I SA/Wr 1065/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2000 r. oddala skargę. Uzasadnienie: Pismem z dnia 25 stycznia 2010 r., uzupełnionym pismem z dnia 17 lutego 2010 r., J. C., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z wnioskiem o umorzenia w całości odsetek za zwłokę od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2000 w wysokości 116.173,27 zł., które na dzień złożenia wniosku, tj. na dzień 28 stycznia 2010 r. wynosiły 102.554 zł. W uzasadnieniu wniosku strona stwierdziła, że jednorazowa zapłata zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, nie jest możliwa, natomiast umorzenie przedmiotowych odsetek, przy jednorazowej zapłacie przez podatnika zaległości podatkowej, pozwoli mu uregulować wszystkie należności wobec Skarbu Państwa. Wnioskujący podkreślił, że jego obecna sytuacja finansowa i zdrowotna nie pozwala mu na pokrycie powstałej zaległości i odsetek za zwłokę. Środki które posiada wystarczają mu jedynie na bieżące wydatki konieczne do utrzymania siebie i swojej rodziny. Wskazał, że jedynie pomaga swojej małżonce w prowadzeniu - przedsiębiorstwa P.H.U. Dom Weselny "A" z siedzibą w G.. Jednocześnie zaznaczył, że w ostatnim okresie, w związku z pogłębiającym się kryzysem gospodarczym, dochody firmy uległy znacznemu zmniejszeniu, a przedsiębiorstwo boryka się z trudnościami finansowymi. Końcowo podatnik wskazał, że jego sytuacja zdrowotna (problemy sercowo-naczyniowe) zmusza go do ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z leczeniem prewencyjnym, stałymi badaniami specjalistycznymi i cyklicznymi wizytami w poradni kardiologicznej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. decyzją z dnia 23 marca 2010 r. (nr PB/4113-1/10) odmówił umorzenia odsetek za zwłokę wskazał, że zaległe zobowiązanie wynika z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 24 grudnia 2002 r., a z karty kontowej należności wynika, że skarżący nie dokonał żadnej dobrowolnej wpłaty. Zobowiązane regulowane jest w wyniku prowadzenia egzekucji lub poprzez przerachowanie nadpłat powstałych w innych podatkach. Zaległość wynikająca z ww. decyzji została zabezpieczona poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości. Organ stwierdził też, że sytuacja materialna podatnika pozwala na regulowanie zobowiązań. Podatnik wraz z małżonką uzyskuje z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej dochodowy w kwocie 2.239 zł miesięcznie netto, zaś stałe wydatki jakie ponosi to 490 zł (czynsz, telefon). W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie odsetek za zwłokę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy l instancji, zarzucając naruszenie: - art. 67 a § 1 pkt 3, art. 53 § 1 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej: O.p.) polegające na ich błędnej wykładni, - art. 87 i 88 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), - art. 187 § 1 Op, poprzez nie zebranie i w sposób wyczerpujący nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołał treść art. 67b § 1 pkt 2 Op i wskazał, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a O.p. które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis, tj. przepisów rozporządzenia Komisji WE nr 1988/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. L 379 z dnia 28 grudnia 2006 r. P.0005-0010 – dalej w skrócie: rozporządzenie Komisji WE). Organ odwoławczy podkreślił, że powyższy przepis adresowany jest wyłącznie do podatników, którzy w dacie wniesienia do organu podatkowego wniosku o udzielenie ulgi podatkowej w ramach pomocy de minimis, prowadzili działalność gospodarczą. Uwzględniając fakt, że podatnik na dzień złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych nie posiada statusu przedsiębiorcy, organ odwoławczy stwierdził, że bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 87 i 88 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Przytaczając z kolei treść art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Dokonując oceny zasadności udzielenia wnioskowanej ulgi, w kontekście zawartych w art. 67a § 1 Op przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że powołany przepis ma charakter wyjątkowy, jako odstępstwo od obowiązku płacenia podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Przyznanie wnioskowanej ulgi podatkowej z uwagi na interes publiczny byłoby, w ocenie organu odwoławczego, uzasadnione, gdyby beneficjantem pomocy był podmiot realizujący ważne funkcje społeczne, zaspokajające podstawowe potrzeby ludności, w tym również dający