VIII SAB/Wa 93/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji [...]z siedzibą w [...] na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 3 października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Zespołu Szkół [...] w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 3 października 2024r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...]w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...] na rzecz skarżącej Fundacji [...] z siedzibą w [...]kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 3 października 2024 r. Fundacja [...] z siedzibą w L.(dalej jako: "Fundacja", "skarżąca" lub "wnioskodawczyni") na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, skierowanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, wystąpiła do Dyrektora Zespołu Szkół Ekonomicznych w R. (dalej jako "Dyrektor" lub "organ") z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: 1) Czy szkoła organizuje obowiązkowe "zajęcia wychowawcze" pełnoletnim uczennicom i uczniom, którzy nie zapisali się na dodatkowe zajęcia religii rzymskokatolickiej? 2) Czy dyrektor szkoły, zgodnie z art. 11 Kodeksu cywilnego (pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności) wyraża zgodę na dobrowolne opuszczenie budynku szkoły przez pełnoletnich uczniów, którzy nie zapisali się na dodatkową katechezę? 3) Czy dyrektor szkoły stosuje się do obowiązującego stanu prawnego, iż w momencie ukończenia osiemnastu lat ustaje władza rodzicielska, a wraz z nią wykonywana przez rodziców lub prawnych opiekunów funkcja opiekuńcza, analogicznie również szkoła nie odpowiada od tego momentu za bezpieczeństwo w trakcie zajęć, ponieważ z mocy prawa pełnoletni obywatele i obywatelki są uprawnieni do swobodnego dysponowania swoim czasem, w tym również opuszczania terenu szkoły w trakcie trwania zajęć lekcyjnych, szczególnie takich, w których nie uczestniczą? 4) Czy w dzienniku elektronicznym religia i etyka została wpisana w plan zajęć wszystkich uczennic i uczniów, czy utworzono "wirtualne oddziały" wyłącznie dla uczniów zapisanych na te zajęcia? 5) Czy uczniom niezapisanym na zajęcia religii rzymskokatolickiej katecheta wpisuje "nieobecność usprawiedliwioną" lub "zwolnienie"? 6) Ile godzin "okienek" w swoich tygodniowych planach zajęć mają nauczyciele katecheci w roku szkolnym 2024/2025? Przez "okienko" rozumiemy spowodowane ułożeniem planu relatywnie krótkie - długości 1-2 lekcji przerwy, w czasie których nauczyciel nie prowadzi swoich lekcji. Prosimy nie uwzględniać jako "okienek" planu zakładającego, że nauczyciel przychodzi do szkoły dwa razy dziennie - rano i po południu. 7) Ilu uczniów uczy się w szkole w roku szkolnym 2024/2025? 8) Ilu uczniów w szkole uczęszcza na katechezę w roku szkolnym 2024/2025 (prosimy o wynik ilościowy i procentowy)? 9) Ilu uczniów uczęszcza na lekcje etyki w roku szkolnym 2024/2025? 10) Ilu uczniów z Ukrainy uczęszcza do szkoły w roku szkolnym 2024/2025? 11) Ile godzin "okienek" w swoich tygodniowych planach zajęć w roku szkolnym 2024/2025 mają uczniowie zapisani na katechezę? 12) Ile jest oddziałów, w których więcej niż połowa uczniów nie uczestniczy w zajęciach religii rzymskokatolickiej w roku szkolnym 2024/2025? Ile godzin "okienek" mają w tych oddziałach nieuczęszczający na katechezę uczniowie? Fundacja wskazała, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Stosownie zaś do art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, wnioskodawczyni określiła następujący sposób i formę udostępnienia żądanych informacji, tj. wysyłka na wskazany adres e-mail fundacja.[...].com, jako załącznik do korespondencji elektronicznej. Pismem z 27 grudnia 2024 r. Fundacja reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego wniosła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Dyrektora w udostępnianiu informacji publicznej w związku z wnioskiem skarżącej z 3 października 2024 r. Zarzuciła organowi naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie. Wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze, nakazanie organowi rozpoznania wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ, pomimo upływu terminu na rozpoznanie jej wniosku, nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani nie załatwił sprawy w jakikolwiek inny przewidziany ustawą sposób. Nie ulega zaś wątpliwości, że Dyrektor jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, informacje zaś, o udostępnienie których zwróciła się skarżąca, jako dotyczące sposobu funkcjonowania szkoły, stanowią informację publiczną. Dlatego też, zdaniem Fundacji skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. Pismem z 6 marca 2025 r. skarżąca wniosła o wymierzenie Dyrektorowi grzywny w wysokości wedle uznania Sądu za nieprzekazanie jej skargi na bezczynność organu w udostępnianiu informacji publicznej w związku z wnioskiem Fundacji z 3 października 2024 r. Jak wynika z pism pełnomocnika organu znajdujących się w aktach tutejszego Sądu o sygn. akt VIII SO/Wa 7/25 dotyczących sprawy wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny, Pani K.P., p.o. dyrektora szkoły, powzięła informację o treści wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej dopiero w dacie doręczenia w dniu 25 września 2025 r. korespondencji sądowej zawierającej wezwanie do nadesłania kompletnych akt administracyjnych oraz do udzielenia odpowiedzi na ww. wniosek. Organ nie posiada zaś ani w wersji elektronicznej, ani papierowej wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z 3 października 2024 r. Z ww. akt sądowych wynika, że osoba pełniąca obowiązki dyrektora szkoły od 1 września 2025 r., w piśmie z 16 października 2025 r. kierowanym do Fundacji, udzieliła odpowiedzi na wszystkie zadane pytania o których mowa w przedmiotowym wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność organu - Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 – 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego - w nakazanym terminie - organ nie wypełnia. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a tego przepisu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej też jako "u.d.i.p.") Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawodawca w przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. dokonał przykładowego wyliczenia, jaka informacja stanowi informację publiczną. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się w związku z tym, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów i danych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że Dyrektor jest podmiotem o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jak zaś powszechnie przyjmuje się - co do zasady wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. stanowi informację publiczną. Słusznie więc wskazała skarżąca, że informacje o udostępnienie których zwróciła się skarżąca, jako dotyczące sposobu funkcjonowania szkoły, stanowią informację publiczną. Skoro zaś spełniony został zarówno zakres przedmiotowy i podmiotowy wniosku skarżącej, do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje czy miała miejsce bezczynność organu w udostępnieniu żądanej przez skarżącą informacji publicznej. Na wstępie wyjaśnić należy, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej obowiązany jest co do zasady udostępnić informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej, gdy jest jej dysponentem (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.) oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość jej udostępnienia, określone w art. 5 ust. 1 - 2a u.d.i.p., bądź odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 ust. 1 - 2a u.d.i.p. stosownie do treści art. 16 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej. Zaznaczenia przy tym wymaga, że organ winien podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Brak zaś podjęcia przez podmiot obowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia podniesienie zarzutu bezczynności. Organ wskazuje, że nie posiada ani w wersji elektronicznej, ani papierowej wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z 3 października 2024 r. Niemniej jednak, skarżąca w toku postępowania sądowego przedstawiła wydruk wiadomości e-mail wraz z logami poczty elektronicznej celem wykazania, że wniosek o dostęp do informacji publicznej został złożony i dotarł do organu. Zatem termin do udostępnienia żądanej przez skarżącą informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 17 października 2024 r. Za bezsporne w niniejszej sprawie należy również przyjąć, że informację o treści wniosku Fundacji, osoba p.o. dyrektora szkoły powzięła w dacie doręczenia w dniu 25 września 2025 r. korespondencji sądowej zawierającej wezwanie do nadesłania kompletnych akt administracyjnych w związku z wnioskiem skarżącej o ukaranie organu grzywną za nieprzekazanie skargi. Tymczasem, żądana przez skarżącą informacja została udostępniona przez organ dopiero w dniu 16 października 2025 r. Powyższe oznacza, że organ niewątpliwie dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej z 3 października 2024 r. Tym samym skarga na bezczynność organu była zasadna na dzień jej wniesienia. W związku z powyższym uzasadnione było więc stwierdzenie przez Sąd zaistniałej bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Skoro zaś wniosek skarżącej, wprawdzie z uchybieniem ustawowych terminów o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., został jednak ostatecznie załatwiony w dniu 16 października 2025 r., brak jest więc podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z 3 października 2024 r. bowiem stan bezczynności ustał. Sąd badając zasadność skargi na bezczynność czyni to bowiem według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to sąd nie może zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16). Stwierdzając stan bezczynności organu, Sąd uznał w punkcie drugim sentencji wyroku, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W judykaturze przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Podkreśla się również, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyrok NSA z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a orzekł jak w punktach 1 - 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego radcą prawnym (480 zł), Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. - jak w punkcie 3 sentencji wyroku.