VIII SAB/Wa 76/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Okręg [...][...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie niewydania decyzji 1. Zobowiązuję Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2011 r., nr [...] w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z punktu pierwszego wyroku, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości [...][...]) złotych; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Polskiego Związku Działkowców Okręg [...][...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu) Polski Związek Działkowców w [...] Okręg [...] (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa (dalej: "Minister") w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Skarżący zarzucił postępowaniu prowadzonemu przez Ministra rażące naruszenie art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej "k.p.a.") poprzez nierozpoznanie przez Ministra wniosku z 23 czerwca 2016 r., w tym nie podjęcie jakiejkolwiek czynności po otrzymaniu ww. wniosku (brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania, brak jakiejkolwiek korespondencji, brak zawiadomienia wnioskodawcy o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, w tym o przyczynach zwłoki, brak prowadzenia postępowania). W związku z tymi zarzutami wniósł o zobowiązanie Ministra na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...][...] czerwca 2011 r., w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku. Uzasadniając żądania skarżący wskazał, że z uwagi na przedmiotowy wniosek i postępowanie nim zainicjowane, to w innej sprawie – prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. zostało zawieszone postępowanie do czasu zakończenia postępowania administracyjnego z wniosku Polskiego Związku Działkowców z dnia 23 czerwca 2016 r. Tym samym bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w niniejszej sprawie wstrzymuje inne postępowanie, które toczy się przed sądem powszechnym, a którego wynik jest uzależniony od wyniku postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę, iż Minister Infrastruktury i Budownictwa nie skierował do wnioskodawcy jakiegokolwiek pisma w sprawie z wniosku PZD z dnia 23 czerwca 2016 r. (nawet nie zawiadomił o wszczęciu/o prowadzeniu postępowania), pismem z dnia 17 października 2016 r. skarżący wystąpił do organu o udzielenie informacji pod jakim znakiem sprawy w ogóle został zarejestrowany jego wniosek z dnia 23 czerwca 2016 r. i na jakim jest etapie postępowanie z tego wniosku. Jednocześnie Polski Związek Działkowców zwrócił uwagę organowi na jego bezczynność i poprosił o przyspieszenie wydanie decyzji w sprawie. Minister Infrastruktury i Budownictwa nie zareagował jednakże na to pismo/nigdy nie odpowiedział na nie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie opóźnienie wydania decyzji wynika z przyczyn niezależnych od Ministra. Minister wskazał, iż organ nadzoru prowadzi poszukiwania archiwalnych akt wywłaszczeniowych występując w tym celu do Archiwum Państwowego w Warszawie. Ponadto organ nadzoru ustala jakim aktualnie działkom odpowiada część wywłaszczonej nieruchomości występując w tym celu do Urzędu Miasta w [...] Wydział Zarządzania Nieruchomościami. Dodatkowo organ zawiadomieniem z dnia 10 maja 2017 r. poinformował strony postępowania o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Powyższe wskazuje, że organ podejmował czynności w celu zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także działając zgodnie z art. 36 § 2 Kpa poinformował strony o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 31 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a."). Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Ministra wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek skarżącego z dnia 23 czerwca 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2011 r. nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Sąd uznał za uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi bowiem z 23 czerwca 2016 r. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji rok i przez ten okres nie podjęto żadnej czynności. Okres ten, w ocenie Sądu, jest aż nadto wystarczający, aby zakończyć przedmiotową sprawę. Zauważyć również należy, że organ co prawda wystąpił do Archiwum Państwowego w Warszawie oraz Wydziału Zarządzania Nieruchomościami Urzędu Miasta w [...] o nadesłanie stosownej dokumentacji celem wyjaśnienia sprawy oraz zawiadomił stronę o prowadzeniu postępowania i przewidywanym terminie jej zakończenia - jednakże zrobił to dopiero 10 maja 2017 r., tj po wpłynięciu skargi na bezczynność (28 kwietnia 2017 r.). Postępowanie takie zdaniem Sądu jest niedopuszczalne. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się sąd administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin miesięczny na rozpoznanie wniosku będzie adekwatny i realny. Sąd uznał zatem, że przewlekłe prowadzenie postępowania jest naganne i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i brak stosownej aktywności organu, tym bardziej, że organ przez okres prawie roku nie podejmował żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania wniosku. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. ocenił, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa ze względu na brak koniecznej aktywności organu i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie, przez co organ zignorował wszelkie obowiązujące terminy załatwienia sprawy. Uwzględniając skargę, przy takiej ocenie zaniechania organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny, miarkując jej wysokość i uwzględniając zarówno zaniechania organu w podejmowaniu czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie w terminach wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak też sytuację faktyczną organu związaną z dużą ilością spraw do rozpatrzenia, a także biorąc pod uwagę żądanie skargi w tym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. .