ponad 12 miesięcy. Jednocześnie pismem z 15 grudnia 2021 r. Minister poinformował skarżącą, że przewidywany termin załatwienia sprawy to 31 czerwca 2021 r., nie uzasadniając w żaden sposób przyczyny tak odległego terminu rozpoznania odwołania (chociażby charakterem sprawy, koniecznością przeprowadzenia dodatkowych ustaleń). Organ na przestrzeni roku nie podjął żadnych czynności procesowych w celu rozpoznania odwołania. Dopiero 13 grudnia 2021 r. (po złożeniu przez skarżącą 16 listopada 2021 r. ponaglenia) Minister zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o odniesienie się do twierdzeń zawartych w odwołaniu skarżącej w zakresie prawidłowości operatu szacunkowego z 6 sierpnia 2020 r. oraz do skarżącej o przedstawienie umowy majątkowej małżeńskiej o rozdzielności majątkowej, ewentualnie innych dowodów wskazujących na to, że nieruchomości stanowiły wyłącznie własność skarżącej. Jednocześnie organ po raz drugi wystosował pismo informujące o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 31 stycznia 2022 r., uzasadniając to koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Z powyższego wynika, że Minister nie dochował należytej staranności w rozpoznaniu odwołania wniesionego od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 30 października 2020 r. Uchybienie art. 35 § 3 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Ministra jest oczywiste i nie było, w ocenie Sądu, usprawiedliwione skomplikowanym charakterem sprawy. Wszystkie czynności związane z treścią odwołania, a podjęte przez organ 13 grudnia 2021 r., mogły zostać wykonane w terminie przewidzianym na rozpoznanie odwołania. Sąd nie dopatrzył się żadnego usprawiedliwienia organu w tak długim przedłużeniu terminu rozpoznania odwołania – od 15 grudnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Nie dość, że organ nie podał żadnej przyczyny przedłużenia tego terminu, to w terminie przez siebie wyznaczonym nie miały miejsca żadne czynności związane z rozpoznaniem odwołania. Aktywność organu znacząco się ujawniła dopiero po złożeniu przez skarżącą ponaglenia. Takie działanie Ministra uzasadnia uznanie, że dopuścił się on przewlekłości w rozpoznaniu odwołania strony. Zarówno czas trwania postępowania, jak i brak ze strony organu w toku postępowania działań, które wskazywałyby, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. Powoływane w odpowiedzi na skargę okoliczności (w tym także znane Sądowi z urzędu z innych spraw dotyczących organów centralnych administracji rządowej problemy z zatrudnieniem kadry orzeczniczej) nie mogą być widziane jako swoiście rozumiana przesłanka egzoneracyjna, wyłączająca odpowiedzialność z tytułu rażącego naruszenia prawa poprzez dopuszczenie się rażącej przewlekłości. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2019 r., sygn. akt Il OSK 1557/18; wyrok NSA z 5 września 2018 r., sygn. akt Il OSK 272/18; wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt Il OSK 381/18, wszystkie publ. cbosa). Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa i odniesienie tego stanu do zaistniałej przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wymaga zatem zaistnienia szczególnych okoliczności, które z punktu widzenia celów ochrony zapewnianej stronie powinny być powszechnie uznawane za niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1831/17, publ. cbosa). W przedmiotowej sprawie sytuacja taka zaistniała i wymagała interwencji Sądu w postaci przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz skarżącej. Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Ma ona charakter fakultatywny, a poza funkcją represyjną i prewencyjną również znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. W związku z tym strona we wniosku o przyznanie sumy pieniężnej powinna te okoliczności podnieść i odpowiednio je uzasadnić, nawiązując do krzywdy wywołanej przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ. W przedmiotowej sprawie strona uzasadniła zasadność przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej, powołując się na majątkowy charakter należnego jej odszkodowania, którego nie może od ponad roku uzyskać z uwagi na przewlekłość Ministra w zakresie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego. W ocenie Sądu okoliczności sprawy przemawiają za przyznaniem skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 800 zł. Kwota ta uwzględnia zarówno sytuację organu, nie do końca kompensacyjną rolę takiego świadczenia (istotna jest tu jej rola oddziałująca na organ), a także sytuację skarżącej, w szczególności brak uzyskania w terminie ostatecznej decyzji dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 1 i 2 wyroku), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał od organu na rzecz skarżącej kwotę 800 zł tytułem sumy pieniężnej (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) koszty sądowe, na które składa się wpis w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł (pkt 4 wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło