I SA/Wr 1078/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 2 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej - byłego wspólnika spółki cywilnej A - jako osoby trzeciej, za zaległe zobowiązania tej spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniała, że jest emerytką zamieszkującą z chorą córką (renta inwalidzka) i dwójką jej dzieci. Wskazała, iż łączne miesięczne dochody netto czteroosobowej rodziny wynoszą 1.714,98 zł (428,75 zł na osobę). Podniosła, że zapłata kosztów sądowych będzie dla niej nadmiernie uciążliwa w kontekście kosztów ponoszonych na utrzymanie rodziny (koszty te stanowią wydatki na żywność: 1.200 zł a także opłaty za energię, gaz, telefon i zakup leków dla skarżącej oraz jej córki). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką i dwoma małoletnimi wnuczkami oraz posiada (współwłasność) dom wielkości 120 m². Informacje o dochodach wskazują, że skarżąca uzyskuje miesięczne dochody emerytury (721,10 zł netto) natomiast jest córka dochody z renty, alimentów i zasiłku rodzinnego (łącznie 993,88 zł netto). Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia - w terminie 7 dni - dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do jej sytuacji finansowej (dowodów zaświadczających o wysokości emerytury skarżącej i renty jej córki; odpisów zeznań podatkowych za 2006 r. wraz z załącznikami - skarżącej i jej córki; szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, ze wskazaniem źródeł ich finansowania wraz z dowodami opłat; szczegółowych wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące - skarżącej i jej córki; szczegółowych informacji o posiadanych środkach transportu - skarżącej oraz jej córki; informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia państwowego). Skarżąca jak i jej pełnomocnik - pomimo odebrania wezwania - nie dostarczyli wymaganych przez Sąd informacji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik poinformował, że strona nie zamierza narażać się na dodatkowe i nieuzasadnione - jej zdaniem - koszty. Wskazał, iż sprawa dotyczy emerytki, która zajmuje się chorą psychicznie córką i jej dziećmi. Pełnomocnik powołał się na okoliczność prowadzenia przed Sądem z udziałem strony dziesięciu spraw. Dodał, że skarżąca odwoła się do Trybunału w Strasburgu zarzucając świadome i celowe ograniczanie jej prawa do sądu. Podsumowując pełnomocnik zawnioskował o rozpatrzenie wniosku strony w oparciu o zawarte w tymże wniosku dane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonują inne ciążące na nich zobowiązania, żądając by koszty sądowe pokrywał za nie Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd uznał, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W sprawie, skarżąca nie dostarczyła, pomimo, iż była do tego zobowiązana na mocy art. 255 p.p.s.a., informacji dotyczących jej stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób Sądowi ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Odmawiając przyznania prawa pomocy wzięto pod uwagę także fakt, iż łączne dochody rodziny skarżącej wynoszą 1.714,98 zł miesięcznie oraz to, że w sprawie wysokość kosztów sądowych - będąca pochodną wartości przedmiotu sporu wynoszącej 1.431 zł - jest relatywnie niska. Na okoliczność posiadania przez stronę skarżącą środków finansowych wskazuje pośrednio również zaangażowanie przez nią profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego. Załatwiając odmownie niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd wziął ponadto wzgląd na to, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, iż nie jest obecnie w stanie wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny utrzymania. Reasumując Sąd stwierdza, że w sprawie odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie wnioskowanym nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.