I SA/Wr 1013/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-01-25
Skład orzekający: Halina Betta, Zbigniew Łoboda, Maria Tkacz-Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu powszechnego stwierdzający nieważność umowy sprzedaży może wpływać na datę powstania nadpłaty podatku od towarów i usług, a tym samym na termin zwrotu tej nadpłaty, jeśli zapłata podatku nastąpiła przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Wyrok sądu powszechnego stwierdzający nieważność umowy sprzedaży nie wpływa na datę powstania nadpłaty podatku od towarów i usług, która powstaje z dniem zapłaty podatku. Zwrot nadpłat powstałych przed 1 stycznia 1998 r. następuje na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, zgodnie z którymi nadpłata nie podlega zwrotowi po upływie 3 lat od końca roku, w którym powstała. W związku z tym, jeśli termin do zwrotu nadpłaty upłynął, nie można jej zwrócić, nawet jeśli później sąd stwierdzi nieważność umowy sprzedaży.Stan faktyczny
Skarżący domagał się zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług, wykazanej w deklaracji za grudzień 1995 r., od sprzedaży samochodów. Sprzedaż ta została później uznana za nieważną wyrokiem sądu powszechnego. Organy podatkowe odmówiły zwrotu, wskazując na upływ terminu do zwrotu nadpłaty, który powstał w momencie zapłaty podatku w 1995 r. Skarżący argumentował, że termin powinien być liczony od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska - (sprawozdawca) Protokolant: Lucyna Barańska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J.G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa (Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.) na rzecz D. G. Kancelaria Adwokacka we W., ul. R. [...] kwotę 615 zł (sześćset piętnaście złotych).
Przedmiotem skargi jest decyzja Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] w sprawie odmowy zwrotu podatku VAT w kwocie [...]
Z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług w kwocie [...] W. N. wystąpił wskazując, że w 1995 r. podczas jego choroby, żona W. N., posiadająca pełnomocnictwo do prowadzenia w imieniu skarżącego działalności gospodarczej, sprzedała: samochód ciężarowy Liaz, naczepę ciężarową Brandys, przyczepę ciężarową kontenerową i przyczepę ciężarową. Z faktur wystawionych przez nabywcę Spółkę z o.o. A z grudnia 1995 r. wynika, że należny podatek od tworów i usług został zapłacony w kwocie [...]. Ponieważ Sąd Okręgowy w J. G. wyrokiem częściowym z dnia 3 lipca 2002 r. sygn. akt IC 1055/01 ustalił, że umowy sprzedaży dot. w/w rzeczy zawarte pomiędzy W. N. a Spółką z o.o. A w M. są nieważne. Skarżący domaga się zwrotu nienależnie zapłaconego przez niego podatku od towarów i usług od sprzedaży tych rzeczy.
Urząd Skarbowy odmówił zwroty wskazanej przez skarżącego kwoty podatku, powołując się na upływ terminu zwrotu nadpłaty. Organ wskazał na art. 330 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), który w zakresie zwrotu nadpłat powstałych przed dnia 1 stycznia 1998 r. odsyłał do przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Z 1993 r. Nr 108, poz.486 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 29 ust.1 i ust 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych kwoty nadpłaconych i nienależnie zapłaconych podatków (nadpłaty) podlegają z urzędu zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie braku takich podlegają zwrotowi w ciągu 3 miesięcy od dnia powstania nadpłaty. Po upływie 3 lat, licząc od końca roku w którym powstała nie podlega ona zwrotowi.
Deklarację za grudzień 1995 r. podatnik złożył w dniu [...] i wykazał sprzedaż opodatkowaną ([...] netto, VAT - 22% - [...]), przeniesienie z poprzedniego miesiąca w kwocie [...], zakupy opodatkowane służące sprzedaży opodatkowanej - [...](VAT [...]), kwota do wpłaty [...] - którą zapłacono w dniu [...]. Działalność gospodarczą skarżący zlikwidował [...] Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Urząd Skarbowy uznał, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty z uwagi na upływem terminu do złożenia wniosku o taki zwrot. Termin ten upłynął [...] tj. po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nadpłata powstała. W ocenie organu nadpłata powstała w dniu [...], gdyż przyjął, że przedstawiony przez W. N. wyrok częściowy Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...] ma charakter "deklaratywny".
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że organ podatkowy bezpodstawnie poddał ocenie wyrok sądu powszechnego uznając, że ma on charakter "deklaratywny", a ponadto nie dokonał oceny wszystkich dokumentów, będących w jego posiadaniu. Zdaniem podatnika sprzedaż samochodów została opodatkowana dwukrotnie, gdyż pobrano z tego tytułu zarówno opłatę skarbową jak i podatek od towarów i usług. Do odwołania podatnik dołączył umowy z dnia [...] dotyczące sprzedaży spornych pojazdów, z których wynika, że samochody te sprzedał jako nie stanowiące środków trwałych, związanych z prowadzona przez niego działalnością gospodarczą, H. N. i M. B. i zgłosił te transakcje do opłaty skarbowej.
Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy podzielił stanowisko Urzędu Skarbowego co do daty powstania nadpłaty i terminu zwrotu nadpłaty. Stwierdził, iż zgodnie z art. 74 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nadpłata powstaje z dniem zapłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej (tj. w dniu [...]), a termin jej zwrotu upłynął w dniu [...] zgodnie z art.29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W ocenie organu odwoławczego na zmianą daty powstania nadpłaty nie ma wpływa przedstawione przez skarżącego orzeczenia sądu powszechnego.
Organ zauważył ponadto, że nadpłatę w tej sprawie mogła stanowić jedynie kwota [...] wynikająca z deklaracji za grudzień 1995 r., gdyż pozostała kwota - [...] mogła być rozliczona wyłącznie na zasadach obowiązujących w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od tworów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Odnośnie przedstawionych zarzutów dotyczących nie skonfrontowania danych z ewidencji wymiarów doraźnych z danymi na fakturach oraz nie zbadanie zasadności likwidacji firmy Izba Skarbowa stwierdziła, że skarżący chce przerzucić na organy podatkowe skutki nieporozumień z żoną.
Wątpliwości organu budzi także twierdzenie skarżącego, iż w dacie przedawnienia zwrotu nadpłaty toczyło się postępowanie sądowe w sprawie unieważnienie umów, bowiem sygnatura akt uwidoczniona na przedłożonym orzeczeniu ([...]) wskazuje, iż wniosek w tej sprawie złożył w 2001 r. tj. po upływie 5 lat od daty zawarcia transakcji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. N. wnosi o uchylenie decyzji i zarzuca, że organy podatkowa nie dokonały sprawdzeń w zakresie wskazanym przez niego w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego w J. G., a dotyczącym uiszczenie zarówno opłaty skarbowej jak i podatku od towarów i usług od sprzedaży spornych pojazdów. Ponadto podkreślił, że sprawa jego jest szczególna z tego względu, że sąd powszechny stwierdził, iż złamano obowiązujące prawo.
Odnośnie daty wniesienia do sądu sprawy o unieważnienie umów sprzedaży zawartych przez W.N. wyjaśnił, że przedstawione orzeczenie zapadło w wyniku wznowienia postępowania na skutek apelacji nie precyzując daty złożenia pozwu.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi i dodatkowo wyjaśniła, że deklaracja VAT-7 za grudzień 1995 r. nie była weryfikowana przez organy podatkowe, a weryfikacja taka obecnie mogła by się odbyć jedynie przez wydanie decyzji co nie jest możliwe ze względu na termin przedawnienia wynikający z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej (upływ 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym upłyną termin płatności podatku).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził bowiem w przedmiotowej sprawie naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 74 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. W przedmiotowej sprawie zapłata podatku, który w ocenie skarżącego jest podatkiem nienależnym nastąpiła w dniu [...] Zastosowanie w sprawie ma zatem przepis art. 330 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zwrot nadpłat powstałych przed wejściem w życie ustawy Ordynacja podatkowa (tj. przed 1 stycznia 1998 r.) dokonywany jest na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zasady zwrotu nadpłat w ustawie o zobowiązaniach podatkowych reguluje art. 29. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych kwoty nadpłaconych i nienależnie zapłaconych podatków (nadpłaty) podlegają z urzędu zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie braku takich podlegają zwrotowi w ciągu 3 miesięcy od dnia powstania nadpłaty z zastrzeżeniem ust. 4 tego przepisu. Powołany art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi, że nadpłata nie podlega zwrotowi po upływie 3 lat licząc od końca roku w którym powstała. Zasadnie zatem organ podatkowy przyjął, że termin do zwrotu nadpłaty upłynął z końcem 1999 r.
Skarżący swoje uprawnienie do zwrotu nadpłaty wywodzi z prawomocnego wyroku częściowego Sądu Okręgowego w J. G. z dnia 3 lipca 2002 r. sygn. akt IC 1055/01, uznającego nieważność umów sprzedaży czterech pojazdów. Sprzedaż tych pojazdów, jak twierdzi, opodatkowana została podatkiem od towarów i usług i wykazana w deklaracji za grudzień 1995 r. Termin do zwrotu tej nadpłaty winien być, zdaniem skarżącego, liczony od daty uprawomocnienia się przedstawionego wyroku częściowego sądu powszechnego.
Przepisy Ordynacji podatkowej, a przed 1 stycznia 1998 r. ustawy o zobowiązaniach podatkowych, wyraźnie wskazują jaką datę należy uznać za dzień powstania nadpłaty. Zastosowanie tych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia, iż przedstawiony przez skarżącego w dniu [...] wyrok uprawnia go do uzyskania zwroty nadpłaty wynikającej z deklaracji VAT-7 za grudzień 1995r. Organy podatkowe zasadnie przyjęły, że wyrok ten nie ma wpływu na ustalenie innej daty powstania nadpłaty niż wynika to z przepisów podatkowych.
W dacie złożenia przez skarżącego wniosku o zwrot nadpłaty upłynęły już wszystkie terminy umożliwiające przeprowadzenie postępowania w zakresie stwierdzenia i zwrotu ewentualnej nadpłaty brak zatem podstaw do kwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd, kierując się przedstawionymi wyżej względami, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło