I SA/Wr 103/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. Z. przy udziale M. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. W sprawie, uprzednio prowadzonej pod sygnaturą akt III SA/Wr 668/10, skarżący Z. Z. na urzędowych formularzach dwukrotnie – w dniu 4 maja i 15 czerwca 2011 r. - wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania podał, że pozostaje bez pracy i bez prawa zasiłku, leczy się onkologicznie i nie jest w stanie bez uszczerbku dla rodziny wynająć adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i dwoma synami, jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 3.500 m² (hala, budynki magazynowe i kotłownie), zajętej przez komornika sądowego, mieszkania o powierzchni 45.54 m² w 1/6 części, nieużytków rolnych o powierzchni 2,25 ha oraz samochodu Renault Laguna z 2002 r. również zajętego przez komornika. Jako dochód swojego gospodarstwa domowego skarżący podał, otrzymywany zasiłek z Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie 520 zł, emeryturę swojej żony w kwocie 1.412 zł (brutto) w części zajętej przez komornika, kredyt studencki syna w kwocie 650 zł (brutto). Poinformował również skarżący, iż jego rachunek bankowy został zajęty przez komornika. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, z których, ponad wcześniej podane okoliczności, wynika, że skarżący miesięcznie ponosi wydatki na czynsz, energię elektryczną oraz gaz w łącznej kwocie 578,74 zł oraz uzyskuje dopłaty do posiadanych nieużytków rolnych w kwocie 1.400 zł rocznie. Z urzędu wskazać należy, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 14 października 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 668/10 – obecnie I SA/Wr 103/11) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał Z. Z. prawo pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast wyrokiem z dnia 28 marca 2011 r. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta P. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z kolei zgodnie z art. 239 pkt 4) ustawy procesowej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznano zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Wskazać trzeba, że prawo pomocy przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało przyznane Z. Z.prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 października 2010 r. w zakresie maksymalnym, jaki przewiduje uregulowanie wynikające z ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej winno się wskazać, że strona skarżąca w obecnie toczącym się, w następstwie wydania wyroku w jej sprawie, postępowaniu korzysta z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyznanego jej na wcześniejszym etapie postępowania w sprawie. Aktualnie prowadzone postępowanie jest bowiem procesową kontynuacją postępowania wcześniejszego, zainicjowanego skargą tej strony na postanowienie organu egzekucyjnego. Nie ma w tym względzie znaczenia zmiana sygnatury akt sprawy, będąca czynnością techniczną, wynikającą ze zmiany właściwości Wydziału Sądu. Podsumowując stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie skarżący korzysta z przyznanego mu zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Pozostają nadal zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy badaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie (tj. zwolnienia od kosztów) zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem z dnia 14 października 2010 r. i uprawnienie to jest nadal aktualne tak w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu jak i, na skutek wniesienia w sprawie środków odwoławczych, przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W świetle powyższego wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należało za bezprzedmiotowy, a postępowanie wywołane jego wniesieniem, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należało, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa skarżącego, tj. choroba oraz postawanie bez pracy i zasiłku dla bezrobotnych, oraz sytuacja materialna jego gospodarstwa domowego, uzasadniająca udzielanie wsparcia z przez Ośrodek Pomocy Społecznej świadczą o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.