I SA/Wr 1023/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 19.202 zł spowoduje duży uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego rodziny. Wskazał, że obecnie, to jest od dnia 1 maja 2009 r. jego działalność gospodarcza jest zawieszona. Od stycznia 2009 r. utrzymuje się tylko z prac dorywczych i pożyczek od rodziny i znajomych. Ma na utrzymaniu żonę, która nie pracuje i dwoje dzieci w wieku szkolnym (17 i 18 lat). Koszty utrzymania dzieci wynoszą miesięcznie 1.000 zł i domu – opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie – 1.500 zł (w załączeniu przedłożono rachunki za media). Ponadto spłaca kredyt zaciągnięty w 1999 r. na budowę domu w wysokości 40.000 zł, który jest zabezpieczony hipoteką (na dzień 1 lipca 2008 r. kwota pozostała do spłaty wynosiła 12.751 zł) oraz dwie pożyczki bankowe na bieżące potrzeby rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów majątkowych. Dodał, że koszty wynagrodzenia dla pełnomocnika pokryje ze środków pożyczonych od rodziny i znajomych. Na wezwanie referendarza sądowego przedłożono dodatkowo zeznanie podatkowe skarżącego za 2008 r., zaświadczenie o zgłoszeniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. zawieszenia działalności gospodarczej, decyzję z dnia 2 lipca 2009 r. o uznaniu żony skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, wezwania banków do spłaty salda debetowego na rachunku oraz zadłużenia w związku z zaciągniętym kredytem, wyciągi z rachunku bankowego oraz bankową informację przedegzekucyjną. Z powyższych dokumentów wynika, że w 2008 r. wnioskodawca osiągnął z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 1.387.296,78 zł ponosząc jednocześnie stratę w kwocie 12.953,40 zł, saldo rachunku bankowego, którego wyciągi przedłożył, wynosi około (-) 300 zł. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył, że pracuje dorywczo jako kierowca na trasach krajowych i zagranicznych – średnio wykonuje trzy kursy miesięcznie i uzyskuje z tego wynagrodzenie w wysokości około 1.000 zł. W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wskazał, że ponosi wydatki na żywność w kwocie 700 zł, środki higieny i odzież – 200 zł, spłaca kredyt hipoteczny, którego rata wynosi 582 zł oraz dwie pożyczki bankowe po 500 zł miesięcznie. Przy czym spłacania pożyczek w chwili obecnej zaprzestał. Aktualnie nie posiada żadnych środków transportu (samochód osobowy marki Renault Master sprzedał w kwietniu 2008 r.) i nie korzysta z żadnej formy wsparcia państwowego. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że powyższe koszty stanowią daninę publiczną, zaś Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Wskazać też trzeba, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy to wnioskodawca powinien wykazać w sposób wiarygodny okoliczności uzasadniające żądanie wniosku. Rola Sądu/ Referendarza sądowego ogranicza się do wezwania o uzupełnienie wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty na podstawie art. 255 p.p.s.a., w razie wątpliwości co do stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego wnioskującego. Tymczasem, pomimo wezwania o dodatkowe informacje i dokumenty, wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego nie zostały wyjaśnione, gdyż przedstawione okoliczności są sprzeczne, a co za tym idzie – trudno uznać je za wiarygodne. Podane zostało bowiem, że skarżący uzyskuje dochód w wysokości 1.000 zł z prac dorywczych, co nie zostało, pomimo wezwania, w żaden sposób udokumentowane. Jednak miesięczne wydatki jego rodziny znacznie przewyższają wskazaną wyżej kwotę, która stanowi jedyny dochód. Same wydatki na żywność, środki czystości, odzież i rata kredytu hipotecznego, które – jak wynika z oświadczeń skarżącego – są regularnie ponoszone, przekraczają miesięczny budżet domowy. Dodatkowo opłacane są koszty utrzymania domu w wysokości 1.500 zł, w których również nie powinno być zaległości, gdyż wnioskodawca nie wskazał takiej okoliczności i nie przedłożył dokumentu, który by ją potwierdzał. Dokonane obliczenia wskazywałyby, że od rodziny i znajomych miesięcznie musiałby pożyczać około 2.000 zł, co należałoby uznać jako mało prawdopodobne, tym bardziej, że zgodnie z oświadczeniami nie dysponuje środkami na ich spłatę. Wskazane wyżej uwagi prowadzą do konstatacji, że skarżący może dysponować dodatkowymi dochodami, których nie wykazał, a z których może poczynić rezerwy na ponoszenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. W rezultacie należałoby uznać, że nie wykazał okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. Jednakże poniesienie wydatku w kwocie 19.202 zł, w celu uiszczenia wpisu od skargi, bez wątpienia może spowodować nadmierny uszczerbek w budżecie domowym jego rodziny. W związku z tym za podstawę zakresu przyznanego prawa pomocy w części została przyjęta najniższa kwota wpisu stosunkowego z przedziału, w którym mieści się wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie w wysokości 1.920.194,00 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.