VIII SAB/Wa 42/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia 1. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] do rozpoznania wniosku W. S. z 19 sierpnia 2024 r. o wydanie zaświadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku opisanego w punkcie 1 (pierwszym) wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskiem z 19 sierpnia 2024 r. W.S.(dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w R. (dalej: Dyrektor AŚ, organ) "o wydanie zaświadczenia urzędowego (w trzech egzemplarzach) odnośnie stanu faktycznego na temat danych dotyczących mej osoby o niżej przytoczonej treści: zaświadcza się, że W.S. syn Józefa, posiada zgodę Dyrektora Aresztu Śledczego w R. na posiadanie w celi lampki biurowej, ze względów medycznych" (wniosek oznaczony liczbą 10). Jako uzasadnienie swojego interesu prawnego skarżący wskazał, cyt. "w/w zaświadczenia niezbędne są mej osobie celem przedłożenia stosownym organom państwowym i urzędowi (w tym wymiarowi sprawiedliwości)." Wniosek strony wpłynął do organu 22 sierpnia 2024 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w R. w dniu 23.09.2024 r. poinformował skarżącego, że z uwagi na wielość skierowanych do niego wniosków, termin udzielenia odpowiedzi na wniosek przedłuża do dnia 22.10.2024 r. Pismem z 21 października 2024 r. znak: [...] organ udzielił skarżącemu odpowiedzi wskazując, iż kwestia wydania zaświadczenia odnośnie do zaewidencjonowanej i wysłanej przez skarżącego korespondencji urzędowej była już stronie wielokrotnie wyjaśniana. Ponadto w kwestii wydania zaświadczenia o posiadaniu przez stronę lampki biurowej poinformowano, iż o sposobie kwalifikacji zgłaszanych przez skarżącego w formie pisemnej spraw decyduje administracja jednostki. Dalej podano, ostatni akapit pisma, cyt.: " W sposób określony w porządku wewnętrznym, prośbą z dnia 21 grudnia 2023 r. zwrócił się Pan o wyrażenie zgody na wydanie z magazynu (w tym posiadanie w celi mieszkalnej) m.in. lampki biurowej ze względów medycznych (okulistycznych). Po opinii lekarza prośba została załatwiona pozytywnie. W dniu 8 stycznia 2024 r. została Panu wydana do użytkowania lampka biurowa". W złożonej pismem z 14 kwietnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, skarżący zarzucił organowi bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku z 19 sierpnia 2024 r. (wydania zaświadczenia). Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania ww. wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdzenie, że Dyrektor AŚ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi opisał zaistniałą sytuacje, wyjaśnił, iż ww. zaświadczenie jest mu niezbędne celem przedłożenia do Sądu w przyszłej sprawie. Zdaniem skarżącego jego wniosek o wydanie zaświadczenia został przez organ błędnie procedowany i rozpatrzony w trybie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych (Dz. U z 2022 r. poz. 1960, dalej: rozporządzenie), a powinien w oparciu o przepisy działu VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a. Dyrektor AŚ, działający jako organ administracji, winien wydać w ustawowym terminie zaświadczenie urzędowe, ewentualnie postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia (art. 219 k.p.a.). Poinformował o złożeniu skargi na Dyrektora AŚ w R. w trybie nadzoru. W odpowiedzi na skargę organ w pierwszej kolejności wniósł o odrzucenie skargi, a na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku o jej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska Dyrektor AŚ wyjaśnił, że udzielił skarżącemu niezwłocznie odpowiedzi na kierowany przez niego wniosek o wydanie żądanego zaświadczenia. Organ uznał, że wskazana przez skarżącego podstawa prawna, tj. art. 217 § 2 pkt 2 i § 3 oraz art. 218 § 1 i § 2 k.p.a. nie została prawidłowo przywołana. O kwalifikacji pisma decyduje jego treść, a nie nazewnictwo. O trybie procedowania sprawy decyduje organ załatwiający w oparciu o analizę treści pisma i wykładni obowiązujących przepisów. Dalej organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono podstaw do procedowania sprawy na podstawie przepisów określonych w dziale VII k.p.a. przede wszystkim dlatego, że osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia nie ma żadnego interesu prawnego w ubieganiu się o jego wydanie. Uzasadnienie żądanie wydania zaświadczenia jakimiś, hipotetycznymi sprawami sądowymi, które skarżący ma zamiar prowadzić w przyszłości, nie jest na pewno, wykazaniem tego interesu. Z powyższych względów sprawa była procedowana w oparciu o przepisy rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z dn. 14.09.2022 w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych (DZ.U z 2022, poz. 1960). Informację o sposobie jej załatwienia otrzymał skarżący w terminie wynikającym z par.7 ust. 1 w/w rozporządzenia (wniosek wpłynął do AŚ R. w dniu 19.08.2024.2024, odpowiedź została doręczona skarżącemu w dniu 21.10.2024). W podsumowaniu podkreślono, że wniosek nie dotyczył informacji, co do których organ jest obowiązany wydać zaświadczenie i kierowany był jedynie we własnym interesie wnioskodawcy, a jednocześnie wnioskodawca otrzymał odmowne stanowisko w przedmiocie jego wniosku - nie można więc mówić o bezczynności organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt 2 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadki dotyczące postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty). Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W myśl z kolei art. 149 § 2 p.