VIII SAB/Wa 37/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska -Gwiazda Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...] im. [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. Umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności Dyrektora Zespołu Szkół [...] im. [...] w [...]; 2. stwierdza, że Dyrektor Zespołu Szkół [...] im. [...] w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół [...] im. [...] w [...] na rzecz skarżącej K. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga K. M.- [...] na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Budowlanych im. K. W. w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy: W dniu [...] kwietnia 2021 r. K. M.- [...] zwróciła się pocztą elektroniczną e-mail do Dyrektora Zespołu Szkół Budowlanych w R. na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, o udostępnienie informacji: "jaka kwota w roku szkolnym 2019/2020 została przez placówkę wydatkowana na wynagrodzenia nauczycieli religii w placówce. Ponadto jaka kwota z w/w sumy została pokryta z subwencji oświatowej z budżetu państwa, a jaka z budżetu gminy". Pismem z [...] maja 2021 r. K. M.- [...] (dalej skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Budowlanych im. K.W. w R. w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198) i wniosła o: 1) zobowiązanie Dyrektora Zespołu Szkół Budowlanych im. K. W. w R. do wykonania wniosku o udostepnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, 2) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor Zespołu Szkół Budowlanych im. K.W. w R. udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek o udostepnienie informacji publicznej, informując ją, iż wynagrodzenie nauczycieli religii w roku szkolnym 2019/2020 (ilość etatów – [...]) wynosiło: - wynagrodzenie brutto – [...] zł - wynagrodzenie ZFŚS – [...] zł - składki FUS – [...] zł Jednocześnie podano, iż szkoła nie posiada informacji, jaka kwota z ww. kwot została pokryta z subwencji oświatowej z budżetu państwa, a która z budżetu gminy, bowiem organ prowadzący przekazuje środki finansowe na wynagrodzenia w całości – bez podziału na środki subwencyjne i gminne. Odpowiadając na skargę Dyrektor Zespołu Szkół Budowlanych wniósł o odrzucenie skargi i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania sądowego, w tym, kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do dokonania czynności zgodnie z wnioskiem skarżącej, w tym orzeczenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie o oddalenie skargi. Poza powyższym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Wyjaśnił, że wniosek skarżącej został niecelowo przeoczony, jak wpłynęła skarga strony na bezczynność organu pomyślano że to pomyłka i nie podjęto odpowiednich działań. Dopiero gdy w dniu [...] sierpnia 2021 r. wpłynął odpis wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny, ustalono przebieg zdarzeń. Organ przyznał, że w terminie nie udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek, co nastąpiło dopiero w dniu [...] sierpnia 2021 r. Niezależnie od wyżej wymienionych okoliczności, dotyczących wyjaśnienia przyczyn niezłożenia odpowiedzi na wniosek skarżącej, Organ wskazał, że skarżąca nie wyczerpała trybu z art. 53 § 2b p.p.s.a. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżąca takiego ponaglenia do organu nie wniosła. Wobec czego skarga na bezczynność winna ulec odrzuceniu. Podniósł również, że organ pozostawał w bezczynności w stosunkowo krótkim czasie, bowiem udzielił odpowiedzi w dniu [...] sierpnia 2021 r. W piśmie z [...] sierpnia 2021 r., skarżąca uznała za chybiony zarzut jakoby nie wyczerpała trybu art. 53 § 2b p.p.s.a., wskazując, iż w sprawach z zakresu informacji publicznych nie ma zastosowania ta część art. 53 § 2b p.p.s.a. Podniosła także szereg błędów merytorycznych zawartych w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że ogólną zasadą wynikającą z treści art. 52 § 1 p.p.s.a. jest, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ugruntowanym jest jednak w orzecznictwie pogląd, że w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia. W postępowaniach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w bardzo wąskim zakresie - art. 16 i 17 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, dalej "u.d.i.p."), a mianowicie w odniesieniu do decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie tej ustawy. