VIII SAB/Wa 84/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w R. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w R. do rozpoznania punktów: 7, 8 i 9 wniosku P. D. z dnia 18 października 2023 roku o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego w R. dopuścił się bezczynności w przedmiocie w rozpoznaniu punktów: 7, 8 i 9 wniosku opisanego w punkcie 1 (pierwszym) wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w R. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w R.na rzecz skarżącego P. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 18 października 2023 r. P. D. (dalej: skarżący) zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w R. (dalej: organ, Prezes Sądu) o udzielenie informacji publicznej dotyczącej sędziego R.S. w zakresie przesłania skanów dokumentów lub informacji z dokumentów po anonimizacji, tj.:- 1. życiorysu; 2. kopi dyplomu ukończenia uczelni; 3. informacji o przebiegu drogi zawodowej; 4. skanu dokumentu mianowania na asesora; 5. skanu dokumentu mianowania na sędziego Sądu Rejonowego 6. skanu dokumentu mianowania na sędziego Sądu Okręgowego 7. skanu oświadczenia lustracyjnego; 8. informacji o ilości i sygn. akt postępowań dyscyplinarnych 9. skanu z dokumentu zaświadczenia psychiatrycznego o zdolności do pracy 10. skanu z dokumentu zaświadczenia psychologa o zdolności do pracy We wniosku skarżący zwrócił się o przesłanie informacji drogą elektroniczną na podany adres poczty elektronicznej. Pismem z 20 października 2023 r. Prezes Sądu przesłał skarżącemu dokumenty, o które wnioskował w pkt 1- do 6 oraz kopie zaświadczenia psychologa o zdolności do pracy. Ponadto poinformował skarżącego, że nie jest w posiadaniu oświadczenia lustracyjnego i badań psychiatrycznych ww. Sędziego. Pismem z 7 listopada 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzucał naruszenie: - art. 61 ust.1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji publicznej poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, - art. 10 ust.1 w zw. z art. 13 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostepnienie informacji publicznej. Wobec powyższego skarżący wnosił o: - zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowego wniosku. W uzasadnieniu skargi podnosił, że decyzja Prezesa Sądu jest błędna i naruszająca prawo, gdyż dane o które wnioskował w pkt 7 i 8, dotyczące pracy sędziego bez wątpienia należą do kategorii informacji publicznej. W ocenie skarżącego, żądana informacja stanowi informację publiczną, gdyż dotyczy sędziego i pracy Sądu, za którego prace płacą wszyscy podatnicy, a wniosek został złożony w trosce i w ramach kontroli obywatelskiej co do sposobu zasadności i prawidłowości wydatkowania publicznych pieniędzy oraz w celu kontroli jakości stosowania i przestrzegania prawa przez organ i pracowników Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż skarżącemu udzielono odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach wskazanej ustawy. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, niezgodnie z wnioskiem, niejasnej czy też niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, a ponadto gdy nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. W myśl art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. Jednak zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., może również orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1i ust. 2 u.d.i.p.). Z kolei stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępniania informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Bezczynność podmiotu rozpoznającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej występuje wówczas, gdy w ustawowym terminie podmiot ten nie rozpoznał złożonego wniosku, czyli nie udostępnił informacji w formie czynności materialno-technicznej, ani nie wydał decyzji odmownej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Co warte podkreślenia, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Lu 507/02). Oceniając, czy adresat żądania o udostępnienie informacji publicznej pozostaje w bezczynności należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek, tj.: 1) przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., 2) adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., 3) żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Na gruncie tej ustawy o dostępie do informacji publicznej jako podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej wskazane zostały w art. 4 ust. 1 władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle tej regulacji Prezes Sądu może być podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p.o ile ma ona charakter informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Jest nią w szczególności treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu wykonującego władzę publiczną lub innych wykonujących zadania publiczne. Informacją publiczną są nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Bez znaczenia jest, w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez dany podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gl 45/23). Przedmiotem skargi jest bezczynność organu w udzieleniu informacji publicznej na pytania zawarte we wniosku z 18 października 2023 r. pod pozycjami: 7, 8, 9. W zakresie pkt 7 i 9 wniosku organ w udzielonej odpowiedzi wskazał, że nie jest w posiadaniu oświadczenia lustracyjnego Sędziego ani jego badań psychiatrycznych. Jak wskazano powyżej zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że informacji publicznej można domagać się tylko od tego podmiotu, który ją posiada. Dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wówczas, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i nie funkcjonuje w obiegu publicznym. Informacja publiczna może być udostępniona przez organ tylko w przypadku, gdy znajduje się ona w jego posiadaniu. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, a więc realizacja żądania udostępnienia informacji publicznej nie jest możliwa – wówczas organ powinien poinformować o tym wnioskodawcę w drodze zwykłego pisma i nie spoczywa na nim obowiązek poszukiwania informacji na użytek przedmiotowego wniosku (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1557/09). Dla ustalenia, że w sprawie nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, której adresat wniosku nie posiada, jest on obowiązany wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Wystarczające jest pisemne wyjaśnienie przyczyny nieudzielenia informacji. W takim przypadku pismo informujące o tym, stanowi odpowiedź na wniosek, co uwalnia adresata wniosku od zarzutu bezczynności. Skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności organu nie jest możliwe w przypadku, gdy żądana informacja nie znajduje się w jego posiadaniu. Przy czym udzielona odpowiedź nie może sprowadzać się wyłącznie do stwierdzenia o nieposiadaniu żądanej informacji publicznej, lecz musi zawierać dostateczne wyjaśnienie przyczyny takiego stanu rzeczy (wyrok WSA w Rzeszowie z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt II SAB/Rz 115/23). Jeżeli zatem żądanych we wniosku informacji lub dokumentów organ nie posiada, wówczas powinien odpowiedzieć na wniosek, wskazując powody braku możliwości udzielenia żądanych informacji czy dokumentów i ewentualnie podając jaki podmiot może przedstawić szczegółowe informacje we wnioskowanym zakresie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.05.2004 r., II SAB/Wa 63/04). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie udzielona przez Prezesa Sądu odpowiedź z 20 października 2023 r., co prawda dotyczyła żądania zawartego we wniosku skarżącego jednakże samo stanowisko organu, że nie dysponuje wskazanymi dokumentami nie może zostać uznane za udzielenie odpowiedzi w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W udzielonej odpowiedzi zabrakło bowiem analizy i wyjaśnienia przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku – Prawo o ustroju sądów powszechnych( DZ.U z 2023 roku, poz. 217) – art. 57 § 10, art. 61, art. 67 § 2, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 września 2014 roku w sprawie badań lekarskich i psychologicznych kandydatów do objęcia urzędu sędziego (Dz.U z 2018 roku, poz. 619), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 grudnia 2018 roku w sprawie dokumentacji pracowniczej oraz ustawy z dnia 18 października 2006 roku o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa w latach 1944 -1990 oraz treści tych dokumentów( Dz.U z 2023 roku, poz. 342). Należy zauważyć, że pisemne powiadomienie o nieposiadaniu żądanej informacji powinno zawierać dane pozwalające na ocenę rzetelności takiego twierdzenia, "gdyby bowiem przyjąć, że samo takie twierdzenie zwalnia od zarzutu bezczynności, wnioskodawca byłby faktycznie pozbawiony realnej ochrony" (zob. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2009 r., I OSK 851/09; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., I OSK 156/12; postanowienie NSA z dnia 31 lipca 2018 r.) Zatem udzielając odpowiedzi na wniosek organ winien wyjaśnić skarżącemu obowiązujące uregulowania prawne w zakresie udostępnienia żądanych dokumentów i dlaczego przedmiotowe dokumenty nie znajdują się w dyspozycji organu, co pozwoliłoby również zorientować się skarżącemu gdzie i do jakiego podmiotu winien skierować wniosek o udostępnienie żądanych dokumentów w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tym miejscu jednakże Sąd chciałby zwrócić uwagę, że badania psychiatryczne zawierają szczegółowe dane na temat zdrowia danej osoby. Biorąc pod uwagę wrażliwość tych danych, ujawnieniu może podlegać jedynie informacja, że sędzia jest zdolny do służby z uwagi na stan zdrowia. Wykluczone jest natomiast udostępnienie testów psychiatrycznych, psychologicznych czy też innych badań lekarskich, albowiem dotyczą one sfery osobistej człowieka. Cel ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być realizowany z pogwałceniem prawa do intymnych, szczegółowych danych o stanie zdrowia, nawet jeśli dotyczy to funkcjonariusza publicznego. Szczegółowe informacje o stanie zdrowia, także psychicznego funkcjonariusza nie są informacją publiczną, gdyż nie są informacją o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – por. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. II SAB/Rz 155/22, z dnia 6 września 2022 r., sygn. II SAB/Rz 85/22, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. II SAB/Kr 149/22). Prezes Sądu nie udzielił natomiast żadnej odpowiedzi na pkt 8 dotyczący ilości i sygn. akt postępowań dyscyplinarnych. Pytanie dotyczyło niewątpliwie informacji publicznej i organ nie udzielił odpowiedzi na nie. Skutkiem tego stał się bezczynny w stosunku do załatwienia wniosku w tym zakresie. Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność Prezesa Sądu nie miała charakteru rażącego (punkt 3 sentencji wyroku). Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. cbosa). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. O kosztach orzeczono w pkt. 3 wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu