I SA/Wr 103/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, zastępowany przez adwokata, wniósł o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wyznaczony został na kwotę 2.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że bieżące dochody z działalności gospodarczej pokrywają koszty bieżące oraz koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny. Żona nie pracuje, w związku z tym na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje cała rodzina. Wnioskodawca wyjaśnił, iż wskazania Sądu wyrażone w wyroku wydanym w sprawie I SA/Wr 1228/16 dały podstawę do przypuszczenia, że organ podatkowy nie wyda negatywnej decyzji, w związku z tym wnioskodawca nie przewidywał, że będzie musiał uiścić wpis sądowy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci (ur. w [...]r. i [...] r.), posiada dom o powierzchni 200 m2 i wartości 700.000 zł oraz samochód M. [...], rocznik [...] r. Nie ma żadnych oszczędności ani innych zasobów pieniężnych. Łączny dochód rodziny wynosi 11.000 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: kredyty 3.000 zł, leasing 7.000 zł, koszty mieszkania 700 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że wnioskodawca ma z żoną ustanowioną rozdzielność majątkową, z działalności gospodarczej uzyskał w 2015 r. przychód w wysokości 600.268,07 zł i dochód w kwocie 14.628,07 zł, a w 2016 r. przychód wyniósł 847.597,16 zł i dochód 4.119,51 zł. W grudniu 2017 r. oraz w styczniu i lutym 2018 r. wnioskodawca dokonał dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 62.512 zł, 64.779 zł i 61.840 zł oraz poczynił zakupy związane z działalnością opodatkowaną na kwoty 28.494 zł, 51.809 zł i 29.924 zł. Dochód z działalności w tych miesiącach wyniósł 14.953,62 zł, 15.228,65 zł i 13.393,40 zł. Wnioskodawca oświadczył nadto, że leczenie i opieka nad niepełnosprawnym synem pociągają za sobą spore wydatki. Stałe wydatki pokrywa z bieżącej działalności gospodarczej, natomiast jeżeli środki te są niewystarczające, wydatki pokrywane są z oszczędności żony. Wnioskodawca wyjaśnił, że posiada dwa samochody o wartości 4.000 zł (F.) i 6.500 zł (M.). Dom pod adresem zamieszkania jest jego własnością. Źródłem pokrycia wynagrodzenia dla pełnomocnika zastępującego wnioskodawcę w niniejszej sprawie są jego ostatnie oszczędności. Przedłożone zostały również: kopia orzeczenia o niepełnosprawności syna i wydruk historii rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przestawione wyżej dane, w ocenie referendarza sądowego, nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku, w pierwszej kolejności zauważyć trzeba, iż wnioskodawca nie ustosunkował się w pełni do skierowanego do niego wezwania. Nie przedłożył bowiem zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez jego rodzinę pomimo, iż w wezwaniu wyraźnie zostało podkreślone, że należy takie zestawienie przedstawić w sposób szczegółowy, określony kwotowo. Z historii rachunku bankowego wynika z kolei, że pominięte zostały inne rachunki posiadane przez wnioskodawcę – trzy jego prywatne rachunki o końcowych numerach **[...], **[...] i **[...] oraz jeden rachunek numerze **[...], związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wnioskodawca natomiast został zobligowany do przedłożenia wydruków historii wszystkich rachunków, lokat bankowych oraz kart kredytowych posiadanych przez oboje małżonków, w tym związanych z działalnością gospodarczą. Pominięte też zostały wszystkie dokumenty dotyczące sytuacji finansowej żony wnioskodawcy, który podniósł, że w małżeństwie została ustanowiona rozdzielność majątkowa. Ta okoliczność jednak nie ma znaczenia na potrzeby oceny możliwości w ponoszeniu kosztów postępowania sądowego przez stronę skarżącą. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane zostało już stanowisko, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie obowiązani są – każdy według swoich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, między innymi uregulowania zawartego w art. 27 k.r.o. (por. postanowienie NSA z 24 września 2013 r., sygn. akt II FZ 752/13). W związku z tym poszerzenie ustaleń faktycznych o dokumenty dotyczące bezpośrednio małżonka strony skarżącej, w celu ustalenia sytuacji majątkowej samego wnioskodawcy, jest zawsze konieczne (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I GZ 417/13 oraz z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GZ 179/16). W przypadku wnioskodawcy dane dotyczące sytuacji finansowej jego żony są istotne choćby z uwagi na oświadczenie, iż miesięczne wydatki rodziny pokrywane są również z jej oszczędności. Jeśli zaś chodzi o dane wynikające z dokumentów, które zostały przez wnioskodawcę przedłożone, to nie budzą one wątpliwości, że wnioskodawca miał możliwość wygospodarowania środków w wysokości 2.000 zł na pokrycie wpisu od skargi. Zwrócić należy uwagę, iż za 2016 r. odnotowane zostały przychody z działalności gospodarczej na poziomie ponad 800.000 zł. Dane dotyczące bieżących miesięcy (grudnia 2017 r. oraz pierwszych miesięcy 2018 r.) wskazują, iż miesięczne obroty sięgają ponad 60.000 zł, a dochód (czyli zysk po odliczeniu zakupów i innych wydatków) – kilkanaście tysięcy zł. Na rachunku bankowym saldo w tych miesiącach wynosiło nawet 30.000 zł, a środki pochodziły m.in. z prywatnych rachunków wnioskodawcy, których historie nie zostały udostępnione. Dodać trzeba, że wnioskodawca powinien był się spodziewać konieczności uiszczenia wpisu od skargi najpóźniej z dniem jej wniesienia (23 grudnia 2017 r.) i od tej daty czynić już rezerwy na ten cel. Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.