I SA/Wr 1073/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Henryka Łysikowska, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant: Referent - Edyta Forysiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi: E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 12 lipca 2017 r. Nr SKO [...] w przedmiocie: miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi E. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) we W. z [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego S. z [...] nr [...] – określającą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 lipca 2013 r. w kwocie 54,00 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, że E. G. (dalej: strona, podatnik, skarżący) nie złożył deklaracji na poczet opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości położonej w P. ul. [...]. Właściwy w sprawie organ I instancji wszczął postępowanie, w którym podatnik nie odpowiadał na wezwania organu i nie uczestniczył czynnie w postępowaniu. Organ (na podstawie informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Gospodarki Komunalnej) ustalił, że nieruchomość, której dotyczy opłata zamieszkują 3 osoby. Biorąc pod uwagę powyższe informacje oraz stawkę opłaty wynikającą z uchwały Zgromadzenia Związku Międzygminnego S. z [...] nr X/41/2013 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za pojemnik o określonej wielkości na terenie Związku Międzygminnego S. (Dz. U. Województwa D. z 2013 r., poz. 2066 ze zm., dalej: uchwała nr X/41/2013), powołaną na wstępie decyzją z [...] organ pierwszej instancji – uwzględniając, że nieruchomość zamieszkują trzy osoby a strona nie zadeklarowała segregacji odpadów, przyjął stawkę opłaty dla odpadów niesegregowanych - 18 zł od osoby, określając wysokość należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od dnia 1 lipca 2013 r. w wysokości 54 zł miesięcznie. W odwołaniu od decyzji strona stwierdziła, że nie zgadza się z "nakazem płatniczym", ponieważ: nie ma zakładu produkcyjnego, nie wytwarza odpadów, nie ma zysku, ani przychodu, ponadto składa zeznania podatkowe w urzędzie skarbowym i uiszcza inne opłaty do gminy. Zdaniem skarżącego, zaniedbaniem organu jest niewystawienie nakazu płatniczego. W jego ocenie, przepisy Ordynacji podatkowej są niezgodne z art. 32 Konstytucji, gdyż dopuszczają nierówne traktowanie podatników wobec prawa. Skarżący podkreślił, że nie był zobowiązany do złożenia deklaracji na poczet opłat za gospodarowanie odpadami od nieruchomości, gdyż czynność ta jest dobrowolna. Zdaniem skarżącego, wymierzenie przez organ opłaty za gospodarowanie odpadami jest bezzasadne i bezprawne, gdyż narusza przepisy: art. 31, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP oraz ustawę "Prawo Miernicze", która obowiązuje w polskim ustawodawstwie. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W treści decyzji organ wskazał, że skarżący - pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 6m ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 250 ze zm., dalej: u.c.p.g.) - nie złożył deklaracji na poczet opłat za gospodarowanie odpadami od nieruchomości. W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo organ pierwszej instancji wszczął na podstawie art. 6o u.c.p.g. postępowanie w stosunku do skarżącego, zakończone wydaniem decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Organ podkreślił, że z § 2 pkt 2 i 4 uchwały nr X/41/2013 wynika, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobierana jest od gospodarstwa domowego ze zróżnicowaniem stawki w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość w taki sposób, że wynosi ona miesięcznie 12,50 zł od osoby, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny lub miesięcznie 18,00 zł od osoby, jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób zmieszany. W przypadku gospodarstw domowych powyżej 5. osób opłatę wnosi się za pierwszych 5 osób. Ponieważ z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, że nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] - której współwłaścicielem jest skarżący - zamieszkują trzy osoby, a zobowiązany nie złożył deklaracji – organ przyjął, że odpady gromadzone były nieselektywnie i określił miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami w kwocie 54 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła "o rozpatrzenie skargi i uznanie uchwały Rady Gminy za niezgodną z prawem oraz żądanie Związku Międzygminnego za bezzasadne i bezpodstawne, a decyzję SKO oderwaną od faktycznego stanu prawnego RP". Skarżący stwierdził, że uchwała Rady Gminy dotycząca sposobu naliczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi "narusza w sposób rażący prawo wyższego rzędu, czyli ustawę o Prawie Mierniczym i wzorach miar obowiązujących w Rzeczypospolitej". Zdaniem skarżącego, sposób naliczania opłaty winien być okresowy (tygodniowy lub miesięczny), a ilość osób nie jest wyznacznikiem ilości wytwarzanych śmieci. W jego ocenie, Związek Międzygminny S. bezprawnie rozporządza i gospodaruje rzeczami stanowiącymi własność skarżącego. Kolejny zarzut skargi sprowadza się do następujących pytań: "czy są przepisy, które każą płacić za coś czego nikt nie zrobił, tzn. Związek Międzygminny S. fizycznie nie odbierał żadnych odpadów bo ich nie było" oraz "czy są przepisy w polskim prawie, które nakazują płacić za brak odpadów". W dalszej kolejności strona podniosła, że Rada Gminy i Wójt Gminy Z. w Gminnym Zakładzie Komunalnym nie stosuje się do "ustawy o gospodarowaniu odpadami stałymi i ciekłymi". Skarżący zakwestionował również fragment decyzji organu odwoławczego, zgodnie z którym obowiązek opłaty związany jest z posiadaniem nieruchomości oraz z osobami zamieszkującymi tą nieruchomość i dotyczy nie więcej niż 5 osób, wskazując na niekonsekwencję "prawodawcy samorządowego", który dokonał takiego zapisu. Zdaniem skarżącego, tzw. "ustawa śmieciowa" łamie jego prawa i swobody obywatelskie oraz prawa wynikające z Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie ww. decyzji. Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół zasadności określenia skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] w kwocie 54 zł miesięcznie. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia spornej kwestii, w pierwszej kolejności odnieść się należy do przepisów prawa stanowiących podstawę decyzji wymiarowej. Podstawę prawną decyzji stanowiły art. 207 i 210 § 1 i § 2 w związku z art. 21 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: O.p.) w związku z art. 6m, 6o i 6q u.c.p.g. oraz § 2 pkt 2 i 4 uchwały nr X/41/2013. Na mocy art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy O.p., z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. W myśl art. 21 § 3 O.p. jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji (art. 207 § 1 i § 2 O.p.). Elementy stanowiące treść decyzji zawarte są w art. 210 O.p. W myśl art. 6m ust. 1 u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14. dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Stosownie do art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji - wójt, burmistrz lub prezydent miasta (w tym przypadku Zarząd Związku Międzygminnego S.) określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Zgodnie natomiast z art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g rada gminy, w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy. Z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. wynika, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z kolei zgodnie z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przez właściciela nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż skarżący od 1994 r. jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], tj. lokalu zabudowanego z wyodrębnionymi 4 lokalami, będącymi odrębną własnością lokali (księga wieczysta prowadzona przez Sąd Rejonowy W., nr [...], k. 3-5 akt organu pierwszej instancji). Ponieważ skarżący nie złożył deklaracji na poczet opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości, organ pierwszej instancji pismem z 4 marca 2016 r. wezwał skarżącego do złożenia deklaracji (DO-1) o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami (k. 6 akt organu pierwszej instancji), a w związku z brakiem odpowiedzi skarżącego na powyższe wezwanie, postanowieniem z 18 kwietnia 2016 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymiaru opłaty. W sprawie ustalono także niewątpliwie - po uzyskaniu informacji od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. o ilości osób zamieszkujących w nieruchomości (pismo z 23 stycznia 2017 r., k. 36) oraz informacji od Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w Z. o ilości zużywanej wody na terenie nieruchomości (pismo z 14 grudnia 2016 r. i załącznik nr 1 dotyczący wniosku o udostępnienie danych, k. 72-73 i 76-77) - że przedmiotową nieruchomość zamieszkują trzy osoby (łącznie ze skarżącym). Powyższe potwierdzone zostało oświadczeniem sołtysa sołectwa P. oraz wypisem z ksiąg wieczystych dla ww. nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe dane oraz uwzględniając stawkę opłaty za odpady niesegregowane wynikającą z § 2 pkt 2 i 4 uchwały nr X/41/2013 – w ocenie Sądu - organy prawidłowo określiły skarżącemu wysokość należnej opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi od dnia 1 lipca 2013 r. w wysokości 54 zł. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z § 2 pkt 2 i 4 uchwały nr X/41/2013 opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobierana jest od gospodarstwa domowego ze zróżnicowaniem stawki w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość w taki sposób, że wynosi ona miesięcznie 12,50 zł od osoby, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny lub miesięcznie 18,00 od osoby, jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób zmieszany. W przypadku gospodarstw domowych powyżej 5 osób opłatę wnosi się za pierwszych 5 osób. Wobec niezakwestionowania przez skarżącego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wobec nieprzedstawienia przez niego żadnych innych dowodów w sprawie, organ pierwszej instancji właściwie wyliczył opłatę miesięczną za gospodarowanie odpadami komunalnymi wziąwszy pod uwagę, że nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] zamieszkiwały trzy osoby, a odpady gromadzone były oraz odbierane w sposób zmieszany (brak zgłoszeń współwłaścicieli nieruchomości o selekcji odpadów). Powyższą opłatę, jak słusznie wskazano w treści zaskarżonej decyzji, należało uiszczać co miesiąc począwszy od lipca 2013 r. Odnosząc się do zarzutów skargi – Sąd w pełni podziela wyrażony już na wstępie pogląd, że "każdy obywatel jak i Rada Gminy powinna poruszać się w ramach i granicach prawa i je respektować". Ta uniwersalna zasada (przypomniana przez skarżącego) odnosi się do wielu sfer życia a jej realizację gwarantują powszechnie obowiązujące przepisy. Odnosi się to również do ustawy o gospodarowaniu odpadami komunalnymi i uchwały Zgromadzenia Związku Międzygminnego S. z 11 marca 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (...), którą mają obowiązek w równym stopniu przestrzegać mieszkańcy Gminy Z. (w tym miejscowości P.) jak i odpowiedzialne za jej realizację organy. Uchwała ta, jak inne akty prawa miejscowego jest elementem porządku prawnego a podstawa do jej wydania wynika z ustawy o samorządzie gminnym i określonych ustawami kompetencji organów samorządowych. W tej sytuacji - za niezrozumiały Sąd uznał zarzut skargi oparty na twierdzeniu, że "Rada Gminy w swej uchwale dotyczącej sposobu naliczania narusza w sposób rażący prawo wyższego rzędu, czyli Ustawę o Prawie Mierniczym i wzorach miar obowiązujących w Rzeczypospolitej". Trudno odnieść się do zarzutu, z którego nie wynika na czym polega owo rażące naruszenie, jakiego przepisu (artykułu, paragrafu) dotyczy i z jaką ustawą (zdaniem skarżącego) pozostaje w sprzeczności. Wśród obowiązujących obecnie aktów prawnych w Polsce Sąd nie znalazł wskazanej przez skarżącego " ustawy o Prawie Mierniczym i wzorach miar". Przyjmując nawet domniemanie, że skarżącemu chodzi