I SA/Wr 1079/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2007 r. w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2004 r. do września 2004 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w tym podatku za miesiące od lutego 2004 r. do kwietnia 2004 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. dalej idący wniosek oddalić. W rozpoznawanej sprawie, spółka z o.o. A wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Jako przedmiot działalności wskazała: [...]. Oświadczyła, iż w ostatnich latach prowadzona działalność przynosi straty i obecnie walczy o utrzymanie się na rynku. Ponadto posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ma pozajmowane rachunki bankowe oraz ustanowioną na nieruchomości przymusową hipotekę celem zabezpieczenia należności wobec Skarbu Państwa. Wobec tego ma ograniczone możliwości zaciągania zobowiązań w tym kredytów i pożyczek. Dalej spółka wskazała, że nie posiada majątku ruchomego oraz środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...], wartość środków trwałych – [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – [...], a stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]. Wraz z wnioskiem spółka złożyła informację z ZUS w L. z dnia [...] o zaleganiu z opłatą składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na łączną kwotę [...], zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. na kwotę [...], bilans i rachunek zysków i strat za rok obrotowy 2006 oraz zeznania podatkowe CIT-8 za 2005 i 2006 r. Spółka oświadczyła również, że w miesiącach: [...], [...] i [...] 2007 r. nie miała obrotów. Z przedłożonych zeznań CIT-8 wynika, że w 2005 r. uzyskała przychód w kwocie [...], poniosła koszty uzyskania przychodu – [...] i w rezultacie poniosła stratę w wysokości [...], natomiast w 2006 r. przychód wyniósł [...], koszty – [...], strata – [...]. Postanowieniem z dnia 04.12.2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania prawa w zawnioskowanym zakresie, bowiem spółka nie uprawdopodobniła, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie spółka wniosła sprzeciw, w którym powtórzyła podaną wcześniej argumentację. Zdaniem spółki wskazane przez nią okoliczności potwierdzają brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Dalej wskazano, że prezes spółki od [...] do [...] przebywał w areszcie śledczym, a później na zwolnieniu lekarskim oraz, że J. K. – prokurent spółki, przebywa w areszcie. Odnośnie rodzaju działalności spółki wymienionego w formularzu o przyznanie prawa pomocy, spółka wyjaśniła, iż wymieniła przedmiot ujawniony w rejestrze przedsiębiorców, natomiast faktycznie zajmuje się [...] i nie uzyskuje dochodów z innej działalności. Końcowo spółka stwierdziła w sprzeciwie, że nie osiąga zysku, nie ma oszczędności, wolnych środków gromadzonych na rachunku bankowym. Ponadto zalega ze składkami na rzecz ZUS, a nieruchomość będąca jej własnością została obciążona hipotekami. Wobec tego nie ma żadnych możliwości na zdobycie środków pieniężnych na opłatę od skargi. Dodała, że w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy nie będzie mogła skutecznie zaskarżyć decyzji podatkowej. Do sprzeciwu spółka dołączyła: świadectwo zwolnienia w dniu [...] Z. K. – prezesa spółki z Aresztu Śledczego we W. oraz świadectwo zwolnienia z aresztu w dniu [...] J. K. – prokurenta spółki; wezwanie Banku [...] w G. o rozwiązaniu umowy rachunku bankowego prowadzonego na rzecz spółki, ze względu na brak środków na pokrycie należnej prowizji za ostatnie 6 miesięcy; wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] 2007 r. do [...] 2007 r. z [...] saldem, odpis z księgi wieczystej nieruchomości obciążonej hipoteką na łączna kwotę ponad [...] z tytułu zobowiązań podatkowych. Na wezwanie Sądu, spółka przedłożyła aktualne zaświadczenia o stanie zaległości z tytułu należności publicznoprawnych na rzecz ZUS O/L. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., z których wynika, iż łączna kwota zaległości wynosi [...]. Spółka oświadczyła również, iż nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości oraz, że posiada tylko jeden rachunek bankowy, który wskazała w przedmiotowym wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego Sąd stosując przepisy ustawy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, a także mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, ponownie rozpoznał wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy. Spółka z o.o. A wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy tu, w celu wyjaśnienia, zwrócić uwagę na określenie ustawodawcy: "nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania". Wnioskująca spółka stwierdziła bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1) p.p.s.a. wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania odnosi się do prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednak z wniosku spółki jednoznacznie wynika, iż wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z regulacji normującej instytucję prawa pomocy wywieść należy, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w ciężkiej sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej wyjątkowej instytucji, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do jej zastosowania. Ocena sytuacji majątkowej przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy opiera się na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej kondycji finansowej wnioskodawcy a także szeroko rozumianych możliwości finansowych tegoż wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innym obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia – w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa – stanowiłyby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Orzekając w zakresie przyznania prawa pomocy Sąd zobowiązany jest wyważyć zarówno interes Państwa, tj. wszystkich obywateli i skarżących (por.: E. Ruśkowski – Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. III ARN 75/94 – Glosa z 1995 r., nr 7, s. 14). W rozpoznawanej sprawie okoliczności wykazane przez wnioskującą spółkę, uzasadniają przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Sytuacja finansowa spółki, aczkolwiek niełatwa (brak płynności finansowej, zaległości w należnościach publicznoprawnych, obciążenie nieruchomości hipoteką), nie pozwala na przyjęcie, iż uzasadnia ona uwzględnienie wniosku o zwolnienie od ponoszenia pełnych kosztów sądowych. Nie sposób bowiem przyjąć, że spółka, która nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie będzie mogła w przyszłości ponieść dalszych kosztów postępowania, bowiem prowadzona działalność gospodarczą, szczególnie w obrocie [...], z natury rzeczy winna przynosić dochody. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.