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera bowiem generalnego odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem wymóg wniesienia ponaglenia (uprzednio zażalenia) w rozumieniu art. 37 k.p.a. przed wniesieniem skargi na bezczynność nie znajduje zastosowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/15; z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1084/14; z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12; z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10; z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność organu nie była zobowiązana do złożenia ponaglenia, o jakim mowa w art. 37 k.p.a., a skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Stanowisko takie wynika również z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w spawie I OSK 2433/18 z dnia 28 stycznia 2020 r. Rację należy przyznać skarżącej, że nie była zobowiązana do wniesienia ponaglenia, które poprzedzałby wniesienie skargi do sądu. Za bezczynność organu administracji publicznej należy uznać stan, w którym organ, w określonym w prawie terminie, nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Okoliczności stanu faktycznego nie są między stronami sporne. Wynika z nich, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. do Dyrektora Zespołu Szkół Budowlanych im. K.W. w R. wpłynął wniosek strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 2 ust. 1u.d.i.p. Skarżąca wnosiła o udzielenie odpowiedzi: "jaka kwota w roku szkolnym 2019/2020 została przez placówkę wydatkowana na wynagrodzenia nauczycieli religii w placówce. Ponadto jaka kwota z w/w sumy została pokryta z subwencji oświatowej z budżetu państwa, a jaka z budżetu gminy". Nie budzi również wątpliwości, że przedmiotem wniosku była informacja o charakterze informacji publicznej. Okoliczność ta nie została zakwestionowana w odpowiedzi na skargę, a ponadto Dyrektor Zespołu Szkół Budowlanych udzielił skarżącej odpowiedzi pismem z [...] sierpnia 2021 r. Z przepisu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że czynności tej organ winien dokonać bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Obowiązkowi temu organ jednak nie sprostał. Wnioskowany do udostępnienia dokument przesłano stronie skarżącej w dniu [...] sierpnia 2021 r., a więc po upływie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Uzasadnionym czyni to uznanie, że na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności. Dlatego też w pkt 2 wyroku, Sąd stwierdził, ze Dyrektor Zespołu Szkół Budowlanych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3) oraz stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Skoro celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ określonego rozstrzygnięcia, aktu lub podjęcia czynności, a z akt sprawy wynika, że na dzień wyrokowania bezczynność organu ustała, bowiem Dyrektor Zespołu Szkół Budowlanych udostępnił w dniu [...] sierpnia 2021 r. wnioskowaną informację to bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie w zakresie bezczynności organu (pkt 1 wyroku). Oceniając charakter bezczynności, do czego Sąd obowiązany jest mocą art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku). W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Podkreśla się przy tym, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być znaczne i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA sygn. akt II OSK 468/13, wyroki WSA: sygn. akt: II SAB/Wr 14/14, sygn. akt II SAB/Po 69/13, sygn. akt IV SAB/Po 19/15). Taka sytuacja, zdaniem składu orzekającego, nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ winien załatwić sprawę wniosku strony skarżącej nie później niż do dnia [...] kwietnia 2021 r. Pomimo, iż uczynił to dopiero [...] sierpnia 2021 r., co uzasadniało uznanie istnienia bezczynności po stronie organu, nie było to jednak takie opóźnienie, które zasadnym czyniłoby zakwalifikowanie tego stanu jako bezczynności o charakterze rażącym. Na wniosek taki niewątpliwie wpływa również uwzględnienie przez Sąd wyjaśnień organu wskazujących na pominięcie wniosku strony przez omyłkę, okres wakacji letnich, a także obowiązujący od [...] marca 2020 r. na terenie całego kraju stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Okoliczność przebywania wielu osób na zwolnieniach lekarskich, poddanych kwarantannie, czy też realizujących zadania w ramach pracy zdalnej jest powszechnie znana i nie wymagała na potrzeby niniejszej sprawy szczególnego dowodzenia. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) obejmujących uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi w wys. [...] zł Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.