VIII SAB/Wa 46/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1) stwierdza, że Wójt Gminy [...]dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 11 kwietnia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów sądowych na rzecz skarżącego. Syg. akt VIII SAB/Wa 46/25 Uzasadnienie Pismem procesowym z dnia 26 kwietnia 2025 roku Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy J. wniosło do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu Wójta Gminy J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: Skarżące stowarzyszenie zarzucało naruszenie: - art. 19 ust.2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim ten przepis stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki, bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, - art. 61 ust.1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, - art. 10 ust.1 w związku z art. 13 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej( DZ.U z 2022 roku, poz. 902 dalej jako ustawa lub u.d.i.p), w zakresie w jakim z przepisów wynika, że informacja nieudostępniona w BIP jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku. Z uwagi na powyższe skarżące stowarzyszenie wnosiło o: - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 11 kwietnia 2025 roku złożył wniosek do organu o udostępnienie informacji publicznej o treści ,, na jakim etapie w Gminie J. są procedury związane z budową linii szybkiej kolei do CPK, czy w ostatnim czasie na terenie gminy były wykonywane jakieś prace związane z tą inwestycją i jaki miały charakter, czy według wiedzy Gminy J. budowa linii szybkiej kolei do CPK na terenie gminy J. będzie realizowana. Skarżące stowarzyszenie podniosło, że mimo upływu 14 dniowego terminu nie otrzymało żądanej informacji publicznej i to czyni skargę jako zasadną. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podnosił, że faktycznie uchybił ustawowemu terminowi na udzielenie informacji publicznej o jeden dzień. Odpowiedź została przygotowana w ustawowym terminie i nie została wysłana z uwagi na dużą ilość obowiązków Wójta. Informacja organu, iż nie posiada żądanej informacji publicznej i nie może udzielić odpowiedzi zgodnie z wnioskiem została przekazana do skarżącego stowarzyszenia w dniu 25 kwietnia 2025 roku. Udzielenie informacji z opóźnieniem nie było, ani zamierzone, ani zawinione przez organ. W okresie od stycznia do 25 kwietnia 2025 roku skarżące stowarzyszenie wniosło do organu blisko 50 wniosków o udzielenie informacji publicznej. Opóźnienie wynikało również z zaangażowania Wójta w inne postępowania zainicjowane przez skarżącego. Zdaniem organu skarga winna być oddalona z uwagi na nadużywanie prawa do informacji publicznej. Organ wskazywał, że w latach 2022 – 2024 J.S. występując indywidualnie lub jako stowarzyszanie, którego jest założycielem i prezesem złożył ponad 850 wniosków o informację publiczną. W ocenie organu pozyskiwanie informacji publicznej służy wnioskodawcy do atakowania samorządu Gminie J.. W ocenie organu skarżący nie kieruje się chęcią poprawy funkcjonowania urzędu gminy ani dążeniem do lepszej ochrony interesu publicznego. W przedmiotowej sprawie skarżący wnosi o udzielenie informacji publicznej o budowie linii kolejowej, choć doskonale wie, że gmina nie jest inwestorem ani podmiotem zaangażowanym w budowę linii. Następnie organ przywoła stanowisko doktryny o nadużywaniu prawa podmiotowego publicznego do informacji publicznej, odwołując się i wskazując orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. W ocenie organu biorąc pod uwagę ilość złożonych wniosków przez J.S., obszerność żądanych materiałów bez wątpienia dopuszcza się on nadużycia prawa do informacji publicznej. Rzeczywistymi intencjami J.S. jest zakłócenie pracy organu oraz utrudnianie pracy urzędnikom. Rozpoznając wnioski skarżącego pracownicy organu muszą przeprowadzać selekcję dokumentów, kserować je, zanonimizować oraz wysłać. Z uwagi na skalę żądanych informacji prowadzi to do paraliżu poszczególnych jednostek organizacyjnych gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.). sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - u.d.i.p.), informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. Należy zauważyć, iż organ odpowiednie działania powinien podjąć w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku albo skorzystać z możliwości przedłużenia terminu do udzielenia informacji publicznej zgodnie z art. 13 ust.2 u.d.i.p. W niniejszej sprawie sam organ wskazał, że ustawowego terminu nie dotrzymał, co dawało podstawy do uznania, że pozostawał w bezczynności przez 1 dzień. Z zajętego stanowiska wynika, że organ nie mógł udzielić informacji publicznej i taką informacją nie dysponował w przedmiocie prac związanych budową linii kolejowej w ramach budowy CPK. Z tego względu gdy organ nie podjął odpowiednich działań w ustawowym terminie to stanowisko o oddaleniu skargi nie mogło zostać uwzględnione. Rozważania organu o tym, iż podejmowane działania przez stowarzyszenie i jego prezesa są nadużyciem prawa i nie powinny podlegać ochronie prawnej nie mogły na etapie postępowania przed sądem odnieść skutku. Sąd w swoim rozstrzygnięciu stwierdził o pozostawaniu w bezczynności oraz uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa( jeden dzień opóźnienia, liczne wnioski, które wpłynęły do organu w sprawie udzielenia informacji publicznej). Sąd swoje orzeczenie oparł na przepisie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. W sytuacji gdy organ ustala i ma argumenty, że wnioskodawca składa wnioski o udostępnienie informacji publicznej celem podjęcia działań aby sparaliżować działanie organu, to zgodnie z orzecznictwem organ może wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa do dostępu do informacji publicznej. W takiej sytuacji gdy wpłynie skarga na taką decyzję organu Sąd podda kontroli. W sytuacji gdy nie zapadnie decyzja w tym zakresie to Sąd pod tym kątem działań podejmowanych przez wnioskodawcę nie może oceniać. Sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzania zwrotu kosztów od organu na rzecz skarżącego. Katalog przesłanek uzasadniających skorzystanie przez sąd z uprawnienia przewidzianego w art. 206 p.p.s.a. jest otwarty, a zastosowanie w konkretnej sprawie miarkowania kosztów ma charakter uznaniowy. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Uzasadnionym przypadkiem jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności, np.: niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę. Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżące stowarzyszenie występuje w dużych ilościach ze sprawami o dostęp do informacji publicznej, co obrazuje ilość spraw ze skarg tego podmiotu, bardzo duża liczba wniosków do organu, to zdaniem sądu zachodzi uzasadniony przypadek o którym mówi wyżej przywołany przepis – art. 206 p.p.s.a i odstąpił od zwrotu kosztów postepowania.