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności Sąd zobligowany był do zbadania treści żądania skarżącego zawartego we wniosku z 19 sierpnia 2024 r. W ocenie Sądu skarżący jasno wyartykułował w nim czego żąda, a mianowicie (wniosek nr 10) wniósł o wydanie zaświadczenia urzędowego w trzech egzemplarzach potwierdzającego zgodę Aresztu Śledczego w R. na posiadanie w celi mieszkalnej lampki biurkowej ze względów medycznych. Zatem wniosek skarżącego nie ma na celu utrudnienia funkcjonowania organów Służby Więziennej, ani nie dotyczy zdarzeń związanych z działalnością organu, ale odnosi się do potwierdzenia faktu zgody organu na posiadanie lampki biurowej w celi osoby osadzonej. Brak jest zatem podstaw do uznania, że przedmiotowa skarga nie odnosi się do wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Żądanie skarżącego dotyczy potwierdzenia pewnych faktów, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W związku z tym pismo skarżącego winno podlegać ocenie przez pryzmat przepisów działu VII k.p.a. ("Wydawanie zaświadczeń"). Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). W przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Przy czym, odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.). Istotą zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. jest zatem potwierdzenie pewnego stanu rzeczy - faktów albo stanu prawnego, którego istnienie jest niewątpliwe, niesporne i wynika z prowadzonej przez dany organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Dotyczy zatem czynności faktycznych administracji, co oznacza, że jest aktem wiedzy, a nie aktem woli. Nie zawiera w sobie elementu władztwa administracyjnego i nie jest nastawione na wywołanie skutków prawnych. Nie ma także charakteru interpretacyjnego, jak i nie kształtuje w sposób jednostronny, władczy sytuacji prawnej podmiotu żądającego wydania zaświadczenia. Zaświadczenia wydawane są w uproszczonej procedurze, w której postępowanie wyjaśniające jest zawężone do "koniecznego zakresu" (art. 218 § 1 k.p.a.). W związku z powyższym należało ocenić, czy spełnione zostały przesłanki z art. 218 w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., czy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie jest w stanie stwierdzić dokładnie, jakimi rejestrami i ewidencjami dysponuje organ. Niemniej jednak, skoro skarżący zwracał się do organu z prośbą o wydanie zaświadczenia potwierdzającego fakt posiadania w celi mieszkalnej lampki biurowej ze względów medycznych to należy ocenić czy wnioskodawca wykazał interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli tak, to winien rozważyć wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego, a jeżeli nie, to zgodnie z art. 219 k.p.a. winien wydać stosowne postanowienie w tym przedmiocie, na które służy zażalenie. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego lub przepisu prawa, który wymaga uzyskania stosownego zaświadczenia, to warunki niezbędne, jakie musi spełnić zainteresowany, by móc otrzymać stosowne zaświadczenie, przy czym warunki te mają podstawowe znaczenie wówczas, gdy organ administracji publicznej w ogóle może uczynić zadość żądaniu wnioskodawcy. Innymi słowy, warunki te mają znaczenie prawne w sprawie o wydanie zaświadczenia, gdy - obiektywnie rzecz ujmując - organ administracji publicznej jest władny zaświadczyć to, o co wnosi osoba zainteresowana (tak WSA w Warszawie w wyroku z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1962/19, publ. cbosa). Nie sposób nie zauważyć, że już we wniosku o wydanie zaświadczenia skarżący podał, że jego uzyskanie jest niezbędne celem przedłożenia stosownym organom państwowym i urzędowi, w tym wymiarowi sprawiedliwości. Organ winien więc ocenić, czy wykazał on interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że każdemu obywatelowi przysługuje prawo do sądu wynikające z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483). Termin, w jakim organ powinien rozpatrzyć wniosek skarżącego, wynika z art. 217 § 3 k.p.a. W myśl tego przepisu zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. To w tym terminie organ winien wydać zaświadczenie, bądź wydać postanowienie o odmowie jego wydania. Odmowa wydania zaświadczenia zaś jest zasadna m.in. wówczas, gdy organ, do którego skierowano żądanie wydania zaświadczenia, jest niewłaściwy w tej sprawie, lub organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia, lub organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia ze względu na zasób posiadanych danych lub ze względu na zakaz wynikający z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 93/21, publ. Lex nr 3217762). W rezultacie w kontrolowanej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się bezczynności (punkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W wyznaczonym terminie nie wydał zaświadczenia, ani też nie wydał postanowienia o odmowie jego wydania. Ograniczył się jedynie do udzielenia skarżącemu odpowiedzi, która de facto nie dotyczyła jego żądania. Przedmiotowy wniosek skarżącego z 19 sierpnia 2024 r., w ocenie Sądu, winien być rozpoznany w trybie przepisów działu VII k.p.a. w terminie wynikającym z art. 217 § 3 k.p.a. W związku z tym Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku zobowiązał organ do załatwienia tego wniosku, wyznaczając w tym celu termin 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu niewydanie zaświadczenia bądź postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia nie było jednak wynikiem złej woli organu, lecz odmiennej interpretacji przepisów prawa. Organ bowiem działał w przekonaniu, że wniosek podlega załatwieniu w trybie przepisów rozporządzenia. Dlatego w punkcie 3 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.