zatrudnienie większej liczbie osób, które bez udzielenia takiej pomocy znalazłyby się w sytuacji zagrożenia możliwości wykonywania swej działalności, a także w przypadku gdyby w przypadku spłaty zobowiązań zachodziła konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej. Przesłanka ważnego interesu podatnika byłaby, zdaniem organu podatkowego, spełniona, gdyby z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie miał możliwości spłaty należności podatkowych (klęski żywiołowe, zdarzenia losowe). Jak stwierdzano w zaskarżonej decyzji, skarżący żadnej z wymienionych przesłanek nie spełnia. Skarżący jedynie pomaga małżonce w prowadzeniu działalności gospodarczej, z której uzyskiwany dochód jest źródłem utrzymania ich rodziny oraz posiada majątek, na który składają się: nieruchomość położona w G. przy ul. [...], lokal mieszkalny w G. przy ul. [...], samochód marki Renault Scenic rok produkcji 1997 r. Posiada on też stałe źródło dochodu, które stanowi dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę. Organ odwoławczy podkreślił również, że nieuregulowany przez skarżącego podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oraz wysokość należnych od niego odsetek za zwłokę, jest konsekwencją nieujawnienia przez niego źródeł przychodów uzyskanych w badanym okresie oraz latach poprzednich. Obecnie starania podatnika w zakresie likwidacji powstałych zaległości podatkowych, w tym odsetek za zwłokę, ograniczyły się jedynie do złożenia wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od zaległości podatkowej. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby podatnik podjął radykalne działania w kierunku pozyskania środków finansowych na uregulowanie zobowiązań wobec Skarbu Państwa i poprawę swojej kondycji finansowej. Strona nie wskazała również źródła, z którego miałyby pochodzić środki finansowe na jednorazowe uregulowanie należności głównej w sytuacji umorzenia odsetek za zwłokę. W ocenie organu, nie znajduje również uzasadnienia argumentacja strony, że z uwagi na wzrost cen i wysokie koszty utrzymania, jej sytuacja materialna uległa w ostatnim czasie pogorszeniu, gdyż ww. czynnikom poddanych zostaje wielu podatników, którzy mimo trudnej sytuacji finansowej regulują zobowiązania podatkowe terminowo i we właściwej wysokości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. C. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając organom podatkowym naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 67 a § 1 pkt 3, art. 67b § 1 pkt 2 i art. 207 O.p. oraz art. 1 lit. h) rozporządzenia Komisji WE, poprzez ich błędną wykładnię; - przepisów prawa procesowego, tj. art. 187 § 1 O.p., poprzez nie zebranie i w sposób wyczerpujący nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek jest możliwe dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego, co do aktualnej sytuacji materialnej podatnika. Dopiero na tej podstawie możliwa jest bowiem ocena, czy w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi. Organ nie uwzględnił, że sytuacja skarżącego w ostatnim okresie uległa znacznemu pogorszeniu i to na skutek okoliczności od niego niezależnych, w szczególności na skutek wzrostu cen i kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto skarżący wskazuje, że w postępowaniu w zakresie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie powinny być oceniane kwestie dotyczące postępowania podatnika w okresie od 2002 r. do 2010 r., a jedynie sytuacja skarżącego w okresie wydawania decyzji. tj. z przełomu 2009 r. i 2010 r. W odpowiedzi na Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi i potrzymał argumentację przedstawiona w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że w odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w zakres tego uznania, ograniczając się do kontroli prawidłowości prowadzonego postępowania. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie, pojęte w trybie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., oparte właśnie na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wynika, że organ na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może, umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę od tych zaległości lub opłatę prolongacyjną, w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to, że nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy zostanie ustalone istnienie wymienionych wyżej przesłanek, organ może ale nie musi umorzyć istniejące zaległości podatkowe, odsetki za zwlokę lub opłaty prolongacyjne. W rozpatrywanej sprawie, podatnik wystąpił o umorzenie odsetek za zwlokę od niezapłaconego w terminie płatności zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2000 r. Organ podatkowy w zaskarżonej decyzji przedstawił jak rozumie nieostre pojęcia użyte w art. 67a § 1 O.p., tj. ważny interes podatnika i interes publiczny. Rozumienie tych pojęć jest zgodne zarówno z orzecznictwem sądów administracyjnych jak i poglądami doktryny. Wyjaśnił też organ podatkowy, że przepis art. 67b § 1 pkt 2 O.p. ma zastosowanie wyłącznie do podatników prowadzących działalność gospodarczą, występujących z wnioskiem o udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis, tj. przepisów rozporządzenia Komisji WE nr 1988/2006 z dnia 15 grudnia 2006 , w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 ). W odniesieniu do skarżącego, przepis art. 67b § 1 pkt 2 O.p. nie ma zastosowania, gdyż, jak ustalono w toku postępowania, skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynie pomaga żonie, prowadzącej taką działalność. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że chybiony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy podatkowe art. 67b § 1 pkt 2 O.p. W toku przeprowadzonego postępowania organy podatkowe ustaliły też aktualną (na dzień wydania decyzji pierwszoinstancyjnej) sytuację majątkową skarżącego. W szczególności przyjęły, że skarżący nie uzyskuje dochodów, pomaga żonie w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej - przedsiębiorstwa P.H.U. Dom Weselny "A" z siedzibą w G., pozostaje zatem na utrzymaniu żony. Dochody żony z ww. działalności to jedynie stałe źródło dochodów skarżącego i jego małżonki. Uzyskiwane dochody kształtują się w wysokości 2.239 zł miesięcznie netto. Stałe wydatki jakie ponosi skarżący to 490 zł (czynsz, telefon). Ponadto organy podatkowe ustaliły, że skarżący i jego żona posiadają majątek ruchomy i nieruchomości, w szczególności: nieruchomość położoną w G. przy ul. [...], lokal mieszkalny znajdujący się w G. przy ul. [...] oraz samochód marki Renault Scenic, rok produkcji 1997 r. Wskazano także, że ciążąca na skarżącym zaległość podatkowa została zabezpieczona, poprzez ustanowienie hipoteki, w łącznej kwocie 267.451,20 zł, na nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. W konsekwencji organy podatkowe uznały, że w przypadku skarżącego nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadnianych umorzenia odsetek za zwlokę od zaległości podatkowej. Dodatkowo wskazały także, że od daty określenia zobowiązania podatkowego - które wygenerowało odsetki za zwlokę, których umorzenia domaga się skarżący – nie podjął on żadnych działań wskazujących na wolę dobrowolnej spłaty zobowiązania. Skarżący zarzucając naruszenie art. 187 § 1 O.p. wskazał jedynie, że organy podatkowe nieprawidłowo zebrały i rozważyły wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności nie odniósł się do sytuacji podatnika w dacie orzekania o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę. Zarzuty w tym zakresie, zdaniem Sądu, nie są trafne. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący posiadał majątek, z którego możliwe jest zaspokojenie należności podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżący nie jest także pozbawiony bieżących dochodów, pozostaje bowiem jest na utrzymaniu żony, której pomaga w prowadzeniu działalności gospodarczej, a działalność ta przenosi dochody. Organy podatkowe, wskazując na charakter zaległości podatkowej obciążającej skarżącego oraz podnosząc, że w okresie od 2002 ( ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego) do 2010 r. (złożenie wniosku o umorzenia odsetek za zwłokę) skarżący nie dokonywał dobrowolnych wpłat, zmierzały do wykazania braku wiarygodności twierdzeń skarżącego, zawartych we wniosku, a dotyczących jednorazowej spłaty zaległego zobowiązania w przypadku umorzenia odsetek za zwłokę. Ustalenia te nie odnosiły się wprost do oceny sytuacji majątkowej skarżące. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu, był wystarczający do oceny czy wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie ciążących na skarżącym odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej. Nie budzi również zastrzeżeń dokonana przez organy podatkowe ocena całości zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających umorzenie odsetek za zwlokę. Brak zatem podstaw do stwierdzenia, że postępowanie było przeprowadzone niegodnie z obowiązującymi przepisami. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezzasadną.