I SA/Wr 1069/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska,, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman,, , Protokolant: starszy specjalista Paulina Wódka,, po rozpoznaniu w Wydziale I, na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 409/20: I. wznawia postępowanie sądowoadministracyjne zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 409/20; II. uchyla prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 409/20 i umarza postępowanie sądowoadministracyjne. 1. Postępowanie sądowoadministracyjne objęte skargą o wznowienie. 1.1. Przedmiotem skargi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ) jest żądanie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 409/20. 1.2. Przedmiotem badania w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, które toczyło się przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 409/20, była decyzja SKO z dnia 10 czerwca 2020 r. nr SKO/41/CP-24/2019, w ramach której: 1) uchylono w części dotyczącej okresu od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. i w tym zakresie umorzono postępowanie w sprawie oraz 2) utrzymano w mocy w pozostałej części, decyzję Prezydenta Miasta J. (dalej jako: organ I instancji) z 21 listopada 2019 r. nr GK-G.6232.11.23.2019, określającą wnoszącej skargę na ww. decyzję SKO – [...] Spółdzielni [...] z siedzibą w J. w likwidacji (dalej jako: Spółdzielnia), wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, zlokalizowanej przy u. [...] w J. w kwotach: - za okres od 1 stycznia do 31 maja 2014 r. w kwocie 439 zł miesięcznie; - za okres do 1 czerwca do 2014 r, do 31 stycznia 2015 r. w kwocie 1.098 zł miesięcznie; - za okres od 1 lutego 2015 r. do 31 maja 2019 r. w kwocie 1.097,95 zł miesięcznie; - za okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w kwocie 438,58 zł miesięcznie; - od 1 września 2019 r. w kwocie 469,46 zł miesięcznie. 1.3. Wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 23 lutego 2021 r. wydanym w postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt I SA/Wr 409/20, który wydano na posiedzeniu niejawnym (w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2015 r. do sierpnia 2019 r. i od września 2019 r., a w pozostałej części oddalono skargę oraz zasądzono od SKO na rzecz strony skarżącej kwotę 4.666 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku podkreślono, że Sąd bada legalność decyzji. Nie jest to możliwe, jeśli w aktach brak podstawowych dokumentów będących podstawą rozstrzygnięcia. Bez pełnego materiału dowodowego nie jest zatem możliwa ocenia prawidłowości stanowisk stron. W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył przepisy art. 121 §1, art. 122 w zw. z art. 187 §1 w zw. z art. 191, art. 210 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 tj. ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO zobowiązane zostało do uzupełnienia materiału dowodowego w szczególności o umowę dzierżawy pojemników, na którą powołuje się w decyzji, wyjaśnić istnienie PSZOK i zasad jego funkcjonowania na terenie Skarżącej w 2015 r. oraz wyjaśnić jaką umowę Skarżąca rozwiązała w 2019 r. z M. W przypadku zakwestionowania przez SKO rzetelności złożonej przez zobowiązanego z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi deklaracji, organ został zobowiązany w sposób jednoznaczny - z powołaniem się na konkretne dowody - wykazać, że deklaracja jest nieprawidłowa. Po doręczeniu organowi i Spółdzielni odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, nie wniesiono żadnej skargi kasacyjnej, wobec czego stwierdzono jego prawomocność od dnia 7 maja 2021 r. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze o wznowienie ww. postępowania sądowoadministracyjnego, wniesionej do tutejszego Sądu w dniu 29 października 2021 r. (nadanej pocztą 26 października 2021 r.), organ wniósł o wznowienie tamtego postępowania i uchylenie wydanego w nim wyroku w oparciu o przepis art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu skargi organ wskazał, że realizując niezbędne czynności po uchyleniu w części jego decyzji z dnia 10 czerwca 2020 r. w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 23 lutego 2021 r., zwrócił się do Spółdzielni w dniu 27 sierpnia 2021 r. z wezwaniem o złożenie wyjaśnień w sprawie, lecz przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie – po dwukrotnym awizowaniu została mu zwrócona w dniu 1.10.2021 r. jako niepodjęta w terminie. Następnie w dniu 21 października 2021 r., przystępując do rozpoznania sprawy, SKO powzięło wątpliwość czy nie ponowić tego wezwania. Jednocześnie z uwagi na okoliczność, że już w postępowaniu sądowoadministracyjnym Spółdzielnia była w likwidacji, organ dokonał sprawdzenia w Krajowym Rejestrze Sądowym czy podmiot ten nadal istnieje. Wydruk informacji z KRS z dnia 21 października 2021 r. nie pozostawiał wątpliwości, że Spółdzielnia została prawomocnie wykreślona z rejestru z dniem 13 lutego 2021 r., wobec czego w dacie wyrokowania nie posiadała zdolności sądowej, a wyrok z dnia 23 lutego 2021 r. dotknięty jest nieważnością. 2.2. Po zbadaniu na posiedzeniu niejawnym, że skarga jest wniesiona w terminie trzymiesięcznym, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.), okoliczności stwierdzające zachowanie terminu i dopuszczalność skargi zostały co najmniej uprawdopodobnione (art. 280 § 2 p.p.s.a.) oraz że uiszczono od niej należny wpis sądowy (525 zł) skierowano sprawę do wyznaczenia rozprawy. Wobec nieistnienia Spółdzielni, jako strony przeciwnej w postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie, nie potrzeby ani możliwości doręczenia jej odpisu skargi oraz zawiadomienia jej o rozprawie. Ze strony organu, który został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, nie stawił się nikt. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ustawowe podstawy wznowienia postępowania z powodu nieważności określone zostały w art. 271 p.p.s.a. Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej. Jak stanowi przepis art. 275 zdanie pierwsze do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 276 zdanie pierwsze do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Negatywną przesłankę wznowienia określa art. 278 p.p.s.a., wedle którego po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Ustawowe wymogi formalne skargi określa przepis art. 279 p.p.s.a., który stanowi, że skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Po przeprowadzeniu w myśl art. 280 p.p.s.a. badania wstępnego skargi pod kątem (uprawdopodobnienia) zachowania terminu do jej wniesienia oraz spełnienia niezbędnych wymogów formalnych, a nastepnie ustaleniu, że można nadać jej dalszy bieg, na podstawie art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie, przy czym sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Natomiast w myśl § 2 tegoż artykułu po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę o wznowienie albo ją uwzględnia stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. 3.2. Skarga jest zasadna i podlegała uwzględnieniu. 3.3. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz niezbędnych wymogów ustawowych i nie zachodzi przesłanka negatywna wznowienia określona w art. 278 p.p.s.a. 3.4. Wskazana podstawa wznowienia w postaci nieważności ww. postępowania sądowoadministracyjnego z powodu braku zdolności sądowej Spółdzielni w dacie wydawania wyroku z dnia 23 lutego 2021 r. nie budzi najmniejszych wątpliwości. Załączony do skargi o wznowienie wydruk Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS wedle stanu na dzień 21 października 2021 r. (k. 23-26) wyraźnie wskazuje, że w dniu 13 lutego 2021 r. uprawomocniła się decyzja o wykreśleniu jej z tego rejestru. Oznaczało to utratę z tym dniem przez Spółdzielnię jej osobowości prawnej, a przez to także zdolności prawnej oraz – odpowiadającej jej na gruncie postępowania sądowoadministarcyjnego – zdolności sądowej, o której mowa w art. 25 § 1 p.p.s.a. Przedmiotowy wyrok z dnia 23 lutego 2021 r. został zatem wydany w warunkach nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2) p.p.s.a. Z tego powodu należało skargę uwzględnić i wznowić przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem wydanym w stanie nieważności, o czym – w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. – orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. 3.5. Powyższe ustalenie, że przedmiotowy wyrok z dnia 23 lutego 2021 r. został wydany w warunkach nieważności, implikowało konieczność jego uchylenia, a jednocześnie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został on wydany, o czym – w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. – orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku. Podkreślić bowiem należy, że utrata zdolności sądowej Spółdzielni jako osoby prawnej na skutek jej wykreślenia z rejestru wiąże się (zresztą podobnie jak w przypadku spółek kapitałowych prawa handlowego) z brakiem następcy prawnego, o którym mowa w art. 130 § 1 pkt 2) p.p.s.a. i który mógłby wstąpić w jej miejsce do postępowania sądowoadministracyjnego. Stan braku następstwa prawnego jest w tej sytuacji trwały i nie da się go już wyeliminować. Nadto kontynuowanie takiego postępowania byłoby również bezprzedmiotowe w myśl art. 161 § 1 pkt 3) p.p.s.a. Z chwilą utraty osobowości prawnej i związanej z nią zdolności sądowej Spółdzielni wygasły bowiem jej zobowiązania stanowiące przedmiot rozstrzygnięcia w ramach zaskarżonej przez nią wcześniej decyzji SKO, która była z kolei przedmiotem badania w ramach postępowania sądowoadmnistracyjnego w sprawie I SA/Wr 409/20. 3.6. Sprawa niniejsza została rozpoznana na rozprawie zgodnie z art. 280 § 1 i art. 281 p.p.s.a., gdyż – wbrew oczekiwaniu organu – brak było podstawy prawnej do rozpoznania jej na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w szczególności możliwości takiej nie przewidziano w art. 119 p.p.s.a. Zastosowanie wyroku jako postaci orzeczenia rozstrzygającego niniejszą sprawę wynika z dyspozycji art. 132 stosowanego w związku z art. 276 p.p.s.a.