o ustawę z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach, to z argumentacji skargi nie wynika, w jaki sposób uchwała narusza tę ustawę. W konsekwencji, nie wiadomo też, czy skarżący uznaje za wadliwy - okresowy (miesięczny, tygodniowy?) sposób naliczania opłat i dlaczego kwestionuje ustalanie opłaty za gospodarowanie odpadami w oparciu o kryterium ilość osób zamieszkałych na nieruchomości. Argumentacja skargi jest bardzo niezrozumiała i mało merytoryczna. Trudno odnosić się do zarzutu, że "ilość osób nie jest wyznacznikiem ilości wytwarzanych śmieci gdyż człowiek – osoba to nie maszyna. Rzecz zbędna, niepotrzebna, tzw. ŚMIEĆ, odkładany i gromadzony, gdzie, w kuble na śmieci". Polemika z tak sformułowanymi zarzutami skargi - przerasta racjonalną argumentacją, jaką Sąd powinien uzasadniać rozstrzygnięcie. Podobnie – Sąd nie znalazł odpowiednich argumentów aby odnieść się do twierdzenia skarżącego dotyczącego gospodarowania odpadami, że "każda rzecz jaką posiada jest jego i on tylko jako właściciel posiada wyłączne prawo do korzystania i rozporządzania tymi rzeczami". Skarżący nie oczekuje też odpowiedzi na (retoryczne) pytanie: "kto dał prawo Związkowi Międzygminnemu S. do rozporządzania i gospodarowania moją (jego) własnością". Sam udziela sobie odpowiedzi twierdząc, że "jeżeli ktoś zabierze innej osobie bez jej zgody jakąś rzecz, to jest kradzież". Za niczym nieuzasadnione należy też uznać zarzuty skargi sprowadzające się do pytań: "czy są przepisy, które każą płacić za coś czego nikt nie zrobił, tzn. Związek Międzygminny S. fizycznie nie odbierał żadnych odpadów bo ich nie było" oraz "czy są przepisy w Polskim Prawie, które nakazują płacić za brak odpadów". Za oczywiście bezzasadny Sąd uznał zarzut niezastosowania w sprawie przez organy podatkowe "ustawy o gospodarowaniu odpadami stałymi i ciekłymi". Wskazać należy, że akty prawne do których odwołuje się skarżący w treści - nie obowiązują w prawie polskim a ewentualnych regulacji prawnych do których nawiązuje skarżący – można się tylko domyślać, nie sposób zatem odnosić się do domniemanych uregulowań, a zapewne nie mogły mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszelkie wymogi zawarte w art. 210 O.p., a zatem niepoparty żadną racjonalną argumentacją jest (ujęty jako szósty) zarzut skargi kwestionujący fragment tegoż uzasadnienia, w którym organ zacytował treść przepisu uchwały nr X/41/2013, zgodnie z którym w przypadku gospodarstw domowych powyżej 5 osób opłatę wnosi się za pierwszych 5 osób. Ograniczenie tego rodzaju (ponoszenie opłaty wyłącznie za pierwszych 5 osób zamieszkujących we wspólnym gospodarstwie domowym), wprowadzone w drodze uchwały, umożliwia bowiem zapis art. 6j ust. 2a u.c.p.g., zgodnie z którym Rada Gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy. Z art. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. wynika natomiast, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość. Za nieuzasadniony Sąd uznał również ostatni z zarzutów skargi dotyczący łamania przez tzw. "ustawę śmieciową" praw i swobód obywatelskich oraz praw wynikających z Konstytucji RP. Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy, obowiązek ponoszenia przez skarżącego opłaty nie jest związany z wytwarzaniem (bądź nie) przez skarżącego odpadów, a wynika z samego faktu posiadania przez niego nieruchomości, co w niniejszej sprawie jest bezsporne. Końcowo - odnosząc się do zawartego w skardze żądania uznania uchwały Rady Gminy za niezgodną z prawem - wskazać należy, że zarówno kwestionowanie jak i ocena legalności uchwały Zgromadzenia Związku Międzygminnego S. z 11 marca 2013 r. nr X/41/2013 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za pojemnik o określonej wielkości na terenie Związku Międzygminnego S. -podlega zaskarżeniu w odrębnym trybie i wykracza poza zakres rozpoznawanej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – uznając zarzuty za całkowicie bezzasadne – oddalił skargę w całości - na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.