I SA/Wr 1024/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. za zaległość w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2011 wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu żądania podał, że aktualnie przebywa na półrocznym bezpłatnym urlopie z powodu przewlekłej choroby małoletniego syna, natomiast jego sytuacja rodzinna i majątkowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskująca strona podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z dwojgiem małoletnich dzieci. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej w dniu [...] czerwca 2015 r. skarżącemu doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie zareagował na to wezwanie, mimo przedłużenia na jego wniosek z dnia [...] czerwca 2015 r. terminu do jego wykonania do dnia [...] lipca 2015 r. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. skarżący ponownie wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania doręczonego w dniu [...] czerwca 2015 r. do dnia [...] września 2015 r. z uwagi na stan zdrowia, który uniemożliwia mu na skompletowanie wszystkich dokumentów (wnioskodawca załączył kserokopię swojego zwolnienia lekarskiego). Postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia, domagając się uchylenia postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że ze względu na stan zdrowia nie był w stanie – mimo przedłużenia terminu - wykonać wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej. W związku z powyższym wnioskodawca został ponownie wezwany do przedłożenia dokumentów pozwalających na ocenę jego sytuacji majątkowej, dochodowej oraz stanu rodzinnego. W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił, że od dnia [...] czerwca 2015 r. jest bezrobotny bez prawa do świadczeń, zaś przed rozwiązaniem umowy o pracę przebywał na półrocznym bezpłatnym urlopie (co potwierdza przedłożone zaświadczenie z dnia [...] maja 2015 r.), podczas którego opiekował się chorym małoletnim synem. Wyjaśnił, że nie posiada żadnych dochodów, ani rachunków i lokat bankowych i pozostaje na utrzymaniu matki J. K., u której zamieszkuje. Dodał, że nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej ani innej formy wsparcia państwowego. Wnioskodawca przedłożył kopię zeznania podatkowego za 2014 r. z którego wynika, że we wskazanym roku podatkowym uzyskał dochód w wysokości 8. 577, 02 zł przy przychodzie 9. 022, 02 zł. Odnośnie zeznania podatkowego za rok 2013 oświadczył, że nie posiada zeznania za ten rok, natomiast zeznanie to wykazywało zerowy przychód. Dodatkowo przedstawił zaświadczenie o wymeldowaniu go w dniu [...] marca 2014 r. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...] [...] we W. oraz zaświadczenie wystawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" i akt notarialny z dnia [...] kwietnia 2009 r. z których wynika, że lokal mieszkalny przy ul. [...] [...] we W. stanowi własność matki wnioskodawcy. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie, a także w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1023/15, I SA/Wr 1025/15 oraz I SA/Wr 1026/15, w której koszty sądowe skarżący ma ponosić jednocześnie, wynosi 500 zł (łącznie 2.000 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym swoim zakresem dwie instytucje procesowe, a mianowicie "instytucję zwolnienia od kosztów" oraz instytucję "ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika". Instytucje te są w istocie rodzajem pomocy państwa dla osób znajdujących się w obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej i finansowej. Przy czym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W ocenie Sądu, strona wykazała, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika bowiem, że skarżący wraz z dwójką małoletnich dzieci zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu swojej matki. W świetle złożonego oświadczenia skarżący pozostaje bez pracy, zaś w okresie poprzedzającym bezrobocie przez pół roku przebywał na bezpłatnym urlopie w trakcie którego opiekował się małoletnim synem. Z przedłożonego zeznania podatkowego za rok 2014 nie wynika również, że w ubiegłym roku skarżący miał do dyspozycji znaczne środki finansowe, z których mógł poczynić oszczędności. Wnioskodawca nie przedłożył co prawda żądanego przez Sąd zestawienia wydatków, jednakże z uwagi na uprawdopodobniony brak możliwości zarobkowania Sąd dał wiarę, że niezbędne wydatki na utrzymanie skarżącego i jego dzieci (w tym zapewnienie miejsca zamieszkania) ponoszone są przez pomagającą skarżącemu matkę. Stanowisko to Sąd opiera zarówno na oświadczeniu wnioskodawcy o braku zatrudnienia, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, rachunków i lokat bankowych, jak i na wspierających to oświadczenie dokumentach źródłowych, tj. zeznaniu podatkowym za 2014 r. (w którym wykazano przychód w wysokości 9.022,02 zł), zaświadczeniu pracodawcy potwierdzającym przebywanie wnioskodawcy na urlopie bezpłatnym, jak i dokumentach świadczących o tym, iż obydwa wskazywane przez stronę lokale mieszkalne stanowią własność osób trzecich. W ocenie Sądu, strona nie będzie w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny uiścić wpisów w kwocie 2.000 zł od zainicjowanych przez stronę spraw sądowoadministracyjnych oraz opłacić wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Podsumowując stwierdzić należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), tzn. ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy mieć na uwadze to, czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Zdaniem Sądu ryzyko zaistnienia takiej sytuacji zostało wystarczająco przez stronę uprawdopodobnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia